Кіріспе

1979 жылы түсірілген американдық апат фильмі, режиссері – Дэвид Лоуэлл Рич.

"Конкорд әуежайы '79" – 1979 жылы түсірілген американдық әуе апаты фильмі (Ұлыбританияда ол бір жылдан кейін "Аэропорт '80: Конкорд" деген атпен шықты) және "Аэропорт" франшизасының төртінші және соңғы бөлігі. Фильм сыншылар тарапынан жақсы қабылдалмағанмен және Солтүстік Америкада үлкен табыс таппаса да, халықаралық аренада үлкен сәттілікке ие болды, жалпы кірісі 14 миллион долларлық бюджетке қарсы 65 миллион долларды құрады. Фильмді Дэвид Лоуэлл Рич режиссерлік етті. "Аэропорт" сериясының барлық төрт фильмінде де ойнаған Джордж Кеннеди, сондай-ақ Ален Делон, Сьюзан Блейкли және Роберт Вагнер басты рөлдерде ойнады. Мерседес МакКэмбридж және Марта Рей эпизодтық рөлдерде пайда болды.

Сюжет

Кевин Харрисон, жемқор қару-жарақ сатушы, жолаушылардың бірі, тілші Мэгги Уилан, оның коммунистік елдерге қару сатуын білгеннен кейін, американдық Concorde ұшағының алғашқы рейсінде оны жоюға тырысады. Concorde Париждегі Шарль де Голль әуежайынан ұшып, Вашингтонның сыртындағы Даллес әуежайына қонады, бірақ экологиялық наразылар ыстық ауа шарларын ұшақтың қону жолына қасақана жібергендіктен айналып өтуге мәжбүр болады. Мэгги келесі күні ұшу туралы баяндайды, бұл Харрисон және оның Buzzard жер-әуе зымыран жобасы туралы жаңалықтарға әкеледі. Карл Паркер есімді адам Мэггиге заңсыз қару саудасының құжаттары туралы айтады, бірақ шабуылдаушы оны атып өлтіреді, содан кейін Мэггиді үйдің ішінде қуалайды, бірақ өрт сигнализациясын іске қосу арқылы шабуылдаушыны қорқытып кетеді. Мэггиге Харрисон біреудің оны тұзаққа түсіргенін айтады. Ол Мэггиді лимузинде жібереді, содан кейін Concorde-ті Мэггимен бірге жою үшін, шабуылдау дронының бағдарламасын өзгертіп, жаңа нысана ретінде Concorde-ті белгілейді. Капитан Джо Патрони мен капитан Пол Метранд Concorde-ке отырады, оларға екінші офицер және ұшу инженері Питер О'Нилл қосылады. Харрисон Мэггиді әуежайда күтіп алып, құжаттар келді ме деп сұрайды, бірақ олар келмейді. Ол кетіп бара жатқанда, Паркердің әйелі Мэггиге құжаттарды ұсынады. Ол оларды қарап, Харрисон оған өтірік айтқанын түсінеді. Concorde Парижке ұшып кетеді. Ұшу экипажы білмейтіндей, қате бағытталған жер-әуе зымыраны тікелей оларға қарай келеді. Компания штаб-пәтерінде Харрисон бақылаушыларын үкіметке хабарлауға бұйырады. АҚШ Әуе күштері F-15 истребительдерін Concorde-ті ұшып бара жатқан зымыранды тоқтату үшін жібереді. Жолаушылар ұшағының бірнеше қашқындау маневрінен кейін F-15 зымыранды атып түсіреді. Concorde Еуропа жағалауына жақындағанда, Харрисон жіберген F-4 Phantom II Concorde-ті ұшып кетеді, ал француз әуе күштерінің Mirage F1 истребительдері көмекке келеді. Concorde F-4 зымырандарынан қашып құтылады, бірақ олардың бірі жарылып, ұшақтың гидравликалық жүйесіне зақым келтіреді. Mirage F1 истребительдері Concorde француз жағалауына жеткенше F-4 истребитерін атып түсіреді. Гидравликалық жүйе зақымдалғандықтан, ұшақ Шарль де Голльдің орнына Ле-Бурже әуежайына қонады. Concorde соңғы қауіпсіздік желісінде тоқтап тұрады. Метранд пен Изабелл Патрониді кешкі асқа шақырады. Харрисон Мэггиге құжаттарды жариялауға уәде береді, бірақ оны өз мәлімдемесін "жұмсартуға" пара беруге тырысады. Харрисоннан ақы алғаннан кейін механик Фроелих Concorde-тің жүк есігін басқару блогына құрылғыны орнатады, ол ұшу кезінде ашылады. Жолаушылар ретінде Фроелих қауіпсіздік тексеруінен өтеді, сол кезде оның ақшасының бір бөлігі шалбарынан түсіп қалады. Рентген техникі оны қайтаруға тырысады, бірақ Фроелих естімегендей болып, қашып кетеді. Concorde ұшып бара жатқанда, ұшақтың қозғалтқышының шуы Фроелихті есінен айырып, Харрисоннан алған ақшасын шашыратады. Мәскеуге бара жатқанда автоматты құрылғы жүк есігін ашады. Метранд кілемнің дәліздің ортасынан жыртылып жатқанын көреді, бұл фюзеляждың үлкен қысымға ұшырағанын және ұшақтың жарылуға жақын екенін көрсетеді. Жүк есігі жыртылып, қысымды азайтады, ұшаққа зақым келтіреді және еденнің бір бөлігін жыртып, негізгі ұшуды басқаруды тоқтатады, ал ұшақ жерге қарай спиральмен түседі. Ұшақ компаниясының негізін қалаушысының орындығы тесікке тығылып, тығын қызметін атқарады. Тек резервтік жүйелер бар, ұшқыштар апатты жағдайға байланысты Инсбрукқа (Австрия) қонуға тырысады, бірақ олар өте көп отын жоғалтады және оған жету үшін жеткіліксіз. Метранд олар Альп тауларының бойындағы Patscherkofel тау сағасына қарай ұшып бара жатқанын түсінеді; олар таудың бетіне қонуға тырыса алады. Ұшақ қону орнына жақындағанда, тау шаңғы патрулі ұшу-қону жолын белгілейді және сәтті қонады. Жүргізушілерді құтқарып жатқанда, Мэгги апат туралы хабарландырушы журналиске хабарлайды және ол жариялайтын маңызды оқиғаны айтады. Вашингтонға қайтып бара жатқан Харрисон жеке ұшағында жаңалықтарды көріп, өз-өзіне қол жұмсайды. Экипаждың соңғысы жанармайдың ағып кетуінен ұшақ жарылып кетпес бұрын Concorde-ті тастап кетеді.

