Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үй түрі – көпқабатты үй.
Type of house
the apartment building
Америка Құрама Штаттарында үш қабатты, үш қабатты триплекс немесе үйілген триплекс – үш қабаттан (триплекстен) тұратын көпқабатты үй. Мұндай ғимараттар көбінесе жеңіл, ағаштан жасалған құрылыс болып келеді, әр қабатында әдетте бір пәтер орналасады. Көбінесе, бастапқыда, үлкен отбасылар екі немесе барлық үш қабатта тұратын. Жеке және жартылай жеке нұсқалары да жиі кездеседі. XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында, негізінен Жаңа Англияда, аймақтың фабрикаларын толтырған мыңдаған жаңа иммигрант жұмысшыларды орналастырудың тиімді тәсілі ретінде ондаған мыңдаған үш қабатты үйлер салынды. Үш қабатты пәтерлердің экономикалық тиімділігі мынада: жер, жертөле және шатыр құны үш немесе алты пәтер арасында бөліседі, олардың әдетте бірдей қабат жоспарлары болады. Үш қабатты пәтер үйі сол кезде АҚШ-тың солтүстік-шығысындағы басқа қалалардағы, мысалы, Нью-Йорк, Бостон, Филадельфия, Балтимор және Вашингтон сияқты қатарлап салынған үйлерге балама ретінде қарастырылды.
A three decker, triple decker triplex or stacked triplex, in the United States, is a three story (triplex) apartment building. These buildings are typically of light framed, wood construction, where each floor usually consists of a single apartment, and frequently, originally, extended families lived in two, or all three floors. Both stand alone and semi detached versions are common. During the late 19th and early 20th centuries, tens of thousands of three deckers were constructed, mostly in New England, as an economical means of housing the thousands of newly arrived immigrant workers who filled the factories of the area. The economics of the three decker are simple: the cost of the land, basement and roof are spread among three or six apartments, which typically have identical floor plans. The three decker apartment house was seen as an alternative to the row housing built in other cities of Northeastern United States during this period, such as in New York City, Boston, Philadelphia, Baltimore, and Washington, D. C.
Тарих
Үш қабатты үйлер 1870-1920 жылдар аралығында Жаңа Англияның орталық бөлігіндегі жаңадан өркендеген өнеркәсіптік қалаларда ең көп кездесетін. Массачусетс және Род-Айленд штаттарында олардың саны көп. Вустер, Массачусетс, осы типтің туған жері саналады, ал Фрэнсис Галлахер (1830–1911) оның бастамашысы деп есептеледі. Басқа қалалар да осындай мәлімдеме жасайды, сонымен қатар оларды Нью-Гэмпшир, Мэн және Коннектикут штаттарының бұрынғы өнеркәсіптік қалаларында, сондай-ақ Нью-Йорк қаласының аймағында (әсіресе Нью-Джерсидің солтүстігінде және Йонкерсте) және Нью-Йорк штатының солтүстігінде, көбінесе батысқа қарай Ютикаға дейін кездестіруге болады. Үш қабатты үйлер Жаңа Англиямен тығыз байланысы бар Канада қалаларында да таралған, әсіресе Галифакста, бірақ олар онда сирек кездеседі. Олар негізінен жұмысшы және орта таптың отбасылары үшін салынған, көбінесе фабрикалардың маңындағы тар учаскелерде бірнеше қатарға орналасқан. Оларды сапасыз ғимараттар деп еске алатын, өрт қаупі бар, шарықталған ағаштан дұрыс салынбаған үйлер деп сынайтын. 1911 жылы Массачусетс штатының Тұрғын үй комитетінің Массачусетс штатындағы есебі үш қабатты үйлерді "қауіпті өрт тұзағы және адам өміріне қауіп" деп атады. 