Кіріспе

АҚШ-тағы археологиялық мәдениет Мононгахела мәдениеті - 1050-1635 жылдар аралығында қазіргі Батыс Пенсильвания, Батыс Мэриленд, Шығыс Огайо және Батыс Вирджинияда болған Ерокеялық түпкүлді американдықтардың кеш Уодленд халықтарының мәдени көрінісі. Мәдениетті 1939 жылы Мэри Батлер осы мәдениеттің көпшілігі орналасқан аңғардағы Мононгахела өзенінің атымен атады. Мононгахелалар жүгері өсірумен айналысты және жақсы орналастырылған ауылдарда өмір сүрді, олардың кейбіреулері 50 100 құрылыстан тұратын. Олар басқа үндістермен сауда-саттық жасады, ал олар өз кезегінде еуропалықтармен сауда-саттық жасады. Мононгахелалар 1620 немесе 1630 жылдары еуропалықтармен тікелей байланыс орнатудан бұрын бір кездері жоғалған сияқты. Көптеген ғалымдар бұл Еуропадағы жұқпалы аурулардың таралуының салдары деп санайды. Басқалар Мононгахелалардың көпшілігін соғыс кезінде ирокездер немесе алгонкиан тілінде сөйлейтін Ленапе тайпалары өлтірді немесе өздеріне сіңістірді деп санайды, өйткені күшті тайпалар тері саудасы үшін аймақты аңшылық жерлерді басқару үшін жарысты. Ал тағы біреулері 1587 жылдан 1589 жылға дейін және 1607 жылдан 1612 жылға дейін болған екі қатты құрғақшылықтан кейін жердің қоныстануға жарамдылығы төмендеді деп есептейді.

Мәдениеттер аралық хронология

Мононгахела мәдениетінің ішкі уақытша бөлінісі, керамикалық сәндік атрибуттарға негізделген.]] Мононгахела мәдениеті Огайо өзенінің жоғарғы ағысындағы Мононгахела, Югиогени және Кассельман өзендерін қамтитын аймаққа таралған. Олардың аймағы - Пенсильванияның батысы және Огайоның шығысы, Батыс Виргиния мен Мэрилендтің батысы. Археологиялық тұрғыдан төрт жүзге жуық жерлер тіркелген. Бұл мәдениет Огайо аңғарындағы шекаралас Ежелгі форт мәдениетінің замандасы болды. Мононгахела - бұл Мингоның отанымен сәйкес келетін және оны қазіргі Нью-Йорк штатында орналасқан Ирокез лигасының отанынан ерекшелейтін кеш орманды жер. Мононгахела ауылдары су тасқынынан пайда болды, бірақ 1250 жылға қарай адамдар су бассейндерінің биік жерлеріне көшіп барды және көбінесе жоталар арасындағы саңылауларда өмір сүрді. Археологтар бұл аймақтарға көшіп келу және осы уақытта үлкен, бекіністі ауылдардың құрылысы топтар арасындағы соғыстың белгісі болды деп болжайды. Форт-Хилл (46MG12) - Батыс Вирджиния штатының Моргантаун қаласында орналасқан археологиялық нысан. Бұл жер жақсы сақталған. Жер қазу кезінде адам қабірі, жануар сүйектері, сүйек бұрандалары, маржинелла қабықшасы бұрандасы, қабықшадан жасалған қыш бұйымдар және үшбұрышты жебе ұштары табылды. 2002 жылы бұл жер коммерциялық дамудың салдарынан жойылып кету қаупі төнді. Осадж USGS төртбұрышы мен Блэксвилл USGS төртбұрышындағы Пенсильвания мен Батыс Вирджиния шекарасының айналасындағы 18 белгілі сайттың көпшілігі Мононгахела мәдениетіне жатады. Уорли ауылының кешені (46Mg23) 900 жылынан басталады. Ол Блэксвилл USGS төртбұрышында орналасқан, сондай-ақ жақында табылған Вана ауылының орны, ол инфрақызыл фотосуретке түсірілген. Вана жерінде жүргізілген тәжірибеде қыш құмырасы, қабыршақ пен тас тас табылғаны анықталды. Ол әлі зерттелмеген. ЛаПо (46Mg21) ауыл кешені - Батыс Вирджиния штатының Мононгалия округіне жататын дөңгелек ауыл. Ла-Поудың жанында 46 Мг18 - тас қабір үйіндісі. Сондай-ақ ЛаПоуда 46Mg20 ауыл учаскесі орналасқан. Пайл фермасы, 46Mg15, - Осаге USGS төртбұрышында орналасқан, ертедегі көне заманғы ауыл. Сонымен қатар, Грин округінің (Пенсильвания) және Мононгалия округінің (Батыс Вирджиния) Дункард өзенінің су айдынында жүздеген құжатсыз археологиялық орындар бар.

