Кіріспе

Американдық крахмал және тәттілендіргіш өндіруші Primary Products Ingredients Americas LLC (1906 жылы A. E. Staley Manufacturing Company ретінде құрылған), бұрын Tate & Lyle Primary Products деп аталған, Tate & Lyle PLC-нің американдық еншілес компаниясы. Ол азық-түлік, қағаз және басқа да салалар үшін крахмал өнімдерінің кең ауқымын, жоғары фруктозалы жүгері сиропын, кристалдық фруктозаны және басқа да агроөнеркәсіптік өнімдерді өндіреді. Компания 1906 жылы Аугуст Юджин Стейлимен A. E. Staley Manufacturing Company ретінде тіркелді. 2021 жылдың шілдесінде Tate & Lyle, Tate & Lyle Primary Products (бұрынғы A. E. Staley) компаниясын Primary Products Ingredients Americas LLC (Primient) деп аталатын жаңа компанияға бөліп шығаратынын хабарлады. Tate & Lyle Primient компаниясының 50% үлесін сақтап қалады, ал қалған 50% үлесі KPS Capital Partners компаниясына тиесілі болады (басқару кеңесі мен басқару бақылауын қоса алғанда). Аталған мәміле 2022 жылдың бірінші тоқсанының соңына дейін аяқталды.

Тарих

Аугуст Юджин "Джин" Стейли (25 ақпан 1867 – 26 желтоқсан 1940) 1898 жылы Балтиморда өз Cream брендімен жүгері крахмалын қайта орау және сату бизнесін құрды. 6 қараша 1906 жылы ол өзінің азық-түлік крахмалы өндірісін бастау үшін бизнесті А. Е. Стейли Өндірістік Компаниясы (А. Е. Стейли) ретінде тіркеді. 1909 жылы Джин Стейли Иллинойс штатының Декатур қаласында жұмыс істемейтін жүгері крахмалы зауытын сатып алды. Ол 45 000 доллар төлеп, үш жыл бойы зауытты қайта тұрғызып, акционерлерден жинаған капиталмен жаңартты. Зауыт 12 наурыз 1912 жылы жұмыс істей бастады. А. Е. Стейли АҚШ-тағы жүгеріні өңдеудің ең ірі өндірушілерінің біріне айналды, ол Арчер Дэниелс Мидленд (ADM) компаниясынан кейін екінші орында тұрды, бұл компания да Иллинойс штатының Декатур қаласында орналасқан. Ол сонымен қатар ADM-мен серіктестік келісім бойынша Иллинойс штатындағы Декатур зауытында соя бұршағын өңдеді. ADM еншілес компаниясы арқылы A. E. Staley-дің 7,4%-ын иеленді және компания өнімге жеткіліксіз болған кезде CPC International-ға жүгері сиропы тапсырыстарын орындауда A. E. Staley-ге көмектесті. Екі компанияның Орталық Америкада жүгері қант өнімдерін өндіретін бірлескен кәсіпорындары болды. А. Е. Стейли сонымен қатар көптеген танымал тағамдық және тұрмыстық брендтерді өндірді, соның ішінде Cream жүгері крахмалы, Staley блинчигі мен вафли сиропы, Sta Puf мата жұмсартқышы, Sta Flo сұйық крахмалы және Sno Bol дәретхана ыдысын тазалағышы. Азық-түлік және тұрмыстық брендтер 1981 жылы Purex Industries, Inc. компаниясына сатылды. Қазіргі уақытта тек Cream Corn Starch (Conagra Brands), Sta Flo сұйық крахмалы (Henkel) және Sno Bol дәретхана ыдысын тазалаушы (Armaly Brands) сатылымда бар. 1985 жылы А. Е. Стейли 360 миллион долларға азық-түлік дүкендерімен айналысатын CFS Continental компаниясын сатып алды. А. Е. Стейли ірі көлемдегі азық-түлік өңдеуден басқа салаға көшу қажеттігін айтты. Сатып алудан кейін A. E. Staley өз атын Staley Continental, Inc. деп өзгертті (1993 жылға дейін). 1988 жылы британдық Tate & Lyle компаниясы A. E. Staley компаниясының 90%-ын 1,42 миллиард долларға сатып алды. Сатып алу алдында Tate & Lyle компаниясы сатып алуды қаржыландыруға көмектесу үшін CFS Continental компаниясын SYSCO компаниясына 700 миллион долларға сатуды жоспарлап отырғанын мәлімдеді. 2000 жылы Tate & Lyle компанияның қалған 10%-ын сатып алды. 2005 жылы компания өзінің атауын Tate & Lyle Ingredients Americas LLC (Tate & Lyle Primary Products бизнесі) деп өзгертті. 2021 жылдың шілдесінде Tate & Lyle компаниясы Tate & Lyle Primary Products (бұрын Tate & Lyle Ingredients Americas LLC) компаниясын Primary Products Ingredients Americas LLC (Primient) деп аталатын жаңа компанияға бөлуді жариялады. Tate & Lyle компаниясы Primient компаниясының 50%-ын иеленеді, ал қалған 50%-ы KPS Capital Partners компаниясына тиесілі болады (кеңес және басқару бақылауын қоса алғанда). Транзакция 2022 жылдың бірінші тоқсанының соңына дейін аяқталды.

