Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Newbear 77 68 – Motorola 6800 микропроцессоры негізінде бірінші буын үй компьютерін құрастыруға болатын бөлшектер жиынтығы еді. Ол иесінің күштерімен үйде құрастырылатындықтан, үйде жасалған компьютер де есептелді. 77 68-ді Тим Мур жобалаған және 1977 жылдың маусым айынан бастап Англияның Беркшир округіндегі Ньюбери қаласындағы Bear Microcomputer Systems компаниясы сатуға ұсынған. Бұл британдық үй компьютерлерінің алғашқыларының бірі, мүмкін тіпті алғашқысы болды және 1978 жылдың ақпан айында шыққан "Personal Computer World" журналының тұсаукесер нөмірінде жарияланды. Newbear 77 68 үй компьютері де, үйде жасалған компьютер де еді, себебі ол үйде пайдалану үшін (сондықтан үй компьютері) және иесінің күштерімен үйде құрастыру үшін (сондықтан үйде жасалған компьютер) арналған еді.
The Newbear 77 68 was a kit of parts from which a purchaser could construct a first generation home computer based around a Motorola 6800 microprocessor. Because it was designed to be assembled by its owner at home, it was also a homebuilt computer. The 77 68 was designed by Tim Moore and was offered for sale by Bear Microcomputer Systems of Newbury, Berkshire, England from June 1977. It was among the first, if not the first, of British home computers and was featured in the launch edition of Personal Computer World magazine in February 1978. The Newbear 77 68 was both a home computer and a homebuilt computer, since it was designed to not only be used at home (hence a home computer), but also be assembled at home by its owner (hence a homebuilt computer).
Сипаттама
7768 базалық жиынтығы 8 дюймдік квадрат пішіндес баспа тізбегінен, 256 8 биттік сөздік көлемдегі статикалық жадтан және жұмыс істейтін компьютер құру үшін қажетті кіріс/шығыс және уақытты басқару логикасынан тұрды. Процессордың нұсқау орындау циклының уақыты шамамен 1,25 микросекунд болды, ал көптеген нұсқаулар 3-тен 7 микросекунд аралығында орындалды. 7768 үйдегі компьютерлер үшін экономикалық және қолжетімді технология ретінде болған қысқа мерзім ішінде, белсенді пайдаланушылар тобы жад карталары, бейне дисплей карталары және телетайп интерфейстері сияқты қосымша компоненттердің жобаларын таратты, оларды хоббишілер өздері құрастыра алды. Тіпті BASIC бағдарламасын іске қосуға да мүмкіндік болды. Негізгі машинаны құруға қажетті барлық компоненттерді шамамен 50 фунт стерлингке алуға болады, ал қосымша элементтер кейіннен қосылатын болды. Мысалы, 16K x 1 биттік динамикалық жад чипінің құны 7 фунт стерлинг болғанда және жад картасын жасау үшін 8 чип пен көптеген қосымша логикалық элементтер қажет болған кезде, бұл тиімді тәсіл еді.
The basic 77 68 comprised an 8 inch square printed circuit board accommodating the microprocessor, Static RAM of 256 8 bit words and the bare essentials in terms of input/output and timing logic to make a working computer. The processor ran with an instruction cycle time of around 1.25 microseconds with most instructions executing in 3 to 7 microseconds. In the short time for which the 77 68 represented an economic and reasonably current technology for home computing, an active user group distributed designs for additional components such as memory cards, video display cards and teletype interfaces which enthusiasts could, and did, construct themselves. It was even possible to run BASIC. All the components to build the basic machine could be bought for around £50 with additional elements added later. This was a sensible approach at a time when, for example, 16K x 1 bit dynamic memory chips cost £7 each and 8 chips plus a significant amount of support logic were required to build a memory card.
