Кіріспе
Уэльс футболшысы (1877–1916)
Ли Ричмонд "Дик" Руз, ММ, (27 қараша 1877 – 7 қазан 1916) – Уэльс құрамасының футболшысы, 1901 және 1912 жылдар аралығында Футбол лигасының бірнеше кәсіби клубтарының қақпашысы болды. Ойын көбінесе кәсіпқойлар ойнаған дәуірде танымал әуесқой болған Руз, Эдвард дәуірінде өз позициясындағы ең жақсы ойыншылардың бірі ретінде белгілі болды. Ол футболдағы ерекшелігімен де әйгілі болды, және оның туралы көптеген әңгімелер бүгінге дейін айтылып жүреді.
Ерте өмір
Руз Уэльстегі Врексамға жақын Холт қаласында дүниеге келді. Оның анасы қатерлі ісіктен қайтыс болғаннан кейін, Рузді әкесі, Ричмонд Ли Руз, пресвитериандық пастор тәрбиеледі. Ол Холт академиясында білім алды. 1895 жылы мектепті бітірген соң, ол Аберстиуит университетінде оқуын жалғастырды.
Клубтық мансап
Биіктігі 1,85 метр (2 метрге жуық) және салмағы жоғары болған Руз дарбазада ойнауға толыққанды дайын болды, бұл Эдвард дәуірінде ерекше физикалық күш талап ететін мамандық позициясы еді.
Анекдоттар
Роуздың ерекшеліктері туралы әңгімелер оның мансабында жарық көрген газеттер мен кітаптарда жиі кездесетін. Кейінгі жазушылар олардың кейбіреулерін жинап, әсіресе қақпашыларға арналған кітаптарда көп рет қайталаған. Кейбір оқиғалардың рас екенін анықтау үшін қосымша зерттеулер қажет, бірақ Роуз тірі болғанда төмендегілер көп айтылды. "Сток" сапында ойнағанда Роуз Лондоннан "Астон Виллаға" баратын пойызды қалып қойған. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі жылдары теміржол компаниялары бай саяхатшыларға жалдау үшін жеке пойыздарды платформада дайын тұрғызып отырды. Роуз мұндай пойыз жалдап, оны Бірмингемге дейін жалғыздықпен, 5 фунт стерлингтен бір мильге және қалыпты жол ақысына жеткізді. Ол келгеннен кейін, клубқа 31 фунт стерлинг тұратын шот жіберді – сол кезде үлкен сома. Футбол лигасы Роуздің "Сандерленд" клубына тапсырған шығындар туралы өтініштің көшірмесін сұрағанда, олардың штаб-пәтеріне жеткен есептің алғашқы тармағында "дәретханаға (екі рет), 2 пенс" деп жазылған. [2 ескі пенс] 1910 жылдың 23 сәуірінде Роуз, сол кездегі әйгілі бұрынғы "Сток" ойыншысы, "Порт Вейл" командасымен бірге "Герберт Чэпманмен" "Сток Резервтеріне" қарсы матчқа қатысты, бұл матч Солтүстік Стаффордшир және аудан лигасының жеңімпазын анықтайтын. Роуз тек бұрынғы клубына қарсы ойнауға ғана емес, сонымен қатар ескі "Сток" жейдесін киіп, 7000 адамнан тұратын көрермендердің ашуын тудырды. Ол "әрбір соққыны оңайлықпен қабылдады, сондықтан ашулы көрермендер алаңға шығып, жергілікті полицияның батыл араласуы ғана оны Трент өзеніне түсіп кетуден сақтап қалды". Сол төбелес кезінде "Сток" клубының төрағасы, пастор А. Е. Хёрст алаңға жүгіріп, тыныштыққа шақырды, бірақ оның өз шабуылшыларының бірі оны нокаутқа жіберді. Нәтиже Стаффордшир футбол қауымдастығына шағымданылды, ол чемпионатты жарамсыз деп жариялады және "Стоктың" алаңы 1910–11 маусымының алғашқы екі аптасына жабылды. Роуз өзінің қорғанында бұл ойынның достық екенін ойлағанын және чемпионаттың қауіп төндіретінін білмегенін айтты. 1902 жылдың 4 қаңтарында "Сток" клубы "Ливерпульге" қарсы "Энфилдте" ойнағанда Роуз және оның командаластары білмейтіндей залалданған балық жеп алды. Ойын басталғанға дейін "Сток" ойыншыларының көпшілігі денсаулығының нашарлағанын сезінді және сегіз минуттан кейін гол соққаннан кейін Роуз дәретхана іздеп алаңнан қашып кетті. Оның пульсі 148 болды және ол ойынға оралмады. Екінші таймның басында "Сток" ойыншыларының тек жетісі ғана ойынды жалғастыруға жарамды болды, ал киім ауыстыратын бөлме "жаман ауа райындағы каналдық кеменің кабинасы" сияқты көрінді. "Ливерпуль" 7:0 есебімен жеңіске жетті. 