1993 жылғы еңбек блокадасы туралы дау

1993 жылдың 27 маусымында, жексенбі күні, A. E. Staley басшылары Американың одақтас өндірістік жұмысшылар одағының мүшелері болған A. E. Staley қызметкерлерін жұмыстан босатуға шешім қабылдады. Бұл жұмыстан босатудың себебі – басшылық пен кәсіподақ мүшелері арасындағы шамамен он жылға созылған еңбек даулары. 1985 жылы A. E. Staley Continental Foods компаниясымен бірігіп, Staley Continental құрғаннан бастап жалақы мен еңбекақы төмендеді. Келесі үш жыл ішінде кәсіподақ зауыттың жұмыс істеуіне қатысты басшылықтың алаңдаушылығына байланысты кейбір жеңілдіктерге келісуге мәжбүр болды. Базалық жалақы сағатына 10,80 долларға бекітілді, ал жұмысшылар ұзақ сағат бойы қосымша жұмыс істеуге және нашарлаған қауіпсіздік жағдайларына шағымдана бастады. 1988 жылы Лондондық Tate & Lyle компаниясы A. E. Staley компаниясын сатып алғаннан кейін, зауыт қызметкерлерінің жағдайы нашарлады. 1989 жылы жаңа үш жылдық келісімшарт бойынша келіссөздер басталды. Келіссөздер комитеті жалақыны тоқтатуды аяқтауға және қауіпсіздік стандарттарын жақсартуға үміттене бастады, бірақ компания ауысымдық кестелер, жұмыстың біліктілігін төмендету және көптеген қауіпсіздік шараларын жою сияқты жаңа тәжірибелерді енгізді. 1991 жылы компания кәсіподақтарды ыдыратуға бейім жаңа еңбек қатынастары директорын жұмысқа алды. Зауытта жылдар бойы жұмыс істеген жұмысшылар жұмыстан босатылды, ал жаңа басшылар жұмысшыларды OSHA ережелерін сақтамауға мәжбүр етті. Сондай-ақ, жаңа қатысу саясаты енгізілді, және жұмысшылар жылына жетіден астам рет қатыспаған жағдайда жұмыстан босатылатынын және рұқсат етілген қатыспау саны жыл сайын азаятынын білгенде таң қалды. Бірнеше айдан кейін компания басшылығы бірден жұмыстан босатуға себеп болатын жаңа бұзушылықтар туралы хабарлады. Бұл тізімге «белгіленбеген жерлерде темекі шегу, бекерлік жасау, адалдықсыздық, жұмыста ұйықтау, бұйрыққа бағынбау, басшылықтың талабы бойынша қосымша жұмыс істеуден бас тарту, рұқсатсыз камера ұстау және ұятты немесе қауіпті тіл қолдану» кірді. Бұл кәсіподақ келісімшартының айқын бұзушылығы болды, онда жұмыс берушілер «нақты себеп» болмаса, қызметкерлерді жұмыстан босата