Кіріспе

Sunset Song – шотланд жазушысы Льюис Грассик Гиббонның 1932 жылы жазылған романы. Ол 20 ғасырдағы ең маңызды шотланд романдарының бірі саналады. Бұл «Шотландиялық Quair» трилогиясының бірінші бөлігі. Романның бірнеше бейімделулері болды, оның ішінде BBC Scotland телеарнасының 1971 жылғы телесериалы, 2015 жылғы фильм және бірнеше сахналық қойылымдар.

Сюжетке кіріспе

Орталық кейіпкер – жас әйел Крис Гатри, 20 ғасырдың басында Меарн аймағындағы Кинрадди атты ойдан шығарылған ауылдағы шаруа отбасында өсіп келеді. Өмір қиын, ал оның отбасы араздыққа толы.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Крис Гатридің анасы, қайта-қайта босанғаннан шаршап, тағы жүкті екенін білгенде, егіздерін және өзін-өзі өлтіреді. Екі кіші баласы Абердиндегі әпкесі мен күйеуінің үйіне орналасады, ал Крис, оның үлкен ағасы Уилл және әкесі ферманы өздері басқарады. Уилл мен әкесінің арақатынасы шиеленіске толы; Уилл жас әйелі Молли Дугласпен Аргентинаға эмиграциялайды. Крис үйдегі барлық жұмысты өзіне алады. Осыдан кейін көп ұзамай әкесі инсульт алып, төсекке жатады. Біраз уақыт бойы ол Кристі өзімен инцестқа баруға көндіруге тырысады, бірақ ауыр жарақаттанғандықтан, оны мәжбүрлей алмайды. Ол көп ұзамай қайтыс болады. Әкесінің жерлеу рәсімінде Крис оның басынан өткен қиындықтарды біліп, олар үшін шеккен азабын білмегендігіне қайғырып, жылайды. Білім алған Крис қалаға мұғалім болып жұмыс істеуге баруды ойлайды, бірақ ол жерді жақсы көретінін және оны тастай алмайтынын түсінеді. Оның орнына ол Еван Тавендейл деген жас фермерге үйленеді және шаруашылықты жалғастырады. Біраз уақыт бойы олар бақытты өмір сүріп, Еван есімді ұлдары болады. Бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Еван және тағы да көптеген жас жігіттер әскерге шақырылады. Ол демалысқа келгенде Кристі қатыгездікпен қарайды, әскердегі тәжірибесі оны өзгертіп жіберген. Еван соғыста қаза табады; ал Крис кейін үйде демалыста болған Чей Страханнан оның дезертир ретінде атылғанын, бірақ соңғы сәттерінде оның оны есінде болғанын естіп біледі. Ол жаңа пастормен жақын қарым-қатынасқа түседі және ол үйінің үстіндегі Standing Stones-те Соғыс ескерткішінің ашылуын бақылайды. Күн гүлдерге батып, олардың өмір салтына мәңгілік соң қояды.

Негізгі тақырыптар

Роман бірнеше мәселеге тоқталады: Шотландияның солтүстік-шығысындағы шағын ауылдық қауымдастықтардың ерекше, көбінесе жағымсыз сипаты, әйелдердің рөлі және «шаруалар дағдарысы», яғни дәстүрлі шаруашылық қауымдастықтарына жаңарудың келуі. Жаңарудың басталуы мен ескі дәстүрлердің аяқталуы тақырыбы көптеген символдар арқылы зерттеледі, мысалы, жылқының зорлықпен өлімі (дәстүрлі шаруашылық әдістерін бейнелейді деп есептеледі) және жаңа технологияларды көрсететін моторлы көліктердің пайда болуы, олар жердің адамын жолдан ығыстырады. Автор Чей Страчан социалисі мен Лонг Роб пацифисі кейіпкерлері арқылы саяси көзқарастарын көрсетеді және олар соғыстың басталуына қалай ден қоятынын көрсетеді. Крис білім алуды жалғастыру немесе шаруашылықпен айналысуды таңдау арасындағы тартыс та орын алады. Романның атауы ескі дәстүрлер мен салтының батуы тақырыбына тікелей сілтеме. Кейбір түсіндірулерде Крис – «Крис Каледония», Шотландияның өзінің аллегориялық бейнесі. Морна Янгтың қойылымы 2024 жылдың сәуір және маусым айлары аралығында Дунди Репте және Эдинбургтегі Лицей театрында сахналанды. Шотланд жазушысы және журналисі Джек Вебстер роман мен Льюис Грассик Гиббонның өміріне негізделген пьеса жазды, ол 2008 жылы Шотландияны аралап өтті. Роман сонымен қатар 1972 жылы шыққан «Henry the Human Fly» альбомындағы Ричард Томпсонның «Poor Ditching Boy» әніне шабыт берді. 2015 жылы ағылшын режиссері Теренс Дэвис пен продюсер Боб Ласт кітаптың «Sunset Song» (Күн бату әні) атты бейімделуін шығарды, онда Агинесс Дейн мен Питер Муллан басты рөлдерде ойнады.