Кіріспе

Өте көп бейімделмеген өнімдер Кәсіптік немесе коммерциялық түрде қол жетімді (COTS) өнімдер - бұл тапсырыс бойынша жасалған немесе арнайы шешімдерді іске қосудың орнына сатып алу ұйымының қажеттіліктеріне сай келетін, нарықтан кейін жасалған жабдықтар немесе бағдарламалық қамтамасыз ету. Mil COTS деген термин АҚШ әскері қолданатын COTS өнімдерін білдіреді. АҚШ үкіметі аясында Федералды сатып алу туралы ереже (FAR) "COTS" коммерциялық нарықта сатылатын және мемлекеттік келісімшарт бойынша пайдаланылатын коммерциялық бұйымдар, соның ішінде қызметтер үшін ресми термин ретінде анықтады. Мысалы, Microsoft COTS бағдарламалық қамтамасыз етуші болып табылады. Тауарлар мен құрылыс материалдары COTS ретінде саналуы мүмкін, бірақ ірі көлемді жүк емес. Коммерциялық элементтермен байланысты қызметтер де COTS ретінде саналуы мүмкін, оның ішінде орнату қызметтерін, оқыту қызметтерін және бұлтты қызметтерін. COTS сатып алулары - бұл жеке бағдарламалық жасақтамаларға немесе бір реттік әзірлемелерге, мемлекеттік қаржыландырылатын әзірлемелерге немесе басқаларға балама. COTS өнімдерін әрқашанда қолдануға болатынына қарамастан, іс жүзінде COTS өнімдері бизнестің қажеттіліктеріне сай конфигурациялануы және қолданыстағы ұйымдық жүйелерге біріктірілуі тиіс. COTS өнімдерінің функционалдылығын арнайы әзірлеу арқылы кеңейту де мүмкін, алайда бұл шешімді ұзақ мерзімді қолдау мен техникалық қызмет көрсету әсерінен мұқият қарастыру керек. Мұндай бейімделген функционалдылықты COTS сатушысы қолдамайды, сондықтан COTS өнімін жаңарту кезінде өз мәселелерін көтереді. COTS-ті қолдану көптеген мемлекеттік және бизнес бағдарламаларда міндетті түрде қолданылды, өйткені мұндай өнімдер сатып алу, әзірлеу және техникалық қызмет көрсетуде елеулі үнемдеуді ұсына алады. COTS компоненттерін пайдаланудың мотивациясы жүйелік өмір бойына шығындарды азайту үміттерін қамтиды. 1990 жылдары көптеген адамдар COTS бағдарламалық жасақтаманы әзірлеу уақытын және құнын қысқартуда өте тиімді деп санайды. COTS бағдарламалық жасақтамасы көптеген анық емес компромистермен келді - бастапқы шығындар мен әзірлеу уақытының азаюы бағдарламалық жасақтама компоненттерін интеграциялау жұмысының ұлғаюы, жеткізушіге тәуелділік, қауіпсіздік мәселелері және болашақ өзгерістерден туындайтын үйлеспеушіліктер.

Бағдарламалық қамтамасыз ету және қызмет көрсету

COTS бағдарламалық жасақтамасы мен қызметтері әдетте үшінші тараптан жасалып, жеткізіледі. COTS-ті сатып алуға, жалға алуға немесе тіпті лицензияға беруге болады. COTS-ті өз үйінде жасалатын бағдарламаларға қарағанда арзан алуға және пайдалануға болады және олар арнайы жасалған бағдарламаларға қарағанда сенімділік пен сапаны арттырады, өйткені оларды өнеркәсіптегі мамандар әзірлейді және әртүрлі тәуелсіз ұйымдар растайды, көбінесе ұзақ уақыт бойы.

Қауіпсіздікке әсері

Құрама Штаттардағы ішкі қауіпсіздік департаменті COTS бағдарламалық жасақтамасын пайдаланудың бағдарламалық қамтамасыз ету қауіпсіздігіне қатысты үлкен қауіп төндіреді деп санайды. Егер COTS бағдарламалық жасақтамасында қауіпсіздіктің ауыр кемшіліктері болса, ол ұйымның бағдарламалық қамтамасыз ету тізбегіне елеулі қауіп төндіреді. COTS бағдарламалық жасақтамасы басқа бағдарламалық өнімдермен біріктірілген немесе желіге қосылған кезде жаңа композиттік қолданбаны немесе жүйелер жүйесін құру үшін тәуекелдер күшейеді. Композиттік қолданба COTS компоненттерінен тәуекелдерді мұра ете алады. АҚШ-тың ішкі қауіпсіздік департаменті COTS қолданумен байланысты жеткізу тізбегінің кибер қауіпсіздік мәселелерін басқаруға бағытталған шараларды қолдады. Алайда, Gartner және SANS институты сияқты бағдарламалық жасақтама индустриясының бақылаушылары жеткізу тізбегінің бұзылуы үлкен қауіп төндіретінін айтады. Gartner компаниясы "Кәсіпорындардың IT жеткізу тізбектері мақсатқа қойылып, қауіпке ұшырайды, бұл IT нарығының құрылымында және IT-ді басқарудың болашақтағы өзгеруіне мәжбүр етеді" деп болжайды. Сонымен қатар, SANS институты 2012 жылдың желтоқсанында 700 IT және қауіпсіздік саласының мамандарына қатысты сауалнама жариялады, онда компаниялардың тек 14%-ы ғана әрбір коммерциялық қолданбаға қауіпсіздікті тексеруді жүргізеді, ал қалған компаниялардың жартысынан көбі қауіпсіздікті бағалауды жүргізбейді. Компаниялар сатушының беделін (25%) және заңды жауапкершілік туралы келісімдерді (14%) қолданады немесе COTS-пен жұмыс істеу саясаты жоқ, сондықтан олардың бағдарламалық қамтамасыз ету тізбектеріне COTS енгізген тәуекелдерге көз жеткізе алмайды.

