Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1993 жылғы Шэйн Уорнның крикет допты лақтыруы
1993 cricket delivery bowled by Shane Warne
"Ғасырдың допты лақтыруы", сондай-ақ "Гаттинг допты лақтыруы" немесе жай ғана "Сол доп" деп аталатын бұл крикет допты лақтыру 1993 жылдың 4 маусымында, 1993 жылғы Ashes сериясының бірінші тестісінің екінші күні, Манчестердегі Олд Траффордта австралиялық спин-боуллер Шэйн Уорн ағылшын ойыншысы Майк Гаттингке лақтырған. Англияға қарсы алғашқы допты лақтырғанда, алғашқы Ashes тестісінде Уорн Гаттингтің қақпасын құлатты. Бұл матчтың маңызды сәті ғана емес, сонымен қатар аяқпен айналыс допты лақтырудың қайта жандануын білдіретін маңызды оқиға ретінде танылды.
The Ball of the Century, also referred to as the Gatting Ball or simply That Ball, is a cricket delivery bowled by Australian spin bowler Shane Warne to English batter Mike Gatting on 4 June 1993, the second day of the first Test of the 1993 Ashes series, at Old Trafford in Manchester. With his first ball against England, in his first Ashes Test, Warne produced a spectacular delivery that bowled Gatting out. It became recognised as being of significance not just in the context of the match, but more generally in signalling a revival of leg spin bowling.
Өмірбаян
Олд Траффордтағы алаң дәстүрлі түрде спин боулингке қолайлы, сондықтан Англия екі спин боулингшіні таңдады: Фил Тафнелл және дебютант Питер Сах. Ал Австралия үш жылдам боулингшіні таңдады, олардың арасында тәжірибесіз Уорн ғана спин боулингші болды. Уорн осы кезде 11 тест матчында ойнап, бір қақпаға орташа есеппен 30.80 ұпайдан 31 қақпа алған. Уорнның мансабының басы үміт беретін болғанымен, оның боулинг стилі – аяқпен айналдыру – көптеген крикет жанкүйерлері үшін қазіргі заманғы ойында құндылығы төмен, ескірген өнер деп есептелді. 1950-1980 жылдар аралығындағы Батыс Үндістанның легендарлық жылдам боулингшілерінен бастап, жылдам боулинг ойынға басымдық берді. Жаңа Зеландияның капитаны және ең үздік соққышы Мартин Кроу серия алдында Уорнды жоғары бағалаған, бірақ Wisden журналы Кроудың бұл мәлімдемесі Жаңа Зеландияның нашарлығын жасыру үшін жасалған, Уорнды шын жүректен қолдау емес деп жазады. Англия капитаны Грэм Гуч жеребе тастап, бірінші боулингке түсуді жөн көрді, австралиялықтарға соққы беруді қиындату үшін алаңның жағдайын пайдалануды үміттенеді. Марк Тейлор жүз ұпай жинағанына қарамастан, Австралия 289 ұпаймен тоқтатылды. Англия да жақсы бастады, 71 ұпай жинағанда Майк Атертон Мерв Хьюздің добынан шығарылды. Гучтің қарамалы Майк Гаттинг соққыға кірісіп, ұпай жинауға көшті. Осы сәтте Австралия капитаны Аллан Бордер өзінің аяқпен айналдыратын спин боулингшісі Шейн Уорнға жүгінді. Алайда, Гаттинг спин боулингке қарсы әлемдік деңгейдегі ойыншы ретінде танымал болды және тәжірибесіз Уорнға қиындық туғызатыны күтілді.
The pitch at Old Trafford traditionally favours spin bowling, and England picked two spin bowlers: Phil Tufnell and debutant Peter Such. In contrast, Australia picked three fast bowlers, with the inexperienced Warne as the only spinner. Warne had played in 11 Test matches up to that point, and taken 31 wickets at a moderate average of 30.80 runs per wicket. Although showing some promise, Warne's early career had been less than spectacular, and his style of bowling—leg spin—was seen by many cricket followers as an antiquated art with little value in the modern game. Fast Bowling had dominated the game since the legendary West Indian pace bowlers of the 1950s through to the 1980s. New Zealand's captain and leading batsman, Martin Crowe, had praised Warne before the series, but Wisden notes that Crowe's proclamation was widely dismissed as excusing New Zealand's frailties rather than genuinely endorsing Warne. English captain Graham Gooch won the toss and elected to bowl first, hoping to use the pitch conditions to make batting difficult for the Australians. Despite Mark Taylor scoring a century, Australia was dismissed for a moderate total of 289 runs. England also began well, reaching 71 runs before Mike Atherton was dismissed by Merv Hughes. Opposite Gooch, Mike Gatting was the next man to bat and he duly set about scoring runs. At this point, Australian captain Allan Border turned to his leg spinner, Shane Warne. However, Gatting was renowned as a world class player against spin bowling and was fully expected to give the inexperienced Warne a tough time.