Өндіріс

Продюсер Дженнингс Ланг "Air France" компаниясынан "Конкордты" пайдалануға рұқсат алу үшін бірнеше жыл жұмсады. "Air France" компаниясы оқиғаның және диалогтың өгеріске түсуін сұрады. Лэнг фильмнің тікелей жалғасы емес екенін, себебі ол Джордж Кеннедиден басқа басқа кейіпкерлер мен оқиға орындарын қолданды, ал оның кейіпкері пилот болып жаңартылды деп мәлімдеді. Фильмнің екінші бөлімінде "Конкордты" құлату жоспары алты жыл бұрынғы "Turkish Airlines" әуе компаниясының 981 рейсінің апатты жағдайына өте ұқсас болды, себебі жарылғыш декомпрессия (және одан кейін бақылаудың жоғалтылуы) жүк бөлімінің есігінің ұшып кетуінен туындады, бірақ бұл жай ғана сәйкестік пе, әлде сценаристтердің тікелей шабыты ма – белгісіз. Бастапқыда фильм "Airport '79 – the Concorde" деп аталатын, бірақ Лэнг оны "Airport 75" және "Airport 77" фильмдерімен шатастырмау үшін қайта атауды шешті. 1978 жылдың қазан айында Universal студиясы түсірілімнің қараша айында басталатынын хабарлады. Сюзан Блейкли фильмде "Бай да, кедей де" фильмінің сәттілігінен кейін Universal компаниясымен үш фильмге келісім шарт жасағаннан кейін түскен алғашқы фильмде пайда болды. Фильмнің бір бөлігі Юта штатының Алта қаласында да түсірілді. 1979 жылдың ақпанына дейін түсірілім аяқталды. Сильвия Кристал өзінің естеліктерінде Делон трейлерінің мөлшеріне наразы болғанын және оған Ричтің үлкенірек трейлерін беруді талап еткенін жазды. Рич Лангқа шағымданды, ол Делонды қолдады. Кристал түсірілім соңына қарай режиссердің "ашық түрде әйелдерге деген жеккөрініш таныта бастағанын" жазды. Ол маған жаман қарайды, себепсіз қайта-қайта нәрселерді қайталауды талап етеді, айқайлайды".

