Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жер, қиыршық тас, құм, тас немесе қоқыстың жасанды үйіндісі.
Artificial heaped pile of earth, gravel, sand, rocks, or debris
Үйінді – жер, қиыршық тас, құм, тас немесе қоқыстан жасалған үйіліп жиналған қалып. Көбінесе үйінділер – төбелер мен таулар сияқты топырақтан жасалған құрылымдар, әсіресе олар жасанды болса. Үйінді кез келген бетте топографиялық тұрғыдан жоғарырақ орналасқан дөңгелек аймақ болуы мүмкін. Тарих бойында жасанды үйінділер түрлі мақсаттармен салынған, оның ішінде тұру үшін (Телл мен Терп қараңыз), салтанатты шаралар үшін (платформалық үйінді), жерлеу үшін (тумулус) және естелік үшін (мысалы, Костюшко үйіндісі).
A mound is a heaped pile of earth, gravel, sand, rocks, or debris. Most commonly, mounds are earthen formations such as hills and mountains, particularly if they appear artificial. A mound may be any rounded area of topographically higher elevation on any surface. Artificial mounds have been created for a variety of reasons throughout history, including habitation (see Tell and Terp), ceremonial (platform mound), burial (tumulus), and commemorative purposes (e. g. Kościuszko Mound).
Солтүстік Америка археологиясы
Құрама Штаттар мен Канаданың археологиясында үйінді – әр түрлі мақсаттар үшін қасақана салынған биіктелген топырақ құрылымы немесе топырақ жұмыстары. Еуропалық және Азиялық археологияда "тумулус" сөзі, әсіресе егер төбе нақты жерлеу салтына байланысты болса, жасанды төбеге синоним ретінде қолданылуы мүмкін. "Үйінді" термині тарихи құрылыстарға қолданылуы мүмкін, бірақ АҚШ-тағы үйінділердің көпшілігі Американың жергілікті халықтары салған Колумбқа дейінгі топырақ жұмыстары. Американың түпкілікті халықтары әртүрлі үйінділер салды, соның ішінде жалпақ төбелі пирамидалар немесе платформалы үйінділер, дөңгелек конустар, қырқа немесе нан пішінді үйінділер. Кейбір үйінділердің пішіні ерекше болды, мысалы, космологиялық маңызы бар жануарлардың контуры сияқты. Бұлар – бейне үйінділер. Кейбір үйінділерде, мысалы Висконсин штатындағыларында, олардың ішінде, үстінде немесе жанында тас құрылымдар немесе петроформалар кездеседі. Бұл үйінділер, мүмкін, еуропалық аналогтарындай жерлеу үйінділері сияқты танымал болмаса да, Америка үйінділерінің басқа да көптеген қолданыс орындары бар. Кейбір тарихқа дейінгі мәдениеттер, мысалы Адена мәдениеті, үйінділерді негізінен жерлеу үшін пайдаланса, ал басқалары оларды басқа да рәсімдер мен қасиетті амалдар үшін, сондай-ақ дүниеуи мақсаттар үшін қолданды. Мысалы, Миссисиппи мәдениетінің платформалы үйінділері храмдарды, басшылардың үйлерін, кеңес үйлерін қолдаған болуы мүмкін, сондай-ақ қоғамдық сөйлеу үшін платформа ретінде қызмет еткен болуы мүмкін. Ал кейбір үйінділер белгілі бір аймақты қорғау үшін қорғаныс қабырғаларының бөлігі болған. Хопвелл мәдениеті үйінділерді рәсімдерге байланысты күрделі астрономиялық бағыттардың белгілері ретінде пайдаланған. Үйінділер мен олармен байланысты топырақ жұмыстары Колумбқа дейінгі Шығыс және Орталық Солтүстік Америкадағы жалғыз маңызды монументалды құрылыс ескеріштері болып табылады. Үйінділердің атауы оларды салған мәдениетке байланысты өзгереді. Олар Азия, Еуропа және Америка сияқты әлемнің әртүрлі аймақтарында кездеседі. "Үйінді салушылар" көбінесе Америкадағы үйінділермен байланыстырылады. Олардың әрқайсысының әртүрлі мағынасы бар, кейде жануарлар пішіндес құрылыстар болып салынған және әуеден қарағанда анық көрінеді.
In the archaeology of the United States and Canada, a mound is a deliberately constructed elevated earthen structure or earthwork, intended for a range of potential uses. In European and Asian archaeology, the word "tumulus" may be used as a synonym for an artificial hill, particularly if the hill is related to particular burial customs. While the term "mound" may be applied to historic constructions, most mounds in the United States are pre Columbian earthworks, built by Native American peoples. Native Americans built a variety of mounds, including flat topped pyramids or cones known as platform mounds, rounded cones, and ridge or loaf shaped mounds. Some mounds took on unusual shapes, such as the outline of cosmologically significant animals. These are known as effigy mounds. Some mounds, such as a few in Wisconsin, have rock formations, or petroforms within them, on them, or near them. While these mounds are perhaps not as famous as burial mounds, like their European analogs, Native American mounds also have a variety of other uses. While some prehistoric cultures, like the Adena culture, used mounds preferentially for burial, others used mounds for other ritual and sacred acts, as well as for secular functions. The platform mounds of the Mississippian culture, for example, may have supported temples, the houses of chiefs, council houses, and may have also acted as a platform for public speaking. Other mounds would have been part of defensive walls to protect a certain area. The Hopewell culture used mounds as markers of complex astronomical alignments related to ceremonies. Mounds and related earthworks are the only significant monumental construction in pre Columbian Eastern and Central North America. peoples. Mounds are given different names depending on which culture they strive from. They can be located all across the world in spots such as Asia, Europe and the Americas. "Mound builders" have more commonly been associated with the mounds in the Americas. They all have different meanings and sometimes are constructed as animals and can be clearly seen from aerial views.
Канкали тила
Канкали Тила – Үндістанның Уттар-Прадеш штатындағы Матура қаласында орналасқан белгілі бір үйінді. 1890-91 жылдары доктор Фюрер мұнда джайнистік ступаны қазба жұмыстары арқылы тапқан.
Kankali Tila is a famous mound located at Mathura in the Indian state of Uttar Pradesh. A Jain stupa was excavated here in 1890 91 by Dr. Fuhrer.
Археологияның басқа жерлері
Археологияда техникалық термин ретінде қорған әлемнің көп бөлігінде жиі қолданылмайды. Көбінесе нақтырақ жергілікті терминология қолданылады, және әрбір терминнің жеке мақаласы бар (төменде қараңыз).
Mound, as a technical term in archaeology, is not generally in favor in the rest of the world. More specific local terminology is preferred, and each of these terms has its own article (see below).