Керамика

Мононгахела қыш ыдыстары катушка әдісімен жасалып, ұнтақталған магмалық жыныстар (мысалы, гранит) немесе кварц ыдыстары арқылы қатайтылды және әдетте шнурлы таңбалармен безендірілді. (Майер Оукс 1955) Мэриленд археологиялық консервация зертханасынан келтіргендей, "Мононгахела керамикасы - бұл ертедегі қиыршық немесе әк тасты қатайтылған топтан басталатын және Контакт кезеңінен кейінгі оңтүстік-батыстағы Пенсильванияда табылған типтердің өте ерекше жинағымен аяқталатын күрделі серия". 2009 жылы Уильям С. Джонсон (Пенсильвания археология қоғамы) және Д. Скотт Спиди (Батыс Вирджиниядағы Грейв Крик моунт археология кешені ғылыми-зерттеу мекемесі) бірлесіп жүргізген зерттеулерге сәйкес, Мононгахела дәстүріндегі әйелдер соңғы Z бұралған арқан өндірісін жақтырады. Огайо өзенінің жоғарғы ағызу бассейнінің қосалқы аймақтарында кейбір қыш бұйымдары жергілікті кеш ормандық топтардың өздерінің ерекше арқан жасау дәстүрлерімен бірігуін білдіреді. Джонсон мен Спиди өздерінің түйіндемесінде былай дейді: "Көпшілікке тән, кейбір шағын аймақтарға тән, өрнекпен безендірілген керамиканың болмауы кезінде, басымдықты бау бұралу бағытының салыстырмалы жиілігінің өзгеруі бұралу бағыты топтық қолтаңба ретінде жұмыс істей алатынын көрсетеді, осылайша жеке немесе туысқан ауылдарды жоюды анықтауға мүмкіндік береді, бұл тайпалармен синоним болуы мүмкін ".

Ауыл құрылыстары

Мононгахела үйлері шағын овалдан дөңгелекке дейін пішінді және орталық алаңы бар қамалмен қоршалған ауылдарда салынған. Бұл ауылдардың кіреберіс нүктесінде көбінесе лабиринт тәрізді құрылымдар бар, олар сыртқы қабырғаларға жабысады. Форт Антик әдістерінен айырмашылығы, кейбір кіреберіс жабық болды. Кейбір ауылдарда көрермендер үшін жоғары тұрған тұғырлар болған. Үлкен ауылдарда шайырдан жасалған үйлер табылған. Кейбір қабірлерде қара аюдың бетперделері табылған, бұл олардың дәрежесінің ықтимал белгісі. Орташа ересектер жерленген жердің қай жерде жерленгені анық емес. Форт Антик және Батыс Вирджинияның ішкі Монгонгахелан арасындағы ерекшеліктерді ажырату үшін доктор Макмайкл былай деп жазады: "Монгонгахеланың үлкен орманды мұрасының көрінісі - бұл Монгонгахела су ағызу аймағында кішкентай тас үйінділерді жалғастыра отырып, кейінгі доисторикалық кезеңге дейін". Балаларды жерлеу кейде ауыл ішінде, кейде үйдің астында өткізілетін. Сенімсіз дереккөз: date=May 2013 Бұл Аллегей тауларының шығысында табылған, қамалмен қоршалған ауылдан тыс жердегі 1450/1550 жылдардағы Андасте (Сусквеханнок) жерлеумен қарама-қарсы. 1450 жылы олардың үйлеріне жапырақша тәрізді қосымшалар кең тараған. Бұлар қойма немесе ыстық үй үшін пайдаланылған. Мононгахела керамикасы мен құрал-саймандары жақсы жасалған және темекі тарту үшін әшекейленген балшықтан жасалған құбырлар болған. Кейбір ауылдарда шыныдан жасалған сауда бұрандалары табылған, бірақ еуропалықтардың қатынасы туралы дерек жоқ.

