Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Протестантизм
Protestantism
Вьетнамдағы протестанттар ( ) – 2022 жылы халықтың 1 пайызын құрайтын діни азшылық. Қатары аз болғанымен, протестантизм елдегі ең жылдам өсіп келе жатқан дін, 2000 жылдардың басында 600 пайызға өскен.
Protestants in Vietnam ( ) are a religious minority, constituting 1% of the population in 2022. Though its numbers are small, Protestantism is the country's fastest growing religion, growing at a rate of 600% in the early 2000s.
Шығу тегі
Протестантизм 1911 жылы канадтық миссионер Роберт А. Джаффрейдің күшімен Дананг қаласында енгізілді. Христиандық және миссионерлік одақтың құрамында 100-ден астам миссионер Вьетнамға жіберілді, олар елдегі діннің дамуына көмектесті. Француз отарлауы кезінде протестантизмге ынталандыру болмады, алайда ол бірте-бірте тарала бастады. 1928 жылға қарай француз жергілікті үкіметі елде 30 пастордың қызмет етуіне рұқсат берді. Кейіннен, 1963 жылы Вьетнам үкіметі алғаш рет Вьетнам Евангелистік шіркеуін протестанттық ұйым ретінде мойындады. 1967 жылғы мәліметтерге сәйкес, протестанттық қауымдастықтар негізінен Оңтүстік Вьетнамда өкілдік етті. Оларға француздық реформат шіркеуі, англикандық-эпископалдық, Христиандық және миссионерлік одақ, баптистер, Мәсіх шіркеулері, Әлемдік Евангелизациялық Кресттік Жорық және Жетінші күндік адвентистер кірді. Басқа протестанттық бірлестіктер де кейбір әлеуметтік қызметтер мен әлеуметтік агенттіктерде өкілдік етті. 1967 жылы Оңтүстік Вьетнамда 150 000 протестант болды, бұл жалпы халықтың шамамен 1% құрады. 1975 жылы Оңтүстік Вьетнамды коммунистер басып алған кезде, Нха-Транг және Ханойдағы семинариялардың ішінде бірнеше протестанттық шіркеулердің мүлігі тәркіленді. Осы кезеңде жүздеген протестанттық шіркеулер де қиратылды. 1975 жылы Вьетнамдағы барлық протестанттық конфессиялар жергілікті коммунистік үкімет тарапынан Вьетнам Евангелистік шіркеуі деп аталатын бір ұйымға біріктірілді, 1997 жылы оның ресми мүшелерінің саны шамамен 500 000 адамды құрады. Алайда, 1988 жылы белсенді пасторлардың кейбіреулері ресми шіркеулерден қуылғаннан кейін үй шіркеулері қозғалысы басталды. Олардың ішіндегі ең танымалдары – Тран Дин Ай, оның қозғалысы 16 000 мүшеге және 165 шіркеуге жетті (1997 жылға қарай).
Protestantism was introduced in 1911 at Đà Nẵng by a Canadian missionary named Robert A. Jaffray. As part of the Christian and Missionary Alliance, over 100 missionaries were sent to Vietnam, assisting the faith's growth in the country. During the French colonization, Protestantism was not encouraged; however, it started to spread slowly. By 1928, thirty pastors were authorized to operate in the country by the French local government. Later on, the first Protestant organization recognized by the Vietnamese government was the Evangelical Church of Vietnam: North in 1963. By 1967 information, Protestant communities were represented mainly within South Vietnam. Those communities included the French Reformed Church, Anglican–Episcopalian, Christian and Missionary Alliance, Baptists, Churches of Christ, Worldwide Evangelization Crusade, and Seventh day Adventists. Other Protestant associations were also represented in some social services and welfare agencies. In 1967 there were 150,000 Protestant adherents in South Vietnam, representing about 1% of the total population. Several Protestant church properties were confiscated during the communist takeover of South Vietnam in 1975, including the seminaries in Nha Trang and Hanoi. Hundreds of Protestant churches were also destroyed in this period. All Protestant denominations in Vietnam were gathered by local communist government into a single organization called the Evangelical Church of Vietnam in 1975, which had around 500,000 official members in 1997. However, in 1988, a house church movement began when some active pastors were expelled from the official churches. One of the most prominent from those pastors was Tran Dinh Ai, whose movement reached 16,000 members and 165 churches (by 1997).
