Кіріспе

Рекс – Англияның Гертфордшир графтығындағы Беркхамстед қаласындағы кинотеатр. 1936 жылы Дэвид Эвлин Наймен арт-деко стилінде жобаланған кинотеатр 1938 жылы жұртшылыққа есігін ашты. 50 жыл қызмет еткен соң, 1988 жылы кинотеатр жабылып, құлай бастады. Ғимаратты English Heritage ұйымы ІІ санатқа енгізді. Жергілікті кәсіпкердің Рексті сақтап қалу науқанынан кейін, кинотеатр 2004 жылы қайта ашылды. Бүгінде кинотеатр толыққанды тәуелсіз кинотеатр болып жұмыс істеп, жылына 362 күн фильм көрсетеді. Репертуарында көне классикалық фильмдерден бастап, көрермендердің көп қызығушылығын тудыратын және үлкен кассалық кезектерге себеп болатын заманауи блокбастерлер де бар.

Тарих

Рекс кинотеатрының салынуына дейін, Эгертон үйі, елизаветалық сарай осы жерде шамамен 350 жыл тұрған. Королева Елизавета I тұсында салынған үй кейіннен Питер Пэннің авторы Дж. М. Барримен әдеби байланысы үшін танымал болды, өйткені ол қысқа мерзімге Ллевелин Дэвис отбасының қонақ үйі болған. Эгертон үйі 1937 жылы Рекс кинотеатрының салынуына орын беру үшін бұзылды. 1930 жылдары Беркхамстед қалалық көшесінде, Уотер-Лейн бұрышындағы Корт кинотеатры жұмыс істеді. 1930 жылы қалада екінші кинотеатр ашуды жоспарлаған Shipman & King кино желісі оны сатып алды. Бастапқыда олар қаланың шығыс жағындағы Swing Gate Lane бұрышында салуды ниеттенген, бірақ 1936 жылы S&K кинотеатр мен автотұрақ үшін кең алаңдары бар, қала орталығына жақын орналасқан Эгертон үйін сатып алды. Эгертон үйі бұзылып, оның орнына Рекс кинотеатры салынды. Кинотеатр 1938 жылдың 9 мамырында Виконтесс Дэвидсон ашты, ал алғашқы көрсетілім – Ширли Темпл ойнаған «Хайди» фильмі болды. 1970 жылдары бизнес азайды және Рекс коммерциялық жағынан табысты болмай қалды. 1973 жылдың қаңтарында Star Group кинотеатрды сатып алып, оның атын Studio 1 деп өзгертті. Фильмдер жексенбі күнінен сәрсенбіге дейін көрсетілді, ал бейсенбі күні ғимарат осы кезеңде көптеген кинотеатрлар сияқты бинго ойнауға берілді. Асхана жеміс автоматтарымен толы болды. 1976 жылы кинотеатр тағы да қожайынын ауыстырып, Zetters құмар ойындары компаниясының меншігіне өтті. Олар ғимаратта үлкен өзгерістер жасап, залды үш бөлікке бөлді. Бұл өзгеріске дейін үлкен экранда көрсетілген соңғы фильм – 1976 жылдың 7 сәуірінде көрсетілген «Роллербол» болды. Шеңбер екі кішкентай студиялық залға бөлінді – Studio 1 және Studio 2 (алдыңғы вестибюльдің баспалдақтары арқылы кіруге болады), ал партер толық уақытты бинго залы ретінде пайдаланылды (ескі кафе арқылы кіруге болады). Студиялар 11 сәуірде «Swinging Wives and Sex in the Office» (1-студия) және «Брюс Лидің өмірі мен «Біреу біздің орыс тыңшымызды ұрлады» (2-студия) фильмдерімен ашылды. Қоршаған орта департаментінің инспекторы Найдың ғимараты Беркхамстед қалалық көшесінің «әртүрлілігіне» үлес қосатынын және сақталған интерьер элементтерінің сапасы мен саны сақталуға лайық екенін, ал қайта құру жоспарлары тоқтатылғанын мәлімдеді. Ғимараттың тізімге енген статусы оны бұзудан қорғады және кез келген қайта құру жобаларын шектеді. Бұл жерде әртүрлі ұсыныстар жасалды, соның ішінде: Рекс залын кеңсе ғимаратының атриумына айналдыру жоспары (1992); бөлінген шеңберде қалпына келтірілген мейрамханасы бар кеңсе кешені (1993) және ғимаратты денсаулық сақтау орталығына айналдыру жоспары (1997); олардың барлығы тізімдегі ғимаратқа қойылатын қатаң талаптарға сәйкес келмеді. 1994 жылы өрт сахнаға зақым келтірді. Осы кезде ғимарат өте тозығы жеткен еді және иелері, Estates and General Property Company, ғимаратты бұзуға мүмкіндік беру үшін тізімнен шығаруға тырысты. 1997 жылы жергілікті «Рекстің достары» атты кампаниялық тобы құрылды, олардың мақсаты Рексті бұзудан құтқару және оны кино орталығы ретінде пайдалану үшін сатып алу болды. Киносыншы Барри Норман олардың құрметті президенті болды. Бұл кампанияны ХХ ғасыр қоғамы, Джоан Бейкуэлл және актерлер Хью Грант, Хейли Миллс және Ян Ричардсон қолдады. Кампанияшылар Rex Film and Arts Centre Trust қорына кинозалдар, бассейн және паб сияқты демалыс кешені үшін бірнеше коммерциялық ұсыныстар енгізді. Рекстің тозығы жеткен жағдайы Парламентте талқыланды. Мәдениет, БАҚ және спорт министрлігінің Том Кларк Рексті қалпына келтіруге мемлекеттік қаржыландыру ұсынудан бас тартты, ал жергілікті депутат Ричард Пейдж Рекс қазір көзге көрінбейтін нәрсе және қорғалған тұрғын үйлерге орын беру үшін тізімнен шығарылып, бұзылуы керек деп мәлімдеді.