1920 жылға қарай Бостон қаласында 15 000-нан астам үш қабатты үй болған деп есептеледі. Дорчестер, Роксбери, Маттапан және Джамаика Плейн сияқты аудандар жаңадан өркендеген орта тап үшін тартымды болды және қаланың ескі, орталық бөліктерінен көлік жүйесі кеңейген сайын "трамвайлық шағын қалаларға" айналды. Әдетте, қолжетімді үш қабатты үйлерге жалға алушылар орналасып, қалған екі пәтерден жалға ақысын жинап алатын. Вустер, Массачусетс қаласында, кәріз желісіне қосылу ақысы көше жағындағы жердің мөлшеріне байланысты болғандықтан, құрылысшылар мүмкіндігінше аз көше жағына ие үйлерді қалайтын. Сондықтан үш қабатты үйлер көбінесе тар учаскелерде орналасқан және кіші жақтары алдыңғы және артқы жағына қаратылған тіктөртбұрышты болып келеді. Тоқыма фабрикасы бар Фолл-Ривер қаласында (Массачусетс штаты), 1870-ші жылдардағы өрлеу кезеңінде жұмысшыларды орналастыру үшін мыңдаған ағаштан жасалған көппәтерлі үйлер салынған. Олардың көптеген бөлігін жеке тұлғалар салған, ал пәтерлерін диірмен жұмысшылары мен олардың отбасыларына жалға берген. Бұл стильдегі тұрғын үйлер 19 ғасырдың басында Массачусетс штатының Лоуэлл және Лоуренс қалаларында салынған кеңістікті пансионаттардан немесе Род-Айленд штатындағы коттедждерден мүлдем өзгеше болды. Солтүстік Нью-Джерсидегі қалалық жұмысшы табының аудандарында (әсіресе Ньюарк, Джерси-Сити және Патерсон маңында) үш қабатты стильдегі пәтер үйлері де көп кездеседі. Оларды жергілікті тұрғындар кейде "Байон қораптары" деп атайды. Осыған ұқсас кірпіштен салынған пәтерлер Чикаго қаласында 1910 және 1920 жылдары салынған. Бұл жерде оларды жергілікті тұрғындар "Үш пәтер" деп атайды.
Three deckers were most commonly built in the emerging industrial cities of central New England between 1870 and 1920. There are large concentrations in Massachusetts and Rhode Island. Worcester, Massachusetts, was the likely origin of the type, with Francis Gallagher (1830–1911) held to be the originator. Other cities make the same claim, and they can also be found in the former industrial cities of New Hampshire, Maine, and Connecticut, as well as the New York City area (particularly in northern New Jersey and Yonkers) and Upstate New York, where they are commonly seen as far west as Utica. Three deckers are also found in Canadian cities with strong ties to New England, particularly Halifax, though they are less ubiquitous. They were primarily housing for the working class and middle class families, often in multiple rows on narrow lots in the areas surrounding the factories. They were derided as poor quality buildings, shoddily constructed from flammable balloon framing: a 1911 report by the Massachusetts State Housing Committee in Massachusetts decried the three decker as "a flimsy fire trap and a menace to human life". It is estimated that by 1920, the city of Boston had over 15,000 three decker houses. Areas such as Dorchester, Roxbury, Mattapan, and Jamaica Plain were popular with the emerging middle class and became "streetcar suburbs" as transportation systems expanded from the older, core sections of the city. Typically, the affordable three decker homes attracted live in landlords who would collect rent from the other two apartments. In Worcester, Massachusetts, sewer connection charges were based on street frontage, so builders favored houses with as little frontage as possible. This is one reason why three deckers are often situated on narrow lots and are rectangular shape, with the smaller sides at the front and the rear. In the textile mill city of Fall River, Massachusetts, thousands of wood framed multi family tenements were built by the mill owners during the boom years of the 1870s to house their workers. Many more were built by private individuals who rented their apartments to the mill workers and their families. This style of housing differed greatly from the well spaced boardinghouses of the early 19th century built in Lowell and Lawrence, Massachusetts, or the cottages of Rhode Island. A different three story style apartment house is also common in urban working class neighborhoods in northern New Jersey (particularly in and around Newark, Jersey City and Paterson). They are sometimes locally referred to as "Bayonne Boxes". Similar brick apartment buildings were built in Chicago in the 1910s and 1920s. There they are locally referred to as "Three Flats".