Сыни қабылдау

Фильм шыққан кезде сыншылардың басым бөлігі жағымсыз пікір білдірді, ал бірнеше жыл өткен соң Rotten Tomatoes фильмді шолу агрегаторында сегіз шолуға негізделген 25% мақұлдау рейтингісін иеленді. The New York Times газетінің Винсент Канби былай деп жазды: "Конкорд – Аэропорт '79 – қалай десем болады? – бұл серияның ең жақсы туындысы емес, бірақ оны ең нашар деп айту – жаңылысқандық. Бұл жағдайда, ең нашар – ең жақсысы". Variety журналының шолуында фильм "Әрине, интеллектуалдарға арналмаған, Конкорд – ескі «попкорн» жанрына оралу, бірақ одан да қызықты" деп сипатталды, бірақ "қасақана емес комедия Аэропорт сериясының ең күшті жағы болып көрінеді" деп атап өтті. Стю Голдштейн BoxOffice журналы фильмді «Нашар» деп бағалап, «өте абсурдты, бірақ керемет ойынды» деді. Дэвид Ансен Newsweek журналында былай деп жазды: «Жоғары деңгейдегі абсурдқа толыққанды берілген фильмді құрметтеу керек. Ықтималдыққа немқұрайлы қарауының артықшылығы – сюжет соншалықты жылдам дамиды, көрермендер Конкордтағы тесіктерді санаумен айналысып, сюжеттегі кемшіліктерге мән беруге үлгермейді». "Чикаго Трибьюн" газетінің Джин Сискел фильмге төрт жұлдыздың біреуін беріп, оқиғаны «ақылға сыймас» деп атады. "Лос-Анджелес Таймс" газетінің Шейла Бенсон: «Олар кездесетін апат кейіпкерлер сияқты жасалма. Бұл жолаушылардың әуеде ауырып, шаштары шатырлаудан басқа қандай да бір қауіпке ұшырағанына бір сәтте де сенбейсіз». Гари Арнольд The Washington Post газетінде фильмді «білмейтінше, The Big Bus сияқты қызықты» деп атады. Киносыншы Роджер Эберт өзінің «Мен осы фильмін жек көрдім, жек көрдім, жек көрдім» кітабында фильмді атап өтіп, Патрони пилот кабинасының терезесінен факел атып жіберген сахнадағы ғылымды келемездеді. Ол сондай-ақ Алтын Распар сыйлығының негізін қалаушы Джон Уилсонның «Ресми Рази кино нұсқауы» кітабында «Ең қызықты жаман фильмдердің 100-і» тізіміне енді.

Кассалық жинақ

14 миллион долларлық бюджетпен түсірілген фильм АҚШ және Канадада 13 миллион доллардан сәл астам табыс әкелді, осымен "Аэропорт" фильмдерінің зор қаржылық сәттілігіне нүкте қойылды. Халықаралық аренада фильм сәтті өнер көрсетіп, 52 миллион доллар жинады, ал жалпы әлемдік кассасы 65 миллион долларды құрады.

Ұшақ тарихы

Фильмде қолданылған "Конкорд" ұшағы алғаш рет 1975 жылғы 31 қаңтарда ұшып, Aérospatiale авиакомпаниясына F WTSC тіркелген. Кейін Aérospatiale компаниясы оны F BTSC ретінде қайта тіркеп, 1976 жылы Air France компаниясына жалға берді. 1989 жылы осы "Конкорд" ұшағымен Рим папасы Иоанн Павел II сапар жасады. 2000 жылғы 25 шілдеде Air France 4590 рейсімен ұшып көтерілген F BTSC ұшу-қону жолағындағы сынықтарға шағылысып, қанаттағы отын багында (фюзеляждың бөлігі) отын ағып шығып, өрт шықты. Осыдан кейін ұшақ Францияның Гонсе деген шағын қаласының маңында апатқа ұшырап, борттағы 109 жолаушы мен экипаждың барлығы, сондай-ақ жердегі 4 адам қаза тапты. Апат кезiнде F BTSC 11 989 сағатқа және 4873 циклға жеткен еді.

Теледидар премьерасы

Фильмнің 1982 жылғы мамырда ABC телеарнасындағы алғашқы көрсетіліміне орай, фильмнің экран уақытын арттыру үшін қосымша түсірілімдер қосылды, осылайша оны үш сағаттық эфирде көрсету мүмкін болды.