1909 жылдың наурыз айында Роуз Уэльс құрамасымен Ирландияға Ұлыбритания чемпионатының матчына сапар шекті. Ол Ливерпуль вокзалында бір қолы қатты байланған күйі пайда болды, күтіп тұрған баспасөзге екі саусағы сынғанын, бірақ матчта ойнайтынын айтты. Роуздың уэльстік командаласы Билли Мередит, алдап-арбауды күдіктеніп, Белфастқа келгеннен кейін көп ұзамай қақпашының қонақ үйінің кілт тесігі арқылы қарап, досының бинтін алып тастағанын және саусақтарын қимылдатып, ешқандай ыңғайсыздық сезінбегенін көрді. Роуздың мүгедектігі туралы хабар қалаға тарағаннан кейін, ирландиялықтардың жеңісін күтіп, келесі күні үлкен көрермендер жиналды. Бірақ Уэльс 3:2 есебімен жеңіске жетті, ал Роуз өте жақсы ойнады. Көптеген футболшылар сияқты, Роуз де ырымшыл болды, мансабының барысында қақпашы жейдесінің астында "бақытты жейде" киіп жүрді. Бұл жейде, ежелгі қара және жасыл Aberystwyth жейдесі болған, ешқашан жуылмаған делінеді. Бұл оқиғаға қолдау "Болтонның крикет және футбол алаңы" журналының (1904 жылғы наурыз) мақаласынан табылды, онда былай делінген: "Роуз – біздің ең таза қақпашыларымыздың бірі, бірақ ол футбол киімдеріне қатысты аздап ырымшыл, өйткені ол оларды жинаушы әйелге жиі тапсырмайды".
On 23 April 1910, Roose, by then a very famous former Stoke player, guested – along with Herbert Chapman – for Port Vale in a match against Stoke Reserves that would decide the winner of the North Staffordshire and District League. Roose not only insisted on playing against his former club while wearing his old Stoke shirt, but aroused the ire of the 7,000 strong crowd with his breathtaking play. He "saved every shot with such arrogant ease that the furious crowd spilled onto the field, only the brave intervention of the local constabulary saving him from a ducking in the River Trent." In the course of the same fracas, Stoke's chairman, the Reverend A. E. Hurst, ran onto the pitch to appeal for calm and was knocked out by one of his own forwards. The result was appealed to the Staffordshire FA, which declared the championship void, and Stoke's ground was closed for the first fortnight of the 1910–11 season. Roose is reported to have said, in his own defence, that he had believed the game to be a friendly and had not realised a championship was at stake. Playing for Stoke against Liverpool at Anfield on 4 January 1902, Roose, along with his team mates, unwittingly ate a lunch of tainted fish. By kick off time many of the Stoke players were feeling the effects and – having conceded a goal after only eight minutes – Roose ran from the pitch in search of a toilet. He had a pulse rate of 148 and did not return to the game. At the start of the second half only seven of the Stoke players were in a fit state to continue, the dressing room resembling "the cabin of a cross channel steamer in bad weather." Liverpool won the game 7–0. In March 1909, Roose travelled with Wales to play Ireland in a British Home Championship match. He appeared at Liverpool station with one hand heavily bandaged, telling the waiting press that he had broken two fingers but would nevertheless play in the match. Roose's Welsh team mate Billy Meredith, suspecting trickery, peered through the keyhole of the goalkeeper's hotel room soon after their arrival in Belfast and saw his friend remove the bandage and wiggle his fingers with no sign of discomfort. News of Roose's disability having spread through the city, a huge and expectant crowd turned out next day in the hope of witnessing an Irish victory. Instead Wales won the game 3–2, Roose himself playing superbly. Like many footballers, Roose was famously superstitious, wearing a 'lucky shirt' beneath his goalkeeping jersey throughout the course of his career. The shirt, said to have been an old black and green Aberystwyth top, was reputedly never washed. Some support for this story comes from a contemporary article in Bolton's Cricket and Football Field (March 1904), which observed: "Roose is one of the cleanest custodians we have, but he apparently is a trifle superstitious about his football garments, for he seldom seems to trouble the charwoman with them."
Мақалалар
Герайнт Дженкинс. "Ли Ричмонд Руз". Питер Стид және Хью Ричардс (ред.), «Клуб және ел үшін: Уэльстің футбол ұлылары» (2000). Кардифф: Уэльс университетінің баспасы. Ли Ричмонд Руз. «Қақпашылық өнері». Альфред Гибсон және Уильям Пикфорд (ред.), «Футбол және оны жасағандар» (4 томдық, 1906). Лондон: «Какстон» баспасы. I, 97–102.