Жеткізу
Бірнеше қадамдық қысқа жүгірістен кейін Уорн оң қолын айналдырып, оң жақта ойнайтын Гаттингке айналдыру допты жіберді. Доп бастапқыда шабуылшыға тікелей бағытталды. Баяу қайтарудан көрініп тұрғандай, жылдам айналатын крикет доптары Магнус эффектісіне байланысты оңға қарай бұрыла бастады. Доп Гаттингтің аяқ тұяғының сызығынан бірнеше дюйм қашықтықта жерге түсті. Гаттинг доптың түсу орнына сол аяғын итеріп алға жылжытты, ал сосын құбыжығын төмен бұрышта жанына қойып, соқты. Бұл тәжірибелі шабуылшылардың көпшілігі аяқ тұяғының сыртына түскен айналдыру доптарына қарсы қолданатын стандартты қорғаныс тактикасы еді. Мақсат – доптың қауіпсіз түрде төңкерілмей, төбешікке немесе құбыжыққа тиюі. Доп аяқ тұяғының сыртынан түскендіктен, шабуылшы аяқпен шығарыла алмайды, ал егер доп күткеннен сәл көп айналса, ол құбыжыққа тиіп, қауіпсіз жерге секіріп түседі, сондықтан шабуылшы ұсталмайды. Алайда, доп ойынның басында жылдам шабуылшылардың (іздер) тозуынан пайда болған алаңның бір бөлігіне түсті. Бұл доп пен бет арасындағы үйкелісті арттырып, Гаттингтің (немесе кез келген адамның) күткеннен әлдеқайда көп айналдырды. Доп оның құбыжығының сыртынан өтіп, содан кейін оның шамыршығының үстіңгі жағын шағып, қайырмаларды құлатты. Гаттинг бірнеше секунд бойы алаңға қадалып қарады, содан кейін өзінің шығарылғанын қабылдап, алаңнан шығып кетті. Стив Линдселл салған фотосуретте Гаттинг таң қалған күйде, ал қақпашы Иан Хили қуанышпен қолдарын көтеріп тұр, ал Гаттингтің шамыршығы оның басынан жоғары айналып тұр.
After a slow run up of just a few paces, Warne rolled his right arm over and delivered a leg break to the right handed Gatting. The ball initially travelled straight down the pitch toward the batsman. As is apparent from slow motion replays, the rapidly spinning cricket ball began to drift to the right (due to the Magnus effect). The ball ended up pitching several inches outside the line of Gatting's leg stump. Gatting responded by thrusting his left leg forward towards the pitch of the ball, and pushing his bat next to his pad, angled downwards. This was a standard defensive tactic used by most experienced batsmen against leg spin balls that were pitched outside the leg stump. The intention is for the ball to hit either the pad or the bat without danger of being out. Because the ball is pitched outside the leg stump, the batsman cannot be out leg before wicket, and if the ball spun slightly more than expected, it would hit the bat and rebound safely down to the ground so the batsman cannot be caught. However, the ball landed in a patch of the pitch which had been worn by the follow through of pace bowlers earlier in the game (footmarks). This increased the friction between the ball and the surface, causing it to turn far more than Gatting (or anyone else) expected. The ball passed the outside edge of his bat, then clipped the top of his off stump, dislodging the bails. Gatting stared at the pitch for several seconds, before accepting that he was out bowled and walked off the field. The dismissal was captured in a photograph by Steve Lindsell, in which Gatting is in shock, while wicketkeeper Ian Healy raises his arms in celebration behind and Gatting's off bail spins somewhere above his head.
