Кіріспе

Теня каньоны – АҚШ, Калифорния штатының Йосемит ұлттық паркінде орналасқан, Теня көлінің шығысынан 16 шақырым (10 миль) қашықтықта Йосемит аңғарына дейін созылатын, суын Теня арнасы арқылы бірнеше әсем шарлауықтар мен көлдерге жеткізетін, содан кейін Half Dome-ға жақын орналасқан алып гранит тау – Cloud's Rest-тің төменгі жағындағы терең каньон. Каньон ішіндегі арнадағы шарлауықтар: Пайваак каскады (Пайваак күмбезінің атымен аталыпты) және Мырр көліне жақын Үш Шұңқыр шарлауығы. Каньонның жоғарғы бөлігін Тиога жолы (120-тас жол) бойынан көруге болады, ол Туолумн жайлауы мен Тиога жолынан өтеді. Олмстед нүктесінен (жол бойындағы көріс алаңы) Cloud's Rest және Йосемитидің әйгілі Half Dome каньонды биіктеп тұрады. Каньонның төменгі жағында, Йосемит аңғарында, Мырр көлі орналасқан, онда автобуспен және қысқа серуенмен жете аласыз. Кварталдық күмбездер Теня каньонының бойында, жақын жерде орналасқан.

Геология

Каньон мұздық жылтырлығының көптігімен ерекшеленеді. Каньон төбесінің тарлығы мен V пішіні сол жердегі мұздық қазудың ерекшелігіне байланысты: бойлық жарықтардың белдеуі тік бойымен жыртуға көмектесті, ал бүйірлік қазу екі жақтағы массивті тау жыныстарымен шектелді. Каньондағы қазаншұңқырлар, оның бастағы алғашқы алып қазаншұңқырынан басқа, жетілмеген.

Жаяу жүру

Каньонда жаяу жүруге арналған жол жоқ және тік, жылтыратылған беткейлеріне байланысты, әсіресе көктем мен жаз айларында су деңгейі жоғары болғанда, оны басып өту өте қиын. Америкалық каньонға түсу қауымдастығы Теня каньонына 3B V рейтингін береді. 3 – 1-ден 4-ке дейінгі шкала бойынша "орташа" рейтинг, 4 – ең қиын; B – A-дан C-ға дейінгі шкала бойынша су көлемінің өлшемі; ал V – сапардың бір жарым күнге созылатынын көрсетеді. Каньон 1850 жылдары басшы Теняның ұлының қазасына байланысты, Йосемит аңғарындағы Ахванечи халқын күштеп көшіруді көздеген отрядтың қолынан қаза тапқаннан кейін айтқан лағымының салдарынан танымал болды. Лағымға сенушілер апаттарды, түсініксіз өлімдерді және жоғалуларды мысалға келтіреді. Мысалы, 1996 жылы екі турист бір күні каньонда қаза тапты. Кейбір саябақ күзетшілері Теня каньонын Йосемитидің Бермуда үшбұрышы деп атап кеткен. Каньонда жаяу жүру биіктікке қауіпті жағдайға ұшыратумен қатар, тіпті Теня өзенінде су аз болса да, міндетті түрде жүзуге, қауіпті шарлауықтар мен сарқырамаларға келуге тура келеді. Ылғалды және сырғалғыш, мұздық жылтыратылған гранит құлау мүмкіндігін арттырады.