Сәулет

Рекс сәулетші Дэвид Эвлин Найдың ерекше арт-деко стилінде жобаланған. Кинотеатр ашылғанда Рекстің негізгі кіреберісі Хай-стрит бұрышында орналасқан, қисық бетон шатыры мен биік тік терезелері екі қабатты кіреберіс фойесін жарықтандырған. Фойеде үлкен арт-деко стиліндегі люстра иілген, әшекейленген төбеден ілінген қисық билет кассасының үстінде. Сол кезде киноға келушілер аудиторияға қадамдармен немесе екі баспалдақпен, олар шеңбер орындықтарына апаратын есікке дейін көтеріліп кіретін. Аудитория фойеге 90 градус бұрышпен орналастырылған, негізгі жолға параллель созылған. Ғарыштан тиімді пайдалану үшін проекция кабинасы Үш жақын көшенің үстіндегі ғимараттан сыртқа шығып тұратын сыртқы балконға салынған, ол үлкен бетон тіреулермен бекітілген. Оған сыртқы темір баспалдақ арқылы кіретін, бұл театрға жанғыш нитрат пленкаларын әкелуден туындаған өрт қаупін азайту үшін жасалған. Жергілікті тұрғындар арасындағы әзіл бойынша, сәулетші проекция бөлмесін қосуды ұмытып, кейіннен осы қосымша жасалған. Шеңбердегі кеңістік шектеулі болғандықтан, кафе мен асхана дүкендер мен фойе артындағы еденде орналасқан, нәтижесінде шеңберде дүкендерге қарағанда көбірек орын болды. Рекстің интерьері әр түрлі сәнді элементтерді қамтыды; дизайнер белгісіз, бірақ бұл жұмыс Молло мен Эганның еңбегі деп есептеледі, олар Наймен бірнеше кинотеатрлардың интерьерінде жұмыс істеген. Рекстің интерьерінде асхана төңірегінде стильді гүлдік фриздер, әдемі безендірілген фойе төбесі және Найдың асхана терезелерімен ұқсас теңізшілдік атмосфера аудиторияда шұңғыл шамдар мен шұңғыл толқындармен жалғасты. Негізгі экранды сәнді проскурий қоршаған, ал арт-деко стиліндегі гүлдік өрнектер желдеткіш торларын жасырған. Кинотеатрдың құлдырауынан және кейінірек қайта ашылуынан кейін кейбір бастапқы элементтер жоғалды; люстра мен билет кассасы 1976 жылы Zetter компаниясы сатып алғаннан кейін алынып тасталды. 1976 жылы аудитория екі шеңберлік студиялық экранға бөлінді, ал дүкендер бинго залы ретінде пайдаланылды. Алайда, осы өзгерістерге қарамастан, түпнұсқа материалдың және безендірудің көп бөлігі 1988 жылы Англия мұрасының тізіміне енгізуге жеткілікті сақталды, ал 1990 жылы Қоршаған орта департаменті Рексті сақтауды ұсынды. 2004 жылы жаңартылғаннан кейін, жаңартылған Рекс кішкентай, бастапқы 1100 орынға қарағанда 350 орынға ие (көбірек аяқтарға арналған орын және айналмалы креслолар мен коктейль үстелдерімен жабдықталғандықтан). Жаңарту кинотеатрдың арт-деко мұрасын сақтады, әсіресе жаңа люстра мен кезеңдік стильдегі жаңа айналар орнатылды. Бұдан басқа, ғимараттың барлық бірінші қабатын негізгі кинотеатрдан бөліп, оны бар мен мейрамханаға айналдыру арқылы үлкен өзгерістер енгізілді. Әдемі безендірілген кіреберіс фойесі мен асханада қазір The Gatsby бары мен мейрамханасы орналасқан, ол 1949 жылғы "Ұлы Гетсби" фильміне құрмет көрсетіп, оның плакаты бардың үстінде, бұрынғы кинотеатрдың кіреберісінің алдында (қазір пайдаланылмайтын) баспалдақтың жоғарғы жағында ілінген. Кино көрермендері енді кіреберіс есігі мен баспалдақ арқылы кіреберіс қақпасына, кіреберіс фойесіне және кассаға кіре алады. Аудиториядағы баспалдақ арқылы кіре алатын бірінші қабатта енді креслолар мен үстелдер орналасқан. Кинотеатрдың ішінде актриса Джейн Ашер 1979 жылдың 14 ақпанында ашқан тақташа бар.