Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Герман мифологиясындағы айдаһарлар
Dragons in Germanic mythology
Герман мифологиясында және кеңінен таралған халық мұрасында айдаһарлар немесе құрттар кездеседі, олар көбінесе ірі, уытты жыландар ретінде бейнеленеді. Дегенмен, әсіресе кейінгі әңгімелерде, олар еуропалық мифологиядағы басқа айдаһарлармен көптеген ортақ белгілерге ие.
Dragons, or worms, are present in Germanic mythology and wider folklore, where they are often portrayed as large venomous serpents. Especially in later tales, however, they share many common features with other dragons in European mythology.
Шығу тегі, сыртқы түрі және терминологиясы
Ертедегі бейнелерде, басқа мәдениеттердегі айдаһарлар сияқты, германдық айдаһарлар мен қарапайым жыландар арасындағы шекара нашар көрінеді, екеуі де көне норвег тілінде ormr немесе көне ағылшын тілінде wyrm деп аталады, бұл атаулар прото-герман тіліндегі *wurmiz сөзінен шыққан. Wyrm сөзі кейін қазіргі ағылшын тіліне "айдаһар" мағынасында қайта қабылданды, ал одан тараған "worm" сөзі қазіргі ағылшын тілінде айдаһарларды, әсіресе қанаттары жоқ айдаһарларды атау үшін қолданылады. "Фафнисмел" поэмасында Фафнир айдаһары қанатсыз және жыланға ұқсас деп сипатталған, сондай-ақ ол ormr деп аталған.
In early depictions, as with dragons in other cultures, the distinction between Germanic dragons and regular snakes is blurred, with both being referred to as Old Norse ormr or Old English wyrm from Proto Germanic *wurmiz. Wyrm has since been borrowed back into modern English to mean "dragon", while the descendent term worm remains used in modern English to refer to dragons, especially those lacking wings. In Fáfnismál, the dragon Fáfnir is described as flightless and snake like, and is referred to as an ormr.
Германдық айдаһарлар тізімі
Нидхоггр – Эддаларда айтылған, Иггдрасилдің тамырларын және Настрондтың мәйіттерін шайнайтын айдаһар. Gesta Danorum Фрото І өлтірген айдаһарды сипаттайды. Айдаһар "таудың күзетшісі" деп сипатталған. Фрото І айдаһарды өлтіргеннен кейін, оның қазынасын иеленеді. Þiðreks сагасы, Övarr Odds сагасы және Sigrgarðs saga frækna сияқты көптеген сагаларда айдаһарлар туралы әңгімелер кездеседі.
Níðhöggr is a dragon attested in the Eddas that gnaws at the roots of Yggdrasil and the corpses of Náströnd. The Gesta Danorum contains a description of a dragon killed by Frotho I. The dragon is described as "the keeper of the mountain." After Frotho I kills the dragon, he takes its hoard of treasure. There are several sagas with dragons in them, including Þiðreks saga, Övarr Odds saga, and Sigrgarðs saga frækna, among others.
От пен уды жұтып
Уытты тыныс алған айдаһарлар герман халық әдебиеті мен әдебиетінде отты тыныс алатын айдаһарлардан бұрын пайда болған деп саналады, бұл герман айдаһарларының жабайы жыландар туралы дәстүрлерден пайда болғандығы туралы теориямен сәйкес келеді, олардың кейбіреулері у шығарады. "Тоғыз шөп сиқыры" тоғыз түрлі шөптің илеудің уын жеңу үшін қолданылатынын сипаттайды. Онда Воден жылантәріні тоғыз талмен ұрып, оны тоғыз бөлікке бөлгені айтылады. Эдда поэзиясында Фафнир де, теңіз жыланы Йормунгандр да уытты деммен сипатталған. "Беовульф" – отты тыныс алатын айдаһардың ең ерте мысалдарының бірі, бірақ ол сонымен қатар "улы апат" (attorsceaðan) деп те аталады. Геатландтағы үйлер мен жерді өртегеннен кейін, ол өзін оттан қорғау үшін металл қалқанмен келетін поэманың батырымен күреседі. Айдаһар оны жаралайды, бірақ патшаның серкесі Вигфлаф оны өлтіреді. Кейін Беовульф айдаһардың уына жеңіліп, қайтыс болады. Өлеңде айтылған тағы бір айдаһар отпен байланысты, ол Зигмунд өлтіргеннен кейін өзінің қызуынан балқып кетеді. От пен у да "Сигурдр сага тёгла" ерлік сағасында және шамамен 1340 жылы жазылған "Николаус сага erkibiskups II" сағасында айдаһарлардың аузынан шығады, онда айдаһар ағылшын диаконына құлшынып, ізгіленуге үйрету үшін Құдай тарапынан жіберілген.
