Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Grand Pré (ɡʁɑ̃pʁe) - Канаданың Новая Шотландиядағы Кингс округінің ауылдық қоғамдастығы. Французша атауы "Үлкен/үлкен шалғын" деп аударылады және қауымдастық Анаполис аңғарының шығыс шетінде, Вольфвилл қаласынан шығысқа қарай бірнеше шақырым жерде, Минас бассейніне қарай шығатын жарым аралда орналасқан. Оны Гаспэроу және Корнуоллис өзендері қоршап, кең көлемді сазданған егіндік алқаптар қоршап тұр. Қоғам Генри Уодсворт Лонгфеллоудың "Евангелиния" поэмасымен танымал болды және бүгінде Гранд-Пре ұлттық тарихи орны орналасқан. 2012 жылдың 30 маусымында Гранд-Пре пейзажы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралар қатарына кірді.
Grand Pré (ɡʁɑ̃pʁe) is a Canadian rural community in Kings County, Nova Scotia. Its French name translates to "Great/Large Meadow" and the community lies at the eastern edge of the Annapolis Valley several kilometres east of the town of Wolfville on a peninsula jutting into the Minas Basin surrounded by extensive dyked farm fields, framed by the Gaspereau and Cornwallis Rivers. The community was made famous by Henry Wadsworth Longfellow's poem Evangeline and is today home to the Grand Pré National Historic Site. On June 30, 2012, the Landscape of Grand Pré was named a World Heritage Site by UNESCO.
Тарих
Гранд-Пре 1680 жылы Пьер Мелансон мен Пьер Терриотта құрылған. Пьер Мелансон, Пьер Дугуадан шығысқа сапар шеккен акадиялық қоныстанушы, Сиер де Монстың Порт-Рояльдегі бастапқы қонысы және оның мекені. Пьер француз гугеноттары мен ағылшындықтар шыққан акад, 1650 жылдары Акадия ағылшын бақылауында болған кезде сэр Томас Темплмен Порт-Рояльға келген. Пьер Терриот 1654 жылы Порт-Рояль қаласында дүниеге келген. Пьер Мелансон Сент-Шарль де-Минес епархиясын құрған, ал оның досы Пьер Терриот Сент-Жозеф де-ла-Ривьер-о-Канард епархиясын құрған. Француздар осы ғасырдың басында, де Монттың картографы Сэмюэл де Шамплен аймақты зерттеуден өткеннен бері, осы аймақтағы топырақтың құнарлылығы мен басқа да ресурстардың мол екендігін білген. Қоныс аударушылар өздерінің дамба салу технологиясын кең тұзды батпақтарға тез арада қолданды; тиімді түрде бірнеше мың акр өнімді егіндік жерді қалпына келтірді. Фермалар мен халық саны тез өсіп, Гранд-Пре Акадияның басты қонысы болды. Елді мекендер Гранд-Преден Минас бассейніне дейін тарады, олар бассейнге кіреберісінде де Монс зерттеген мыс кен орындарынан кейін Лес-Минес немесе Минас деп аталды. 1680-ші жылдардың ортасына қарай халық шіркеуді қамтамасыз етуге жеткілікті болды және Сент-Шарль де-Минес приходы құрылды.
Grand Pré was founded in about 1680 by Pierre Melanson and Pierre Terriot. Pierre Melanson, an Acadian settler who traveled east from Pierre Dugua, Sieur de Mons's original settlement at Port Royal and its habitation. Pierre, an Acadian of French Huguenot and English extraction, had arrived in Port Royal with Sir Thomas Temple in the 1650s when Acadia was under English control. Pierre Terriot was the son of Jehan born in Port Royale around 1654. Pierre Melanson was responsible for founding the parish of Saint Charles des Mines while his friend, Pierre Terriot founded the parish of Saint Joseph de la rivière aux Canards. The fertility of the soils and wealth of other resources in the area had been known to the French since the early part of the century when Samuel de Champlain, de Mont's cartographer, had surveyed the region. The settlers quickly employed their dyke building technology to the vast salt marshes; effectively reclaiming several thousand acres of productive farm land. The farms and the population grew quickly, making Grand Pré the principal settlement in Acadia. Settlements spread from Grand Pré around the Minas Basin, collectively becoming known as Les Mines or Minas after the copper deposits surveyed by de Mons at the entrance to the Basin. By the mid 1680s the population was sufficient to support a church and the parish of Saint Charles des Mines was formed.
