Кіріспе

Американдық хабар беруші және тергеуші журналист (1946–1998)

Рональд Ли Риденхур (6 сәуір 1946 – 10 мамыр 1998) – 1968 жылы Вьетнамдағы Ми Лай қырғынының федералдық тергеуін бастауға маңызды үлес қосқан американдық. Ол сол оқиғалар туралы алғаш естігенде Вьетнамдағы АҚШ-тың 11-ші жаяу әскер бригадасында қызмет етіп жүрген. Ол куәліктер жинап, мерзімі аяқталғанға дейін адамдармен сұхбаттасқан. 1969 жылы АҚШ-қа оралғаннан кейін президент Никсонға, оның кабинетінің мүшелеріне және жиырмадан астам конгрессменге өзі білгендерін жазбаша хабарлаған. Нәтижесінде Қорғаныс министрлігінің толыққанды тергеуі жүргізілді. Риденхур түрлі тақырыптарда жұмыс істеген, жүлделі тергеуші журналист атанды. Оның құрметіне Риденхур сыйлығы тағайындалды.

Өмір

Риденхур Калифорния штатының Окленд қаласында дүниеге келді және Аризона штатының Феникс қаласында өсті. Ол Вьетнам соғысы кезінде АҚШ армиясына қатысып, тікұшақ пулеметшісі болып қызмет етті. Вьетнамда қызмет еткенде Риденхур әріптестерінен Mỹ Lai трагедиясы туралы естіді. Әскери қызметін атқарып жүргенде ол басқа сарбаздардан куәгерлердің және қатысушылардың баяндамаларын жинады. 1969 жылы АҚШ-қа оралғаннан кейін ол тапқан дәлелдерді толық баяндап, хат жазып, оны президент Ричард Никсонға, Мемлекеттік департамент пен Пентагонның бес жоғары лауазымды шенеунігіне және Конгрестің 24 депутатына жіберді. Қорғаныс министрлігі ұзаққа созылған тергеу жүргізді. Барлығы 26 сарбазға қылмыстық айып тағылды, алайда екінші лейтенант Уильям Кэлли 22 ауыл тұрғынын өлтіргені үшін сотталған жалғыз адам болды. Оған өмір бойына бас бостандығынан айыру жазасы берілгеніне қарамастан, президент Никсонның бұйрығымен үш күннен кейін түрмеден шығарылып, үй қамауына алынды. Кейіннен Армия оның жазасын қысқартып, үш жыл қызметтен кейін босатылды.

Соғыстан кейінгі өмір

Риденхор әскери қызметтен кейін колледжге түсіп, 1972 жылы Клермонт ерлер колледжін бітірді. Ол тергеуші журналист болып, түрлі үкіметтік сыбайлас жемқорлықтар мен басқа да мәселелер туралы хабарлады. Бірнеше жыл өткен соң Риденхор Май Лай трагедиясы туралы білгенін "Иисус – гук еді" деген мақаласында жариялады, ол мақала "Nobody Gets Off the Bus: The Viet Nam Generation Big Book" (1994) кітабына енді. 1998 жылы Луизиана штатының Метари қаласында 52 жасында жүрек талмасынан қайтыс болды. Ол қолмен ойнап жатқан кезде оқиға болды.

Құрметтер

1987 жылы ол бір жылдық тергеу нәтижесінде Нью-Орлеандағы салық алаясы туралы ашық жариялағаны үшін Джордж Полк сыйлығына ие болды. 1988 жылы ол Джеральд Лоб атындағы пікір айту сыйлығын жеңіп алды. Риденхор сыйлықтары оның құрметіне тағайындалды. Олар "қоғамның мүддесін қорғайтын, әлеуметтік әділдікті дамытатын немесе әділ қоғамды көрсететін шындықты айтуға табандылық танытқандарды марапаттайды".

Эксперименттегі кінәларды жоққа шығару

Джонатан Гловердің "Адамзат: ХХ ғасырдың рухани тарихы" (2001) кітабында айтылғандай, Риденхор Милграм экспериментінің Принстон университетіндегі нұсқасына қатысқан. Бұл мәлімдеме тергелді және Милграм экспериментіне қатысқан Рон Риденхор мен Рональд Ли Риденхор – екі бөлек адам екені анықталды.