алмайды делінген. Осы жаңа ережеге байланысты келесі жылы жұмыстан босатылған жұмысшылардың саны алдыңғы жиырма жылда жұмыстан босатылғандардың санынан асып түсті. Қалыптасқан жағдайды ескере отырып, келісімшарт бойынша келіссөздердің сәтті аяқталмауы таңқаларлық емес еді. Джерри Таккердің басшылығымен кәсіподақ зауытта «еңбек ережелерін қатаң сақтау» науқанын ұйымдастыра бастады, онда жұмысшылар жұмыстағы мінез-құлқына өзгеріс енгізу арқылы басшылықты әділ келісімге келуге мәжбүрледі, ереуілге бармай. A. E. Staley-де бұл жұмысшылардың бұрынғы білімі мен тәжірибесін ескермей, тек басшыларының нұсқауымен ғана жұмыс істеуді білдірді. Олар тек өздерінің міндеттерін орындады және артық ештеңе жасаған жоқ. «Еңбек ережелерін қатаң сақтау» науқанының мақсаты басшылыққа зауытты жұмысшылардың білімі мен дағдысысыз басқару мүмкін емес екенін көрсету болды. Көп жағдайда A. E. Staley осы еңбек тактикасы үшін өте қолайлы орта болды, өйткені көптеген кәсіподақ мүшелері өнімнің жалпы өндірісі мен сапасын арттыратын жылдар бойы білім жинаған. Басшылық пен жаңа басшылардың жұмысшыларға тиімді нұсқау беру үшін жеткілікті білімі мен дағдысы болмады. Бұл келесі 11 айда, яғни «еңбек ережелерін қатаң сақтау» науқаны кезінде өндіріс күрт төмендегенінде анық көрінді. Компания өкілі өндіріс 32%-ға төмендегенін мәлімдеді, бірақ кәсіподақ бағалауынша 50%-дан астам төмендеген. The New York Times газеті A. E. Staley кәсіподақ мүшелерінің жұмыстан босатылуына себеп болған шешімнің себебі Staley басшыларының жұмыстан босатуға дейін бірнеше апта бойы жұмысшылар зауыт жұмысын саботаждап отырғанын мәлімдегенін хабарлады. Американың өнеркәсіптік жұмысшылар одағының өкілдері соңғы тоғыз айда саботаж жасағаны үшін ешбір жұмысшының сөгіс алғандығы туралы ешқандай хабарлама жоқ екенін мәлімдеді. 1994 жылдың тамыз айында Caterpillar Inc. және Firestone Tire and Rubber Company сияқты Decatur қаласындағы екі басқа компанияның кәсіподақ мүшелері келісімшарттық дауларға байланысты жұмыстан шығып, A. E. Staley жұмыстан босатылғандарымен бірге наразылық акцияларына, пикетке және қоғамдық демонстрацияларға қосылғанда жұмыстан босату ұлттық еңбек қозғалысына айналды.