Гранд-Преге шабуыл (1704)
Король Анна соғысы кезінде Жаңа Англия рейнджері Бенджамин Черч ауылды өртеп, Гранд-Предегі рейдте кейбір бөгеттерді сындырып жіберді. Бұл шабуыл кезінде Черч пен оның рейнджерлері Baie Francais (Фанди шығанағы) саздықтарына тығылып қалды, бұл Микмак пен Акадиялықтарға ауылды қатаң қорғауға уақыт берді. Олар ақырында жеңіліп, шіркеу ауыл мен егістіктерді өртеп жіберді.
During Queen Anne's War, New Englander Ranger Benjamin Church, burned the village and broke some of the dykes in the Raid on Grand Pré. In this raid, Church and his rangers got stuck on the mud flats of Baie Francais (Bay of Fundy), which gave the Mi'kmaq and Acadians time to position themselves to fiercely defend the village. They were eventually overwhelmed and Church burned the village and the fields.
Гранд-Пре шайқасы (1747)
Георгий патша соғысы кезінде Жан-Батист Николас Рош де Рамезай бастаған француз күші Гранд-Пре шайқасында үлкен британдық күштерді түнгі рейдте жеңді. Бұл шайқас француздардың Акадиядағы ең маңызды және ең қанды жеңісі болды. Алайда француздар кері шегінгеннен кейін ауыл британдықтардың бақылауында қалды.
During King George's War, a French force led by Jean Baptiste Nicolas Roch de Ramezay defeated a larger British force in a night raid at the Battle of Grand Pré. This battle was the most significant and bloodiest victory for the French in Acadia. The village, however, remained in British control once the French retreated.
Акадтықтардың шығулары (1749-1755)
Ата Ле Лутр соғысы кезінде Гранд-Предегі акадтар 1749 жылы басталған Ново-Шотия материгінен акадтардың шығуын қолдауда маңызды рөл атқарды. Гран-Пре Ле-Лутрдің негізгі азық-түлік сұранысына дайындықпен жауап берді. Олар аймақтың нан себетін, бидай мен басқа да дәндерді өсіріп, он бірден кем емес диірмендерде ұн өндірді және бірнеше мың бас ірі қара, қой және шошқа малын ұстады. Мал бағушылар тұрақты түрде Кобекидтен Татамагушке дейінгі жолды бойлап, Луисбургтегі Бозжежур фортын және Сент-Жан аралындағы елді мекендерді қамтамасыз ететін. Басқа экспорт Акад араласшылары аккад кемелерінде алып жүретін Минас бассейнінен Чиньекто аралшасына немесе Сент-Джон өзенінің сағасына дейін теңіз арқылы өтті. Гранд-Предегі акадтар Чиньекто аралындағыларға шіркеу мен бөгеттерді салу үшін өз еңбектерін ұсынды.
During Father Le Loutre's War, the Acadians at Grand Pré played a significant role in supporting the Acadian Exodus out of mainland Nova Scotia, which started in 1749. Grand Pré willingly responded to the call from Le Loutre for basic food stuffs. The bread basket of the region, they raised wheat and other grains, produced flour in no fewer than eleven mills, and sustained herds of several thousand head of cattle, sheep and hogs. Regular cattle droves made their way over a road from Cobequid to Tatamagouche for the supply of Fort Beauséjour, Louisbourg, and settlements on Île St. Jean (Prince Edward Island). Other exports went by sea from Minas Basin to Isthmus of Chignecto or to the mouth of the Saint John River, carried in Acadian vessels by Acadian middlemen. The Acadians from Grand Pré also offered their labour to those at Isthmus of Chignecto to build a church and dykes.
Гранд-Пре қоршауы (1749)
Британдықтар осы аймақта әкесінің соғысы кезінде Форт-Вье Логис қаласын салды, оған Гранд-Пре қоршауында акадтар мен микмактар шабуыл жасады. Қамауға алу бір аптаға созылды, 300 жергілікті адам тұтқынға алынып, екі жылға жуық тұтқында қалды. Ақырында микмактар кері шегінді.
The British built Fort Vieux Logis in the area during Father Le Loutre's War, which was attacked by the Acadians and Mi'kmaq in the Siege of Grand Pré. The siege lasted for a week and the 300 natives took prisoners who remained in captivity for almost two years. Eventually the Mi'kmaq retreated.