Салдары
Гаттингтің қақпасы құлап, Англия 2 қақпа үшін 80 ұпайға қалды, олар осы жағдайдан ешқашан қалпына келмеді, себебі Уорн төрт ұпайдан кейін Робин Смит қақпасын да алды. Уорн сондай-ақ Гуч пен Энди Кэддик қақпаларын алып, Англияның бірінші иннингтерін 210 ұпайға дейін төмендетуге көмектесті. Боулингтерінен жігер алған Австралия екінші иннингтерін 5 қақпаға 432 ұпаймен жариялады. Уорн тағы төрт қақпа алды, нәтижесінде Австралия матчты 179 ұпаймен жеңіп, ең үздік ойыншы атағын иеленді. Осы оқиғадан кейін Уорн тарихтың ең үздік боулингшілерінің бірі ретінде танылды. 2006 жылы Бокс күні Англияға қарсы төртінші Эшз матчында Уорн 700-ші тест қақпасын алды, Эндрю Страусты боулингпен шығарып, осы көрсеткішке жеткен алғашқы крикетші болды. Грэм Гуч Гаттингтің реакциясы туралы: "Ол біреу оның түскі асын жеп қойғандай көрінді" деді, себебі Гаттинг өте тоқпақ болғандықтан көп мазаққа ұшырады. Журналист Мартин Джонсон бұл туралы: "Гаттингтің дене бітімімен допты айналдыруға қалай болады, бұл ойға келмейді" деді. Гаттинг Олд Траффордтағы Австралия командасының киім ауыстыру бөлмесіне кіріп Уорнға: "Шіркін, Уорни, не болды?" деп сұрады, ал Уорн: "Кешір, достас, жақсы шықты" деп жауап берді. Кейін Гаттинг крикет тарихындағы маңызды сәттердің біріне қатысқанына қуанғанын айтты. Гуч та таң қалды: "Бұл доп кез келген ойыншыны шығарып тастайтын еді; ол өте дұрыс ұзындығы мен жылдамдығымен тамаша болды. Тамаша доп". 2005 жылғы Эшз сериясының Олд Траффорд матчында зейнеткерлікке шыққан Гаттинг ғасырдың добын автоматтандырылған боулинг машинасымен қайта жасады. Бұл оқиға "Jiggery Pokery" әнінің тақырыбы болды. ICC Крикет әлем чемпионатында Үндістанның ерекше боулингшісі Кулдип Ядавтың 2019 жылы Пәкістанның Бабар Азамды және 2023 жылы Англияның Джос Баттлерді шығаруы Уорнның добымен салыстырылды, ал The Times газетінің Джеймс Гирбрант бұл допты "[Кулдиптің] ғасырдың добы" деп атады. Сол сияқты 2018 жылы Англияның лег-спиншісі Адил Рашид Вират Кохлиді (Хединглидегі соңғы бір күндік матчта) және К.Л. Рахулды (Овалдағы соңғы тест матчында) ғасырдың добымен шығарды. 2021 жылғы Пакистанның Англияға сапарындағы соңғы бір күндік матчта Мэтт Паркинсон Имам-уль-Хақты боулингпен шығарып, допты дөңгелекке орналастырып, үлкен айналыс жасады. Бұл доп "бір күндік крикет тарихындағы ең үлкен айналыс добы" деп аталды, себебі ол 12,1 градусқа айналды. 2021 жылғы Австралияға жасаған әйелдер сапарындағы екінші Т20 матчында Шикха Пандей Алисса Хиллиді "ғасырдың добы" деп аталатын добымен шығарды.
The fall of Gatting's wicket left England on 80 runs for 2 wickets, a position from which they never recovered, as Warne added the wicket of Robin Smith a mere four runs later. Warne also accounted for Gooch and Andy Caddick in the innings, helping reduce England to a first innings total of just 210. Encouraged by their bowling, Australia declared their second innings at 432 for 5 wickets. Warne then contributed four more wickets as Australia won the match by 179 runs, winning the man of the match award for his efforts. Since that incident, Warne has come to be acknowledged as one of the best bowlers in history. During the penultimate Test match of his career on Boxing Day 2006, in the fourth Ashes Test against England, Warne took his 700th Test wicket, bowling Andrew Strauss to become the first cricketer ever to reach this milestone. Graham Gooch commented on the reaction of Gatting, "He looked as though someone had just nicked his lunch", as Gatting was much mocked for his rotundity. This was further alluded to by journalist Martin Johnson, who said, "How anyone can spin a ball the width of Gatting boggles the mind", It was said that Gatting visited Warne in the Australian Dressing Rooms at Old Trafford and asked: "Bloody hell, Warnie, what happened?" to which Warne replied, "Sorry, mate; just got lucky". Gatting later remarked that he was happy to be part of a great moment in cricket history. Gooch was equally bemused: "That delivery would've got anyone out; it was the perfect length and speed. The perfect ball." During the Old Trafford Test of the 2005 Ashes series, the long retired Gatting re created the Ball of the Century with an automated bowling machine programmed to deliver leg spin. The delivery was the subject of the song "Jiggery Pokery" on The Duckworth Lewis Method's eponymous cricket themed album. During the ICC Cricket World Cup, India unorthodox bowler Kuldeep Yadav's dismissal of Pakistan's Babar Azam in 2019 and of England's Jos Buttler in 2023 drew comparisons to Warne's ball, with James Gheerbrant of The Times calling the delivery "[Kuldeep's] own 'ball of the century'.". Similarly in 2018, England legspinner Adil Rashid bowled Virat Kohli (in the final ODI at Headingley) and KL Rahul (in the final Test at The Oval) with the Ball of the Century. In the final ODI of the 2021 Pakistan Tour of England, Matt Parkinson bowled Imam ul Haq, placing the ball in the rough, and generating a large amount of turn. The ball was stated to be the 'biggest spinning ball in the history of ODI cricket', as the ball spin 12.1 degrees. In the second Women's Twenty20 match of the Indian women's tour of Australia 2021, Shikha Pandey bowled a ball that has been described as 'Ball of the Century', to get rid of Alyssa Healy.