Кіріспе

Америкалық дін қызметкері, жазушы және педагог (1877–1956)

Торнвелл Джейкобс (15 ақпан 1877 – 4 тамыз 1956) – профессор, тарихшы, автор, қайырымдылық қор жинаушы, университет негізін қалаушы және пресвитериан дін қызметкері. Ол Оңтүстік Каролинадағы Пресвитериан колледжінен және Нью-Джерсидегі Принстон теологиялық семинариясынан білім алды. Ол 1906 жылы Атлантадағы нәсілдік қақтығыс кезінде болған оқиғалар туралы, аралас нәсілді (ақ және қара терілі) адамдар туралы "Ақ шеңбер заңы" атты роман жазды. Джейкобс Оглеторп университетін қайта құрып, оның президенті болып, қарқынды білім беру бағдарламаларын дамытты. Оның осы әрекетіне оның әкесі бұл колледжге оқып, содан кейін қоғамда жемісті азаматтар болған білімді адамдар туралы айтқан сөздері себеп болды. Өкінішке орай, Америка Азамат соғысы салдарынан ол жұмысын тоқтатуға мәжбүр болды. Ол 1930 жылдардағы мәдениеттің тарихи жинағын қамтитын "Цивилизацияның кіндігі" атты уақыт капсуласы идеясын жасады, ол кампуста арнайы дайындалған жерге мөрленді, 82-ші ғасырдағы адамдар 20-шы ғасырда жер бетіндегі адамдардың қалай өмір сүргенін білу үшін таба алатын болды.

Ерте өмір

Джейкобс 1877 жылдың 15 ақпанында Оңтүстік Каролина штатының Клинтон қаласындағы Торнвелл жетімдер үйінде, дін қызметкері Уильям Пламмер Джейкоб пен Мэри Джейн Диллардтың отбасында дүниеге келді. Жетімдер үйін оның әкесі ұйымдастырып, дамытты. Джейкобс жасөспірім шағында баспа ісін үйренді. 1895 жылы, 18 жасында, ол 1894 жылы бакалавр, ал 1895 жылы Оңтүстік Каролинаның Пресвитериан колледжінде магистр дәрежесін алды. Кейіннен ол өз оқу орнынан әдебиет докторы дәрежесімен марапатталды. Содан кейін Нью-Джерсидегі Принстон теологиялық семинариясына түсіп, 1899 жылы діни бакалавр дәрежесін аяқтады. 1905 жылы Джейкобс Теннесси штатының Нэшвилл қаласында діни жарияланымдармен айналысты. 1906 жылдың қыркүйегінде Атлантада болған нәсілдік қақтығыстардан кейін ол Атлантаға сапар шекті, содан кейін Нэшвиллде мулаттарды үшінші нәсіл ретінде бейнелейтін «Ақ шеңбер заңы» (1908) атты роман жазды. 1909 жылы Джейкобс Агнес Скотт колледжінің дамуына қаржы жинау мақсатымен Атлантаға оралды. Ол Атлантада пресвитериандық колледж ашты. Сонымен қатар, ол Атланта маңындағы ескі Оглеторп университетін қайта құруды жоспарлады, онда оның әдесі Фердинанд оқытушы болып жұмыс істеген. Оглеторп университеті, Грузия колониясын құрған және Грузия штатының алғашқы губернаторы болған британдық генерал Джеймс Эдвард Оглеторптың құрметіне аталған, 1835 жылы пресвитериандық мекеме ретінде бекітілді. Колледж Американдық Азамат соғысы кезінде (1861-1865) жабылды. Джейкобс 1911 жылы «Вестминстер журналын» шығарды, ол Оглеторп университетін қайтадан колледж ретінде қайта жаңғыртуды қолдады. Джейкобс 1913 жылдан 1916 жылға дейін жоғары білім беру мекемесін қайта ашты және қайта құрды. 1915 жылдың 21 қаңтарында ол университеттің президенті болып тағайындалды және 1944 жылға дейін шамамен 30 жыл осы лауазымда қызмет етті. Сатушы ретінде Джейкобс Оглеторп университеті үшін қаржылай демеушілер таба алды, мысалы, Чаттанугадағы Coca-Cola бөтелкелерін құюмен айналысатын кәсіпкер Дж.Т. Луптон университетке өз атын иеленген залға 100 000 доллар сыйлады. Джейкобс газет империясының иесі Уильям Рэндолф Херстті университетке 250 000 доллар ақша және басқа да сыйлықтар беруге көндірді. Тарихшы және Эмори университетінің вице-президенті Джадсон С. Уордтың сөзіне сүйенсек, Джейкобс – керемет сатушы, шебер шоумен және жарнамаға қызығушылық танытқан ой-пікір иесі болған.