Операция
77 68 ең қарапайым түрінде ауыстырмалы қосқыштар мен LED-термен бағдарламаланды. Микропроцессордың жұмысы "HALT" режимінде тоқтатылғанда, жадтағы сөздерге қол жеткізіп, олардың мазмұнын екілік кодта көруге болады. Сөзді қажетті деректерді көрсету үшін қосымша 8 екілік ауыстырмалы қосқыш арқылы тікелей өзгертуге болады. Осы әдіс арқылы толық бағдарламаны "қосу" мүмкін болды, содан кейін "HALT" режимін басқа қосқыш арқылы алып тастауға болады, ал микропроцессор адрестік кеңістіктің соңғы екі сөзінде бағдарламаны орындауды бастайтын мекенжайды іздейді. Бұл техника Direct Memory Access (Тікелей жадқа қол жеткізу) деп аталады және ол қуаты өшірілгенде мазмұнын сақтай алмайтын, ұшқыш жады бар көптеген алғашқы компьютерлерге тән еді. Тіпті алғашқы мейнфреймдердің операторлары да жүйені қосу кезінде "bootstrap" бағдарламасын қолмен "қосу" немесе "теру" керек болды.
The 77 68 was programmed in its most basic form with toggle switches and LEDs. With the microprocessor's operation suspended in "HALT" mode, memory words could be accessed and their contents observed in binary. The word could then be modified directly using an additional 8 binary toggle switches to specify the data required. Once a complete program had been "toggled in" using this method, the "HALT" condition could be removed using another switch and the microprocessor would look for an address at which to start executing the program in the last two words of the address space. This technique, called Direct Memory Access was typical for many early computers using volatile memory that did not retain its contents when the power was switched off. Even early mainframe computers required their operators to "toggle" or "dial" in a bootstrap program by hand to get things going on power up.
Қуаттылығы
Қазіргі заманғы стандарттармен салыстырғанда 256 сөздік жад өте шағын көрінсе де, бағдарламаларды қолмен "қосу" кезінде ол жеткілікті болды. Музыка ойнату, Морзе кодын жіберу және қабылдау, кассета плеер сияқты құрылғыларға дерек сақтау және тіпті ойын тәжірибесін жасауға (мұндай ойындар пайдаланушының қиялына байланысты болса да) жетерлік орын болды. Қосымша жадпен кеңейтілген 77 68, TSC BASIC интерпретаторы сияқты бағдарламалық қамтамасты орындай алды. Сондай-ақ, пайдаланушылар мәтіндік редакторлар жаңалық болған және электрондық кестелер көбіне белгісіз болған кезде, түрлі қолданбаларды ұсынатын бағдарламалық жасақтама жазды.
Although 256 words of memory seems extraordinarily small by contemporary standards, when "toggling in" programs by hand it seemed quite adequate. There was ample space to create programs that played music, sent and received morse code, operated data storage to media such as a cassette player and even offered game experiences (though these required significant imagination by the user). Expanded with additional memory, the 77 68 was quite capable of running software such as the TSC BASIC interpreter and users wrote software that offered a wide range of applications at a time when even word processors were a novelty and spreadsheets were largely unknown.
Пайдаланушы тәжірибесі және мұра
Көптеген үй компьютерлерінің алғашқы жасаушылары үшін 7768 сияқты қарапайым машиналар, технологияның бірнеше есе қуаттырақ болуымен өскен буынға түсіндіру қиын әсерді сыйлады. Инертті негізгі компоненттерден бір нәрсе құрастыруға, бағдарлама жазып, бұрын бөлек болған компоненттердің жиынтығының бірлесіп шағын, бірақ пайдалы нәрсе жасау үшін "жанға келуін" көру өте қызықты болды. Бұл кезде маманы емес адам да өздері құрастырған компьютердің барлық жақтарын түсінуге мүмкіндігі болды, ал 7768 сияқты машиналар бір буынға онымен алғаш рет танысып, тәжірибе жасау мүмкіндігін ұсынды. Сатылған және құрастырылған жиынтықтардың саны, сондай-ақ әлі де қолданыстағы жүйелердің саны белгісіз, бірақ осы мақалада суреттелген жүйелердің бірі қазір Англияның Суиндон қаласындағы Есептеу мұражайында сақтауда.
For many home computer pioneers, primitive machines like the 77 68 offered a thrill that is hard to describe to a generation that has grown up with technology many times more powerful all around. The sense of being able to construct something from inert basic components, write a program and see a set of components that had been separate "come to life" in concert to do something small but useful was very exciting. This was a time when it was quite possible for a non specialist to understand every aspect of the computer they had built and machines like the 77 68 offered a generation the chance to own and experiment with one for the first time. While the number of kits sold and constructed and the number of systems still in operation is unknown, one of the systems illustrated in this article is now in the Museum of Computing, Swindon, England.