Фанди шығанағының жорығы (1755)
Француздар мен үндістер соғысы кезінде (Жеті жылдық соғыстың Солтүстік Америка театры) акдиандықтар Фанди шығанағындағы науқан (1755) кезінде Гранд-Преден қуып шығарылды. Гранд-Преден депортация туралы күнделікті жазбаны жүргізген әртүрлі британдық сарбаздар болды, мысалы, подполковник Джон Уинслоу және Еремия Банкрофт. Гран-Пре жерін кейіннен америкалық ақын Генри Уодсворт Лонгфеллоу өзінің эпостық поэмасы Эванджелинамен мәңгілікке қалдырды. Гранд-Предегі акадтар көптеген жерлерде тарады, кейбіреулері ақырында Канаданың басқа аймақтарына, мысалы, Новая Шотландия, Ньюфаундленд және Нью-Брансуикке оралды. Гранд-Пре аймағынан қуылған көптеген акадиандар ақырында Жаңа Англия штаттарына қоныстанды және Атлант жағалауына тасталғаннан кейін Құрама Штаттардағы Оңтүстік Луизианаға құрлық арқылы сапар шекті. Луизианада каджун термині акад атынан пайда болды.
During the French and Indian War (the North American theatre of the Seven Years' War), the Acadians were expelled from Grand Pré during the Bay of Fundy Campaign (1755). There were various British soldiers who kept a journal of the deportation from Grand Pré such as Lt. Col. John Winslow and Jeremiah Bancroft. The site of Grand Pré during the expulsion was later immortalized by American poet Henry Wadsworth Longfellow with his epic poem Evangeline. Acadians from Grand Pré were dispersed in many locations and some eventually returned to other parts of the Canadian Maritimes such as Nova Scotia, Newfoundland and New Brunswick. Many Acadians expelled from the Grand Pré area eventually settled in the New England States and travelling overland to South Louisiana in the United States after being dropped on the Atlantic coast. In Louisiana, the term Cajun evolved from the name Acadian.
Жаңа Англияның плантаторлары
Акадиялықтардың жер аударылуынан кейін бос жерлерді 1760 жылы Жаңа Англия плантаторлары қоныстанды және Хортон қалашығы деп атады. Гранд-Пре мен Хортон-Лэндингтің арасында шығысқа қарай тура сызықты көше желісі бар үлкен қала учаскесі салынды, бірақ жергілікті шаруалар халықты жоғары тау жотасының бойымен таралып, сол аймақтың бұрынғы тұрғындары сияқты, акдиандықтар. Гранд-Преде бірнеше мектептер мен қауымдар құрылды, соның ішінде 19 ғасырдың басында шіркеуге айналған кездесу үйі, бүгінде Ковенантер шіркеуі деп аталады. Уақыт өте келе саудагерлер мен дүкен иелері батысқа қарай жақын орналасқан Вольфвиллге жиналып, Гранд-Пре ауыл шаруашылығы қауымдастығы ретінде жалғасты. Плантер ұрпақтарының бірі 1854 жылы Гранд-Пре қаласында туған Канаданың сегізінші премьер-министрі сэр Роберт Борден болды. Гранд-Пре бай және өнімді, бірақ шағын шаруалар қауымы ретінде жалғасты. Виндзор және Аннаполис темір жолы 1869 жылы келді, алдымен шағын ауылдық станциямен қауымдастыққа қызмет етті. Мал шаруашылығы мен батпақ шөптер ірі экспортқа айналды, оған 19 ғасырдың аяғында Аннаполис аңғарының алма экспорттау индустриясы қосылды. Аймақтардың ішінде алманы жинап, тасымалдау үшін төрт үлкен қойма салынды. 1920 жылдары Доминион Атлантик темір жолы туристерді тарту үшін Гранд-Пре мемориалдық саябағын құрды. Ауыл шаруашылығы Гранд-Предің негізгі саласы болып қала бергенімен, парк қауымдастықты туристік бағытқа айналдырды, сондай-ақ акад халқының ескерткіші болды. Парк ақырында Ұлттық тарихи нысанға айналды және 1957 жылы Канаданың парктер қызметі сатып алды.