Чикаголық "Берз" футбол командасы

1917 жылы А.Е. Стейлидің Қауымдастық клубы болашақ Бейсбол Даңқы залының мүшесі Джо МакГиннити басқарған бейсбол командасын құрды. Джин Стейли спортқа үлкен құмар болды, ол спорттың мінез-қалыптастыруға және қызметкерлеріне жарысқа қабілеттілікті дамытуға көмектесетініне сенді. Екі жылдан кейін Қауымдастық клубы футбол командасын құрды. Екі команданың ойыншылары да оның зауытында жартылай кәсіби спортшылар ретінде жұмыс істеді. 1919 жылы «Decatur Staleys» футбол командасы, бас жаттықтырушысы Бреннан, тәуелсіз лигада өнер көрсетті; алғашқы ойында жеңіліске ұшырағаннан кейін команда бес ойынды қатарынан жеңіп, 6–1 есебімен көшбасшы болды. 1920 жылдың наурыз айында кіші лига бейсболы мен колледж футболының ойыншысы Джордж Халасты А.Е. Стейлидің басқарушысы Джордж Чемберлен футбол командасын басқаруға шақырды. Халас өзінің бұрынғы командаластарын компанияға ойнауға және жұмыс істеуге шақыру құқығымен келісімге келді, Чемберлен бұл ұсынысты қабылдады. «Мен қатты қуандым», – деп жазды Халас өзінің өмірбаяндық еңбегінде. «Бұл ұсынысты қызықты мүмкіндік ретінде қарадым, бірақ мырза Стейли маған ашатын зор болашақты сезбедім». Халас футбол және бейсбол командаларында ойнады, сонымен қатар салмақтаушы болып жұмыс істеді. Жазда ол Американ кәсіби футбол қауымдастығын (APFA) құруға көмектесті, ол кейін Ұлттық футбол лигасына айналды. 1920 жылғы маусымда «Staleys» 10–1–2 есебімен жеңіліп, чемпионат үшін «Akron Pros» командасына есе жіберді. Команданың көптеген үй ойындары «Staley Field» стадионында өткенімен, стадионда бар болғаны 1500 жанкүйер сыйып, билет сатудан жеткілікті пайда табу қиын болды. Жағдайды компания қызметкерлерінің билеттеріне 50 пайыздық жеңілдік алуы одан әрі ушықтырды. Халас қаржылық қиындықтарды жеңілдету үшін «Chicago Cardinals» командасына қарсы ойынды Чикагодағы «Cubs Park» стадионына көшіруге мәжбүр болды. Дегенмен, А.Е. Стейлидің қаржылық жағдайы нашарлай берді, ал компания 1920 жылғы маусымды 14 406,36 доллар зиянмен аяқтады. Өтемақы ретінде Джин Стейли командадан жаттығуларға жұмсалған 2,5 сағаттық еңбекті қайтаруды талап етті. 1921 жылдың наурыз айында Халас А.Е. Стейлидің спорт директоры болды. 1922 жылғы лига отырысында «Staleys» командасының меншік құқығына қатысты пікірталас туды. Халас пен оның серіктесі Датч Стернаман команданы басқарды, бірақ агент Билл Харли де солай етуге тырысты. APFA Стейлимен байланысқа шыққанда, ол Чикагоға көшу Халасқа команданың толық меншік құқығын беруді де қамтиды деп жауап берді. Лига иелері 8–2 дауыспен Халас/Стернаманның пайдасына шешім қабылдады. Кейіннен Халас команданың атын «Chicago Bears» деп өзгертті. Команданың иесі болмаса да, Стейли үнемі «Bears» командасының ойындарына қатысып, оларды «Трансплантаттар» деп атады. 1956 жылдың қазан айында А.Е. Стейлидің 50 жылдығын тойлау үшін Халас «Wrigley Field» стадионында «Bears»–«Baltimore Colts» ойынына «Стейли күнін» ұйымдастырды. «Bears» командасы компания қызметкерлері үшін 1000 орын резервтеді және 3–10 қыркүйек аралығында олар ғана билет сатып алуға рұқсат берді, ал «Wabash Railroad» компаниясы «Dearborn Station» станциясынан стадионға арнайы пойыз жіберді. Халас аман қалған «Staley» командаластарын ойынға және кешкі асқа шақырды. «Staley» – «Bears» командасының талисманы «Staley Da Bear» есімімен танымал.

Декатур көлі

1922 жылы Джин Стейли Декатур қаласына 2800 акр жерді алып, 30 мильдік жағалауы бар, Иллинойс штатындағы ең үлкен жасанды су қоймасы – Декатур көлін құру жобасын ұсынды. Стейлиге күніне 19 миллион галлон сумен қамтамасыз ету үшін көл қажет болды. Егер қала жасанды көлдің құрылысына рұқсат бермесе, зауытын жабылып, Пеория қаласына (Иллинойс штаты) көшіретінін Стейли Декатур қалалық кеңесіне мәлімдеді. Декатур компанияға жобаны іске асыруға рұқсат берді және құрылыс 1922 жылы басталды.