Ауыл шаруашылығы және азық-түлік

Қалдықтың бауырлас мәдениеті сияқты Мононгахела да ата-бабаларының сауда желісі арқылы алынған Мезоамерикадан тұқымдық дақылдарды қабылдап, ауыл шаруашылығында серпіліс жасады. Әйелдер жүгері, бұршақ, құрма, күнбағыс сияқты дақылдарды өсіріп, олардың тұқымдарын жинап, келесі жылдары пайдаланады. Олар тамақтануды толықтырып, жаңғақ пен жидек сияқты жабайы өсімдіктерден азық-түлік жинады. Батыс пен оңтүстікке қарай көптеген замандас топтар сияқты, олар да тамақтанудың негізгі бөлігі ретінде жүгеріге тәуелді болды. Мононгахела еркектері бұғы мен тасбақа сияқты жануарларды аулады, балық пен балық балықтарын ұстады.

Жоғалу

Бұл ежелгі дәуірдің соңғы дәуіріндегі мәдениет 1300 жылы шыңына жетті. Кейбір ғалымдардың пікірінше, Кіші мұз дәуірінің суық ауа райы азық-түлік пен егіндік жер үшін топтар арасындағы шайқастарға себеп болған болуы мүмкін. Бұл суық кезеңде егіндіктер де өспеді, бұл олардың енгізілгеннен кейін өскен халық үшін азық-түлік тапшылығына әкелді. Кейбір зерттеулер көрсеткендей, мәдениет денсаулық жағдайының нашарлауынан кейін құлдырай бастады. Бұған қоса, кейбір ғалымдар 1587 жылдан 1589 жылға дейін және 1607 жылдан 1612 жылға дейін болған екі қатты құрғақшылық Мононгахела мәдениетінің тараушыларын өмір сүруге қолайлы жер іздеу үшін аймақтан қуып шықты деп есептейді. Басқа топтармен сауда-саттық жасағаны үшін Мононгахелалар жағалаудағы халықтардан жұқпалы ауруларға шалдыққан болуы мүмкін, олар еуропалықтармен тікелей байланыста болған. Американың түпкүлкі тұрғындары иммунитетке ие болмағандықтан, жаңа аурулар кең таралған аймақтарда өлім-жітімге әкелді. Мононгахела мәдениеті ирокездер лигасы Аллегей платосына кіріп, Эри көлі аймағына дейін кірісті тері саудасы үшін жаңа аңшылық жерлерді бақылауға тырысқанға дейін біртіндеп жоғалып барады. Мононгахелаларды күшті ирокездер жеңіп алған немесе қуып шыққан. 1635 жылы Мононгахела мәдениетінен қашқындар тобы Вирджинияның оңтүстік орталығында Халифакс округіне қоныс аударған. Олар сиу тілінде сөйлейтін тайпаға қосылған болса керек, бірақ тарихшылар бұл туралы нақты білмейді. Сондай-ақ, жақын маңдағы аймақта алгонкиан және ирокеан тілдерінде сөйлейтін тайпалар да бар еді.