Білім беру эксперименті

1939 жылы Джейкобс Оглеторп университетінде 11 адамнан тұратын "ми командасы" үшін ерекше білім беру экспериментін ұйымдастырды. Ол жоғары оқу орнын жаңадан бітіргендердің ең үздік 10 пайызынан жас жігіттерді өзінің университеттік бағдарламасына таңдады. Бірегей білім беру эксперименті барысында топ мүшелері колледжде 6 жыл оқып, орташа студенттерден 2-3 есе көп жұмыс істеді. Джейкобс олардың басқа студенттерге қарағанда кем дегенде төрт есе көп білім алатынын болжады. Оның теориясы бойынша, оның студенттері қолжетімді адам білімінің жиынтығын әлдеқайда ертерек меңгеретін болады, бұл тапсырма орташа студенттерге қарапайым оқудан қиындық тудырмайды. Студенттерге орташадан жоғары жалақымен өмір сүрудің жарты оншақты жолы болады деп күтілді. 21 жастағы Фредерик Госс атты көмекші жаттықтырушы, ерекше тұлға ретінде Дон деген басшы атағын иеленді. Команданың күнделікті әрекеті сағат 7-де сабақпен басталып, 13:30-ға дейін жалғасты. Содан кейін олар ойын-сауықпен және жаттығулармен айналыса алатын. Түстен кейін олар сабақтарын кешкі 10:45-ке дейін жалғастырды. Оқуларына кедергі келтіретін деп саналған студенттік ұйымдардан басқа, сабақтан тыс шараларға қатыса алатын. Орташа студент аптасына 15 сағат сабақ оқыса, "ми командасы" 25-30 сағат сабақ оқыды. Орташа студент колледжге жылына 8 ай қатысса, Джейкобстың командасы жылына 11 ай қатысты. Университетте оқытылатын курстарға астрономия, геология, палеонтология және антропология, сондай-ақ әр түрлі өнер түрлері, дене шынықтыру, стенография, грек, француз, неміс, итальян, испан және философия кірді. Алты жылдық Оглеторп стипендиясының иегері, Афина қаласының (Техас штаты) тұрғыны Маршалл Ашер-младший, "ми командасының" мүшесі ретіндегі тәжірибесі туралы егжей-тегжейлі айтып берді. Ол мектеп бітіргеннен кейін жазғы маусымда стипендия алу үшін штаты бойынша өткен байқауға қатысқанын және емтихан нәтижелері бойынша жоғары балл жинағанын түсіндірді. 1939 жылдың қыркүйек айының ортасында оған эксперименттен бас тартқан бір мүшесінің орнына Оглеторпқа келу туралы хабарлама келді. Ол келгенде, алдымен бағдарламаға қатысып жатқан басқа он жігітті кездестірді. Содан кейін оған стипендияны реттейтін шарттар туралы хабарланды. Егер эксперименттің ережелерін орындаса, оған жатақхана, тамақ және оқу ақысы төленеді деп кепілдік берілді. Ең бастысы, оның барлық қажетті кітаптарын сатып алып, өзінде сақтауы керек еді. Келесі ереже бойынша, ол Джейкобстың тағайындаған шіркеуіне әр жексенбіде баруы керек еді. Ол темекі шегуге, алкоголь ішуге, құмар ойнауға және дөрекі сөз айтуға тыйым салынды. Ол әр күні кешке келесі күнгі сабаққа дайындалу үшін бөлмесінде отыратын. Басқа ережелерге күнделікті сабақ кестесін, тамақтануды, дене шынықтыруды, кітапханада оқуды, оқуды және ұйықтауды ұстану кірді. Оған университетте оқытылатын барлық пәндерді қамтитын білім беру жолы берілді, бұл оқу 6 жылға созылады, жылына 11 ай оқумен. Оған орташа студенттерге қарағанда екі есе көп жүктеме берілетіні және кем дегенде 90 балл жинауы керектігі айтылды. 20 айдан кейін ол орташа бағасы 95 және 6 болған жетекші студент атанды, қатаң ережелерге бағынған тәжірибелік жобада қала берді. Ол төрт жылдық бакалавр дәрежесін алған. Алты жылдық кезеңнің соңында бітіретін барлық студенттер ғылым және өнер докторының арнайы дәрежесін алады.

Оглеторптың қабірі

1922 жылы Англиядағы Кранхам шіркеуінің қорымында Джейкобс ежелгі университетке аты берілген британдық генерал Джеймс Эдвард Оглеторптың жерленген жерін анықтады. Алайда, грузин ұйымдары мен ағылшын билігінің қарсылығы осы жобаның іске аспауына себеп болды. Джейкобс Лорд және Леди Оглеторптың мәйіттері болашақта Америкаға көшірілуі мүмкін деген үмітін білдірді.

Цивилизацияның құрмасы

Джейкобс 1935 жылы Оглеторп университетінде арнайы салынған бөлмеде 1930 жылдардағы мәдени заттардан тұратын, мың жылдық сақталысқа арналған «Цивилизация Криптасы» идеясын ойлап тапты және жасады. 1940 жылы бөлмеден оттегі алынып, дәнекерленген болат есіктермен мөрленді; оны 82-ші ғасырға дейін ашуға тыйым салынды. Джейкобс Жер бетіндегі адамдардың тұрмыс-салты туралы баяндама жасау жоспарын құрастырып, оны егжей-тегжейлі жазбаша жоба түрінде бейнеледі. Ол адамдардың, әсіресе АҚШ-тың, қазіргі уақытқа дейін жинаған білімдерін көрсетуді мақсат тұтты.

Өлім және мұра

Джейкобс 1956 жылғы 4 тамызда Атланта, Джорджия штатында қайтыс болды. Оның шамамен 4000 кітаптан тұратын жеке кітапханасы мен көптеген жеке құжаттары бес баласынан Пресвитериан колледжіне сыйлық ретінде табыс етілді. Сондай-ақ, олар 1957 жылы Рождествода Клинтон қаласындағы колледж үшін 20 500 долларлық естелік стипендиялық қор құрды.