Dragons with poisonous breath are believed to predate those who breathe fire in Germanic folklore and literature, consistent with the theory that Germanic dragons developed from traditions regarding wild snakes, some of whom produce venom. The Nine Herbs Charm describes nine plants being used to overcome the venom of a slithering wyrm. It tells that Wōden defeats the wyrm by striking it with nine twigs, breaking it into nine pieces. In Eddic poetry, both Fáfnir and the sea serpent Jörmungandr are described as having poisonous breath. Beowulf is one of the earliest examples of a fire breathing dragon, yet it is also referred to as "the poison scourge" (attorsceaðan). After burning homes and land in Geatland, it fights the eponymous hero of the poem who bears a metal shield to protect himself from the fire. The dragon wounds him but is slain by the king's thane Wiglaf. Beowulf later succumbs to the dragon's poison and dies. The other dragon mentioned in the poem is further associated with fire, melting from its own heat once slain by Sigmund. Both fire and venom are also spat by dragons in the Chivalric saga Sigurðr saga þögla and in Nikolaus saga erkibiskups II, written around 1340 AD, in which the dragon is sent by God to teach an English deacon to become more pious.
Аждаһаның ойылған басы
Драккар – орта ғасырларда викингтер қолданған, айдаһар пішіндес мүсіндермен безендірілген кемелер. Исландияның "Landnámabók" еңбегінің бір нұсқасында, ежелгі діншілдер заңына сәйкес, кемесінде "ашық аузы немесе кеңейген мұрыны" бар айдаһар мүсіні болған кез келген адам, құрлық көрінер алдында мүсінді алып тастауға міндетті болған, себебі ол жер рухтарын (landvættir) қорқытатын болған. Таяқша шіркеулер кейде айдаһар бастарымен әшекейленеді, бұл олардың қорғаушылық қасиеттеріне сенуден туындаған деп саналады.
Drakkar were ships used by Vikings in the Medieval period that featured carved prows in the shape of dragons. One version of the Icelandic Landnámabók states that the ancient Heathen law of Iceland required any ship having a dragon figurehead in place on one's ship "with gaping mouth or yawning snout" to remove the carving before coming in sight of land because it would frighten the landvættir. Stave churches are sometimes decorated by carved dragon heads which has been proposed to have originated in the belief in their apotropaic function.
Бүкіл айдаһарлардың суреттері
Орта ғасырларда Швецияда да, Ұлыбритания аралдарында да тасқа қашалған құрттардың суреттері кездеседі. Швецияда 11 ғасырға жатқан рун жазуларында көбінесе линдворм бейнеленген, ал оның айналасында тастағы қалған суретті шеңгерген мәтін болады. Кейбір Сигурд тастары, мысалы U 1163, Sö 101 (Расмунд мүсіні) және Sö 327 (Гөк жазуы) Сигурдтың Фафнир деп танылған құртқа қылышын қадағанын көрсетеді. Фафнирдің өлтірілуі Мэн аралынан табылған төрт крест пен Англиядағы Кирби Хилл шіркеуінен алынған, бірақ қазір жоғалған фрагментте де ұқсас көркемдік стильде бейнеленген. Вёльсунга сағынан көріністерді бейнелейтін Хайлестад ағаш кескіндерінде Сигурдтың Фафнирді өлтіруі көрсетілген, ол ерекше екі аяғы және екі қанатымен бейнеленген. Hymiskviða-да баяндалған Тордың Йормунгандрді аулау сапары Скандинавия мен Англиядағы бірнеше тастармен байланысты, мысалы Альтуна рун тасы және Хёрдум тасы.
Medieval depictions of worms carved in stone feature both in Sweden and the British Isles. In Sweden, runic inscriptions dated to around the 11th century often show a lindworm bearing the text encircling the remaining picture on the stone. Some Sigurd stones such as U 1163, Sö 101 (the Rasmund carving) and Sö 327 (the Gök inscription) show a Sigurd thrusting a sword through the worm which is identified as Fáfnir. The killing of Fáfnir is also potentially pictured on four crosses from the Isle of Man and a now lost fragment, with a similar artistic style, from the church at Kirby Hill in England. Wooden carvings from the Hylestad Stave Church of scenes from the Völsunga saga include Sigurd killing Fáfnir, who is notably shown with two legs and two wings. The fishing trip described in Hymiskviða in which Thor catches Jörmungandr has been linked to a number of stones in Scandinavia and England such as the Altuna Runestone and the Hørdum stone.