Кіріспе

Grand Pré (ɡʁɑ̃pʁe) - Канаданың Новая Шотландиядағы Кингс округінің ауылдық қоғамдастығы. Французша атауы "Үлкен/үлкен шалғын" деп аударылады және қауымдастық Анаполис аңғарының шығыс шетінде, Вольфвилл қаласынан шығысқа қарай бірнеше шақырым жерде, Минас бассейніне қарай шығатын жарым аралда орналасқан. Оны Гаспэроу және Корнуоллис өзендері қоршап, кең көлемді сазданған егіндік алқаптар қоршап тұр. Қоғам Генри Уодсворт Лонгфеллоудың "Евангелиния" поэмасымен танымал болды және бүгінде Гранд-Пре ұлттық тарихи орны орналасқан. 2012 жылдың 30 маусымында Гранд-Пре пейзажы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралар қатарына кірді.

Тарих

Гранд-Пре 1680 жылы Пьер Мелансон мен Пьер Терриотта құрылған. Пьер Мелансон, Пьер Дугуадан шығысқа сапар шеккен акадиялық қоныстанушы, Сиер де Монстың Порт-Рояльдегі бастапқы қонысы және оның мекені. Пьер француз гугеноттары мен ағылшындықтар шыққан акад, 1650 жылдары Акадия ағылшын бақылауында болған кезде сэр Томас Темплмен Порт-Рояльға келген. Пьер Терриот 1654 жылы Порт-Рояль қаласында дүниеге келген. Пьер Мелансон Сент-Шарль де-Минес епархиясын құрған, ал оның досы Пьер Терриот Сент-Жозеф де-ла-Ривьер-о-Канард епархиясын құрған. Француздар осы ғасырдың басында, де Монттың картографы Сэмюэл де Шамплен аймақты зерттеуден өткеннен бері, осы аймақтағы топырақтың құнарлылығы мен басқа да ресурстардың мол екендігін білген. Қоныс аударушылар өздерінің дамба салу технологиясын кең тұзды батпақтарға тез арада қолданды; тиімді түрде бірнеше мың акр өнімді егіндік жерді қалпына келтірді. Фермалар мен халық саны тез өсіп, Гранд-Пре Акадияның басты қонысы болды. Елді мекендер Гранд-Преден Минас бассейніне дейін тарады, олар бассейнге кіреберісінде де Монс зерттеген мыс кен орындарынан кейін Лес-Минес немесе Минас деп аталды. 1680-ші жылдардың ортасына қарай халық шіркеуді қамтамасыз етуге жеткілікті болды және Сент-Шарль де-Минес приходы құрылды.

Гранд-Преге шабуыл (1704)

Король Анна соғысы кезінде Жаңа Англия рейнджері Бенджамин Черч ауылды өртеп, Гранд-Предегі рейдте кейбір бөгеттерді сындырып жіберді. Бұл шабуыл кезінде Черч пен оның рейнджерлері Baie Francais (Фанди шығанағы) саздықтарына тығылып қалды, бұл Микмак пен Акадиялықтарға ауылды қатаң қорғауға уақыт берді. Олар ақырында жеңіліп, шіркеу ауыл мен егістіктерді өртеп жіберді.

Гранд-Пре шайқасы (1747)

Георгий патша соғысы кезінде Жан-Батист Николас Рош де Рамезай бастаған француз күші Гранд-Пре шайқасында үлкен британдық күштерді түнгі рейдте жеңді. Бұл шайқас француздардың Акадиядағы ең маңызды және ең қанды жеңісі болды. Алайда француздар кері шегінгеннен кейін ауыл британдықтардың бақылауында қалды.

Акадтықтардың шығулары (1749-1755)

Ата Ле Лутр соғысы кезінде Гранд-Предегі акадтар 1749 жылы басталған Ново-Шотия материгінен акадтардың шығуын қолдауда маңызды рөл атқарды. Гран-Пре Ле-Лутрдің негізгі азық-түлік сұранысына дайындықпен жауап берді. Олар аймақтың нан себетін, бидай мен басқа да дәндерді өсіріп, он бірден кем емес диірмендерде ұн өндірді және бірнеше мың бас ірі қара, қой және шошқа малын ұстады. Мал бағушылар тұрақты түрде Кобекидтен Татамагушке дейінгі жолды бойлап, Луисбургтегі Бозжежур фортын және Сент-Жан аралындағы елді мекендерді қамтамасыз ететін. Басқа экспорт Акад араласшылары аккад кемелерінде алып жүретін Минас бассейнінен Чиньекто аралшасына немесе Сент-Джон өзенінің сағасына дейін теңіз арқылы өтті. Гранд-Предегі акадтар Чиньекто аралындағыларға шіркеу мен бөгеттерді салу үшін өз еңбектерін ұсынды.

Гранд-Пре қоршауы (1749)

Британдықтар осы аймақта әкесінің соғысы кезінде Форт-Вье Логис қаласын салды, оған Гранд-Пре қоршауында акадтар мен микмактар шабуыл жасады. Қамауға алу бір аптаға созылды, 300 жергілікті адам тұтқынға алынып, екі жылға жуық тұтқында қалды. Ақырында микмактар кері шегінді.