Басқа салалардағы мәселелер

Медициналық құрылғылар индустриясында COTS бағдарламалық жасақтамасын кейде SOUP (белгісіз тұқым қуалаушы бағдарламалық жасақтама немесе белгісіз шығу тегі бар бағдарламалық жасақтама) деп анықтауға болады, яғни белгілі бағдарламалық жасақтама әзірлеу процесімен немесе әдістемесімен әзірленбеген бағдарламалық жасақтама, бұл медициналық құрылғыларда оны пайдалануға жол бермейді. Бұл салада бағдарламалық жасақтама компоненттеріндегі ақаулар әділ және қауіпсіз стандарттарды сақтауды қамтамасыз ететін шаралар қабылданбаса, құрылғының өзінде жүйелік ақауларға айналуы мүмкін. IEC 62304:2006 стандартында "Медициналық құрылғылар бағдарламалық жасақтамасы Бағдарламалық жасақтаманың өмірлік циклінің процестері" SOUP компоненттерінің әзірленіп жатқан құрылғыға қойылатын қауіпсіздік талаптарын қамтамасыз етуін қамтамасыз ететін арнайы практикалар көрсетілген. Бағдарламалық жасақтама компоненттері COTS болған жағдайда, COTS бағдарламалық жасақтамасының тәуекелдерін тексеру бойынша DHS-тің үздік тәжірибесін қолдануға болады.

Ескіру

Өнімнің ескіруінің айқын мысалы - Linux-ты қолданатын PlayStation 3 кластерлері. Sony 2010 жылдың сәуірінде PS3-те Linux қолдануды тоқтатты, бұл Linux-ты алмастыратын жұмыс істейтін құрылғыларды сатып алуға мүмкіндік бермеді. Жалпы алғанда, COTS өнімінің ескіруіне арналған қолдауды немесе ауыстыру жүйесін әзірлеуді талап етуі мүмкін. Мұндай ескіру проблемалары мемлекеттік-өнеркәсіптік серіктестіктерге әкелді, онда әртүрлі бизнес кейбір өнім нұсқаларын мемлекеттік пайдалану үшін тұрақтандыруға келіседі және бірлескен күш ретінде сол өнім желілерінде кейбір болашақ мүмкіндіктерді жоспарлайды. Сондықтан кейбір серіктестіктерде жақтастыққа шағымдар айтылып, бәсекелестік сатып алу үрдістерінен аулақ болу және шын мәнінде қажет болмаған жерде жалғыз көз келісімдерін қолдану туралы талаптар айтылды. Сонымен қатар, 10 жыл ішінде ескірген заттарды (және материалдарды) бірнеше онжылдыққа сатып алу қаупі бар. Осы ойлардың барлығы қарапайым шешімді салыстыруға әкеледі ("қағаз және қалам") тым күрделі шешімдерді болдырмау үшін, "Руб Голдберг" жүйелерін жайнаған ерекшеліктерді жасау үшін, оның орнына қарапайым шешім жеткілікті болар еді. Мұндай салыстыруларда сондай-ақ топтың қосымша қаржыландыруды негіздеу үшін, COTS өнімдерін пайдаланудан тәуелсіз, негізгі қажеттіліктерді қанағаттандыратын арзан жүйе ұсынудың орнына, жұмыс істеу жүйесін құруы қарастырылады. Процессордың ескіруінен алған сабақтарды Lockheed Martin F 22 Raptor кезінде қолдана отырып, Lockheed Martin F 35 Lightning II процессорды жетілдіруді жоспарлауды және оны дамыту кезінде кеңінен қолданатын C ++ бағдарламалау тіліне ауыстырды. Олар ASIC-тен FPGA-ға ауысты. Бұл авиациялық дизайнды тұрақты схемалардан бағдарламалық жасақтамаға көшіреді, оны болашақ аппараттық құрылғыларға қолдануға болады. COTS компоненттері АҚШ-тың әскери-теңіз су асты кемелерінің сонарларын жаңартудың бір бөлігі болып табылады.