Құрылымы мен өзгерістері
Үш қабатты үйлер әдетте шатырларының стилімен – екі қиықты, жамбас немесе жалпақ шатырлы болуымен анықталады, мұндағы басымдық аймаққа қарай өзгереді. Мысалы, Вустерде үш қабатты үйлер кең таралған. Лоуренс немесе Нью-Йорктің Олбани сияқты кіші қалаларда екі немесе екі жарым қабатты үйлер жиі кездеседі, бірақ олардың жалпы архитектуралық түрі ұқсас – алдыңғы жағында еркер терезесі және кең верандалары бар. Үш қабатты үйлердің сыртқы пішіні әртүрлі. Терезелер әдетте ғимараттың барлық төрт жағында орналасқан, соның ішінде әр қабатта көшеге қараған еркер терезесі де бар. Қосалқы верандалар арт жағында орналасқан және көшеден көрінбейді. Кейбір үш қабатты үйлерде барлық үш пәтке де бір ғана кіреберіс болады, ал кейбіреулері төменгі қабатқа және жоғарғы екі қабатқа жеке-жеке кіреберістерге ие. Әдетте, Виктория дәуіріндегі басқа үйлердегідей әшекейлеу болмаса да, үш қабатты үйлер кейде веранда қоршаулары мен тіректері сияқты сәндік элементтермен салынған. Үш қабатты үйлер ағаштан салынады және көбінесе шаршылы қаңқалы құрылым қолданылады, бұл оларды өртке өте осал етеді. Бостондық GBH News «Вустер, Фолл-Ривер, Броктон және Нью-Бедфордтағы өрт сөндірушілердің барлығы олардың құрылыстағы өртке жауап берудің басым бөлігі осы ғимараттарға қатысты екенін айтады» деп хабарлады. Үш қабатты үйлердің өртке қабылуына себеп болатын басқа да факторларға примитивті электр жүйелері (мысалы, түймелі және құбырлы сымдар), ескірген газ құралдары (мысалы, газ плиталары) және мұнай негізіндегі жабын тақталары жатады. Алайда, 1980 жылдардың басында бұл үйлер қайтадан сұранысқа ие болды, өйткені ескі трамвай желісі бойындағы аудандар жаңаруын басталды, көбінесе бір пәтерде тұрып, қалған екеуін жалға беруді көздейтін сатып алушылар оларға ипотекасын төлеуге көмектесті. Кондоминиумдар кең таралған сайын, олардың көптеген бөліктері жеке меншікке айналдырылды. 1990 жылдан бері Массачусетс штатының Вустер қаласындағы көптеген үш қабатты үйлер Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді. Соңғы кезде Бостонның кейбір аудандарында қалалық стильдегі кондоминиумдар мен пәтер үйлеріне балама ретінде үш қабатты пәтер үйлерінің жаңа толқыны салынуда. Бостонның жер учаскелерін бөлу ережелері үш қабатты үйлер бар аудандарда жаңа үш отбасылық үйлер салуға рұқсат береді. Дегенмен, жаңа ғимараттарға арналған құрылыс нормалары қазіргі уақытта әлдеқайда қатаң, өрт сөндіру жүйелері мен мүмкіндігі шектеулі адамдар үшін кіру талаптары қарастырылған.
Three deckers are usually defined by the style of their roofs, being either gable, hip, or flat roofed, with preference often varying regionally. For instance, hipped and gabled three deckers are dominant in Worcester. In smaller cities, such as Lawrence or Albany, New York, two or two and a half story variants are common, while retaining a similar overall typology, with a bay window on the front, and prominent porches. Various external features typify the three decker. Windows are usually located on all four sides of the building, including a street facing bay window on each floor. Utility porches are located in the rear, and typically not visible from the street. Some three deckers feature a single front door that access all three units; others feature one entrance for the bottom floor and one that accesses the top two. While usually lacking the ornamentation found on other homes of the Victorian era, three deckers were sometimes built with decorative details such as porch railings and posts. Three deckers are constructed from wood and typically use balloon framing, which makes them especially susceptible to destructive fires. Boston based GBH News noted that "fire officials in Worcester, Fall River, Brockton and New Bedford all say a disproportionate majority of their structure fire response involves the buildings." Other common contributors to the flammability of three deckers include primitive electrical systems such as knob and tube wiring, antiquated natural gas appliances such as gas on gas stoves, and petroleum based shingle siding. Starting in the early 1980s, however, they became desirable again as older streetcar suburbs began to gentrify, often by buyers looking for homes where they could live in one unit and rent the other two, thus helping them pay their mortgage. As condominiums became more common, many were converted into individually owned units. Since 1990, many three deckers in Worcester, Massachusetts, have been listed on the National Register of Historic Places. Recently, a new wave of three decker apartment houses has been built in areas of Boston as an alternative to the townhouse style condominium or apartment buildings more typically associated with suburban areas. Boston's zoning regulations allow new three family houses to be constructed in areas with existing three deckers. However, building codes for the new buildings are far more stringent today, with requirements for fire sprinkler systems and handicap access.