Фанди шығанағының жорығы (1755)

Француздар мен үндістер соғысы кезінде (Жеті жылдық соғыстың Солтүстік Америка театры) акдиандықтар Фанди шығанағындағы науқан (1755) кезінде Гранд-Преден қуып шығарылды. Гранд-Преден депортация туралы күнделікті жазбаны жүргізген әртүрлі британдық сарбаздар болды, мысалы, подполковник Джон Уинслоу және Еремия Банкрофт. Гран-Пре жерін кейіннен америкалық ақын Генри Уодсворт Лонгфеллоу өзінің эпостық поэмасы Эванджелинамен мәңгілікке қалдырды. Гранд-Предегі акадтар көптеген жерлерде тарады, кейбіреулері ақырында Канаданың басқа аймақтарына, мысалы, Новая Шотландия, Ньюфаундленд және Нью-Брансуикке оралды. Гранд-Пре аймағынан қуылған көптеген акадиандар ақырында Жаңа Англия штаттарына қоныстанды және Атлант жағалауына тасталғаннан кейін Құрама Штаттардағы Оңтүстік Луизианаға құрлық арқылы сапар шекті. Луизианада каджун термині акад атынан пайда болды.

Жаңа Англияның плантаторлары

Акадиялықтардың жер аударылуынан кейін бос жерлерді 1760 жылы Жаңа Англия плантаторлары қоныстанды және Хортон қалашығы деп атады. Гранд-Пре мен Хортон-Лэндингтің арасында шығысқа қарай тура сызықты көше желісі бар үлкен қала учаскесі салынды, бірақ жергілікті шаруалар халықты жоғары тау жотасының бойымен таралып, сол аймақтың бұрынғы тұрғындары сияқты, акдиандықтар. Гранд-Преде бірнеше мектептер мен қауымдар құрылды, соның ішінде 19 ғасырдың басында шіркеуге айналған кездесу үйі, бүгінде Ковенантер шіркеуі деп аталады. Уақыт өте келе саудагерлер мен дүкен иелері батысқа қарай жақын орналасқан Вольфвиллге жиналып, Гранд-Пре ауыл шаруашылығы қауымдастығы ретінде жалғасты. Плантер ұрпақтарының бірі 1854 жылы Гранд-Пре қаласында туған Канаданың сегізінші премьер-министрі сэр Роберт Борден болды. Гранд-Пре бай және өнімді, бірақ шағын шаруалар қауымы ретінде жалғасты. Виндзор және Аннаполис темір жолы 1869 жылы келді, алдымен шағын ауылдық станциямен қауымдастыққа қызмет етті. Мал шаруашылығы мен батпақ шөптер ірі экспортқа айналды, оған 19 ғасырдың аяғында Аннаполис аңғарының алма экспорттау индустриясы қосылды. Аймақтардың ішінде алманы жинап, тасымалдау үшін төрт үлкен қойма салынды. 1920 жылдары Доминион Атлантик темір жолы туристерді тарту үшін Гранд-Пре мемориалдық саябағын құрды. Ауыл шаруашылығы Гранд-Предің негізгі саласы болып қала бергенімен, парк қауымдастықты туристік бағытқа айналдырды, сондай-ақ акад халқының ескерткіші болды. Парк ақырында Ұлттық тарихи нысанға айналды және 1957 жылы Канаданың парктер қызметі сатып алды.

Экономика және мәдениет

Бүгінде Гранд-Преде Гранд-Пре ұлттық тарихи орны орналасқан, ол қазір Канада парктері басқаратын ұлттық парк болып табылады. Гранд-Предегі Келісімі бар шіркеу - Новая Шотландиядағы ең көне пресвитериан шіркеуі. Жаңа Шотландияның ең танымал шарап зауыттарының бірі, Domaine de Grand Pré, қоғамда орналасқан. Гранд-Пре сонымен қатар Канаданың алғашқы тарихи ауылдық округі болып табылады. "Біз ғана!" Қауымда кофе өндіруші компанияның штаб-пәтері орналасқан, ол туристерді қызықтыратын нысан. Эванжелин жағажайлары - мыңдаған қоныс аударатын құстардың тұрағы, сонымен қатар әлемдегі ең биік су ағысының ағысы мен түсуін көруге арналған тамаша орын.

Демография

Гранд-Предің ресми мәртебесі жоқ; Кингс округінің D бөлімшесі үшін ғана нақты деректер бар, оған Грантспорт пен Вольфвилл арасындағы аймақ кіреді, онда Гранд-Пре және тағы бірнеше ауыл бар. Бұл аймақта 2006 жылы 5499 адам тұрды, 2001 жылы бұл көрсеткіш 5167 адам болды, бұл 6,4%-ға өсті. Орташа жасы 44,5 жасқа, ал провинция бойынша 41,8 жасқа тең. Халықтың 84,8%-ы 15 жастан асқан, бұл провинцияның орташа көрсеткіші. Тілге қатысты тұрғындардың 96,6% -ы ағылшын тілін, 1,4% -ы франкофонды, 2,0% -ы аллофонды. Франкофондық халық ағылшынша сөйлейді, өйткені халықтың 99,3% үйде ағылшын тілінде сөйлейді. Ресми тілдерді білу тұрғысынан алғанда, халықтың 7,2%-ы әртүрлі деңгейде француз тілінде сөйлесе алады, қалғандары ағылшын тілін білетіндер.