Вьетнамдағы Киелі кітап қоғамдары
Протестанттар 1926 және 1991 жылдары бірнеше Киелі кітап аудармаларын жасады және Вьетнам тіліне Ескі және Жаңа Ғаһдаттың жеке кітаптарын аударды. Вьетнамда Біріккен Киелі кітап қоғамдарының ұйымдастырылған жұмысы 1890 жылы басталды. 1966 жылы Вьетнамдық Киелі кітап қоғамы құрылды. 2005 жылы Вьетнамда Киелі кітап қоғамдары 53 170 дана Киелі кітапты және 120 170 дана Жаңа Ғаһдатты таратты. Екі жыл бұрын, яғни 2003 жылы, жергілікті биліктің рұқсатымен Вьетнамда Киелі кітаптың 60 000 данасы мен Жаңа Ғаһдаттың 50 000 данасы (барлығы вьетнам тілінде) басылып шықты. Сол жылы Вьетнамда жергілікті қытай қауымы үшін қытай тіліндегі Киелі кітаптың 10 000 данасы басылды. Бірнеше айдың ішінде олардың 7 555 данасы сатылды.
Protestants made several Bible translations in 1926 and 1991, and translated separate books of Old Testament and New Testament into Vietnamese. The organized work of United Bible Societies in Vietnam began in 1890. In 1966 the Vietnamese Bible Society was established. The Bible societies distributed 53,170 Bible examples and 120,170 New Testament examples in Vietnamese within the country in 2005. Two years earlier, in 2003, 60,000 copies of Bible and 50,000 copies of New Testament (all in Vietnamese) were printed in Vietnam with the permission of local authorities. Same year, 10,000 copies of the Chinese language Bible were printed in Vietnam for the local Chinese community. 7,555 copies of them were sold in a few months.
2000-шы жылдардың басында
2000 жылдардың басында протестанттардың жартысынан астамы евангелистік үй шіркеулеріне қатысты. Протестантизмнің өсуі этникалық азшылықтар (монтаньярлар) арасында, мысалы, мньонг, э де, жарай және бахнар тайпаларында ең күшті болды. 2001 жылы жергілікті христиан қауымына қайтару үшін талаптар қойылған 1936 жылы салынған тарихи протестант шіркеуі бұзылып жатыр. Қазірге дейін кем дегенде 54 адам діни сенімдері үшін түрмеде отыр, олардың ішінде протестанттар да бар. Сегіз жылдан бері ресми тануды іздеп келе жатқан «Жаңа өмір» қауымдастығына 2005 жылы Хошимин қаласында жиналатын рұқсат берілмеді. Бір протестант пасторы ойдан шатасқан деген күдікпен 12 ай психиатриялық ауруханада күшпен ұсталды. 2007 жылдың наурыз айында Вьетнамның (Солтүстік) Евангелистік шіркеуінің Ханойдағы бас қауымының мүшесі Нгуен Ван Дай діни бостандыққа қорғаныш көрсетуіне байланысты айыптаулар бойынша, соның ішінде діни бостандыққа қатысты деген «бұзушылықтарды» тарату бойынша тұтқындалды. Баптистер және меннониттер қозғалысы 2007 жылдың қазан айында Ханой қаласы тарапынан ресми түрде мойындалды, бұл елдегі діни бостандықтың жақсаруы ретінде қарастырылды. Баптист шіркеуінің пасторы Нгуен Тонгтің сөзіне сүйенсек, 1989 жылдан бері оның шіркеуі 500-ден астам дін қызметкерлерімен бірге 18 400-ден астам жандарын тартты, олар елдің 23 қаласы мен провинциясындағы 135 қауымда қызмет етеді. Дискриминация, мазақтау және ұстау туралы көптеген хабарламалар келіп түсуде, бірақ мұндай жағдайлар көбінесе тіркелмеген шіркеулер арасында, әсіресе этникалық азшылықтардың ішінде кездеседі. Үкімет протестант азаматтарға төзімділікпен қарап, қолдау көрсетуге ниетті.
In the early 2000s, more than half of the Protestants were part of evangelical house churches. The growth of Protestantism has been most dramatic among ethnic minority peoples (Montagnards) such as the Mnong, E De, Jarai, and Bahnar. In 2001, a historic Protestant church built in 1936 which was being petitioned for return to the local Christian community, was demolished. At least 54 people remain imprisoned due to their faith, including some Protestants. The New Life Fellowship, which has been seeking official recognition for eight years, was denied access in 2005 from meeting in Ho Chi Minh City. A Protestant pastor was forced to spend 12 months in psychiatric hospital on the disputed reason that he is delusional. In March 2007, a member of the main Hanoi congregation of the legally recognized Evangelical Church of Vietnam (North) Nguyễn Văn Đài was arrested for accusations relating to his defense of religious freedom, including disseminating alleged "infractions" of religious liberty. Baptist and Mennonite movements were officially recognized by Hanoi in October 2007, which was deemed as some improvement of religious freedom in the country. By words of the Baptist Church Pastor Nguyen Thong, since 1989 his Church has attracted more than 18,400 followers with 500 ministers, practising in 135 congregations in 23 cities and provinces around the country. There continue to be many reports of discrimination, harassment and detention, although this is more prevalent among unregistered churches, especially within ethnic minorities. The government is keen to show tolerance and support of Protestant citizens.