After the deportation of the Acadians, the vacant lands were resettled by New England Planters in 1760 and renamed Horton Township. A large town plot with a rectilinear street grid was laid between Grand Pré and Horton Landing to the east, but the local farming population preferred to settle along the upland ridge in a spread out fashion, much like the previous residents of the area, the Acadians, had done. Several schools and congregations were formed at Grand Pré including a meeting house converted into a church in the early 19th century, today known as the Covenanter Church. Over time, merchants and shop owners congregated at nearby Wolfville to the west, leaving Grand Pré to continue as a farming community. One of the Planter descendants was Sir Robert Borden, the eighth Prime Minister of Canada, who was born in Grand Pré in 1854. Grand Pré continued as a rich and productive but small farming community. The Windsor and Annapolis Railway arrived in 1869, at first serving the community with a small rural station. Livestock and marsh hay became major exports, joined in the late 19th century by the Annapolis Valley's major apple exporting industry. Four large apple warehouses were built around the station to pack and ship apples. In the 1920s when the Dominion Atlantic Railway developed the Grand Pré Memorial Park to attract tourists. While agriculture remained Grand Pré's major industry, the park made the community a tourism destination as well as a memorial to the Acadian people. The Park eventually became a National Historic Site and in 1957 was purchased by the Canadian Park Service.
Экономика және мәдениет
Бүгінде Гранд-Преде Гранд-Пре ұлттық тарихи орны орналасқан, ол қазір Канада парктері басқаратын ұлттық парк болып табылады. Гранд-Предегі Келісімі бар шіркеу - Новая Шотландиядағы ең көне пресвитериан шіркеуі. Жаңа Шотландияның ең танымал шарап зауыттарының бірі, Domaine de Grand Pré, қоғамда орналасқан. Гранд-Пре сонымен қатар Канаданың алғашқы тарихи ауылдық округі болып табылады. "Біз ғана!" Қауымда кофе өндіруші компанияның штаб-пәтері орналасқан, ол туристерді қызықтыратын нысан. Эванжелин жағажайлары - мыңдаған қоныс аударатын құстардың тұрағы, сонымен қатар әлемдегі ең биік су ағысының ағысы мен түсуін көруге арналған тамаша орын.
Today, Grand Pré is the home the Grand Pré National Historic Site which is now a national park administered by Parks Canada to commemorate the Acadian people and their deportation. The Covenanter Church at Grand Pré is the oldest existing Presbyterian church in Nova Scotia. One of Nova Scotia's best known wineries, Domaine de Grand Pré, is located in the community. Grand Pré is also Canada's first designated Historic Rural District. The Just Us! coffee company headquarters is located in the village and is something of a tourist attraction. Evangeline Beach is a famous stopover for thousands of migrating shore birds and is also a fine vantage point for watching the ebb and flow of the world's highest tides.
Демография
Гранд-Предің ресми мәртебесі жоқ; Кингс округінің D бөлімшесі үшін ғана нақты деректер бар, оған Грантспорт пен Вольфвилл арасындағы аймақ кіреді, онда Гранд-Пре және тағы бірнеше ауыл бар. Бұл аймақта 2006 жылы 5499 адам тұрды, 2001 жылы бұл көрсеткіш 5167 адам болды, бұл 6,4%-ға өсті. Орташа жасы 44,5 жасқа, ал провинция бойынша 41,8 жасқа тең. Халықтың 84,8%-ы 15 жастан асқан, бұл провинцияның орташа көрсеткіші. Тілге қатысты тұрғындардың 96,6% -ы ағылшын тілін, 1,4% -ы франкофонды, 2,0% -ы аллофонды. Франкофондық халық ағылшынша сөйлейді, өйткені халықтың 99,3% үйде ағылшын тілінде сөйлейді. Ресми тілдерді білу тұрғысынан алғанда, халықтың 7,2%-ы әртүрлі деңгейде француз тілінде сөйлесе алады, қалғандары ағылшын тілін білетіндер.
Grand Pré has no official status; there are only specific data for subdivision D of Kings County, which includes the area between Hantsport and Wolfville, where Grand Pré and a few other villages exist. In this area, there were 5499 inhabitants in 2006, compared to 5167 in 2001, an increase of 6.4%. The average age is 44.5, compared to 41.8 for the province. 84.8% of the population is older than 15 years, which is in the provincial average. With regard to language, 96.6% of the inhabitants are English speaking, 1.4% are francophone and 2.0% are allophones. The francophone population is anglicized as 99.3% of the population speak English at home. With respect to knowledge of official languages, 7.2% of the population can communicate in French at various levels, the rest being unilingual anglophone.