Кіріспе
1978 жылы тарихшы Гюнтер Левидің "Вьетнамдағы Америка" атты кітабы – Гюнтер Левидің Вьетнам соғысындағы Американың рөлі туралы еңбегі. Кітап өте ықпалды болғанымен, жарық көргеннен кейін де ондаған жылдар бойы даулы болып келді. Леви АҚШ-тың Вьетнамдағы әрекеттерінің заңсыз немесе әдепсіз болмағанын, ал американдықтар жасаған қатыгездіктер туралы айтылған әңгімелердің соғыс қылмыстары туралы "нағыз индустрия" ретінде көрінетінін айтады. 2004 жылғы АҚШ президенттік сайлау кезінде бұл кітап қайтадан талқыға түсті, оны Джордж Буштың қайта сайлануын қолдаған бірнеше топтар Джон Керридің Вьетнамнан оралғаннан кейін соғысқа қарсы қозғалысқа қатысқаны үшін елге опасыздық жасады деген пікірлерін қолдау үшін сілтеме ретінде келтірді.
America in Vietnam is a book by Guenter Lewy about America's role in the Vietnam War. The book is highly influential although it has remained controversial even decades after its publication. Lewy contends that the US actions in Vietnam had been neither illegal nor immoral and that tales of American atrocities were greatly exaggerated in what he understands as a "veritable industry" of war crimes allegations. The text returned to the limelight during the 2004 US presidential election, when it was cited by several groups supporting the reelection of George W. Bush, in contending that Democratic presidential contender John Kerry had betrayed his country for his participation in anti war activities upon his return from service in Vietnam.
Шолу
1978 жылы жарық көрген «Америка Вьетнамда» кітабы соғыстың дәстүрлі немесе «ортодоксалды» түсініктеріне қарсы шығып, оны қажетсіз, әділетсіз немесе жеңіске жете алмайтын деп дәлелдейді. Кітап жоғары даулы болды. «Ортодоксалды» мектеп тарихшылары оны қатал сынға алды, ал Вьетнам тарихының «ревизионисттік мектебі» оны соғыс туралы әдебиеттегі маңызды беткесу деп санайды. Вьетнам соғысын сынағандар арасында кең таралған мәтін, ол Норман Подхорец, Марк Мойар және Майкл Линд сияқты ревизионист ғалымдардың арасында ыстық қолдауға ие болды. «Америка Вьетнамда» кітабы көбінесе Вьетнам соғысының «ревизионисттік» тарихы ретінде сипатталады. Левинің пікірінше, осы зерттеудің негізді қорытындысы – Вьетнам соғысы көптеген американдықтардың санасында тудырған кінә сезімін негіздемейтіні және ресми түрде мақұлданған заңсыз және адами емес мінез-құлық туралы айыптаулардың негізсіздігі. Шындығында, майдандағы іс-қимылдарды егжей-тегжейлі зерттеу Вьетнамдағы бейбіт тұрғындардың қазасы Екінші дүниежүзілік соғыс пен Корея соғысынан кем болғанын, ал соғыстың салдарынан болатын зиянды азайтуға деген алаңдаушылықтың жоғары болғанын көрсетеді. Әртүрлі соғыстардың тудырған қирату мен адам өмірінің жоғалуын өлшеу және салыстыру, әскери күштің сыртқы саясат құралы ретінде қолданылуын жоққа шығаратын адамдар үшін ұнамсыз болуы мүмкін және оны беймүміздік деп қабылдауға болады. Бірақ соғыс бола берген жағдайда, соғыстың салдарынан туындаған азапты азайтуға ұмтылу – моральдық міндетіміз, және осы міндетті орындауды жеңілдеуге болмайды. Бұл кітап моральдық нанымдардың тек соғысқа қарсы шығушылардың ғана емес, сонымен қатар белгілі бір жағдайларда қарулы қақтығыстың қажеттілігі мен этикалық негізділігін қабылдайтын адамдардың да адамзаттың азап-тозағына бейжай қарамайтынын көрсетуге көмектеседі деп үміттенемін. Бұл мәтінді АҚШ сенаторы Джим Уэбб, сол кезде Ветерандар істері жөніндегі палата комитетінің қызметкері және Вьетнам соғысының ардагері, сондай-ақ «Экономист» сияқты бірнеше мерзімді басылымдар мақұлдады, олар оны «көп жағынан соғыстың әлі жарық көрген ең жақсы тарихы» деп сипаттады. Леви Вьетнам соғысының заңды және адами емес болмағанын айтады. Кітап Вьетнам соғысына АҚШ-тың қатысуына қарсы болған отандық оппозицияны кеңінен сынап көрсетеді. «Бейбітшілік белсенділері» немесе «бейбітшілік демонстрациялары» деген сөздерді қолдана отырып, Леви көбінесе «бейбітшілік» сөзіне тырнақша қояды, бұл белсенділіктің баламалы себептерін білдіреді. Автор Әскери-теңіз күштеріндегі саботаж оқиғалары мен соғысқа қарсы қозғалыс арасында байланыс болуы мүмкін екенін ұсынады: 1965 және 1970 жылдар аралығында Әскери-теңіз күштері кемелерінде саботаж және өрт сөндіру оқиғаларының саны артты, бірақ соғысқа қарсы белсенділердің Әскери-теңіз күштерінің кемесіне саботаж жасауға тікелей қатысқандығына ешқандай дәлел табылған жоқ. Соғысқа қарсы күресшілердің кейде кемелердегі алауыздық пен ұрысқа қатыспау жағдайларын тудырған болуы мүмкін, бірақ ұйымдасқан бүлікшіліктің нақты дәлелі ешқашан табылмады.
It is the reasoned conclusion of this study that the sense of guilt created by the Vietnam war in the minds of many Americans is not warranted and that the charges of officially, condoned illegal and grossly immoral conduct are without substance. Indeed, detailed examination of battlefield practices reveals that the loss civilian life in Vietnam was less great than in World War II and Korea and that concern with minimizing the ravages of the war was strong. To measure and compare the devastation and loss of human life caused by different war will be objectionable to those who repudiate all resort to military force as an instrument of foreign policy and may be construed as callousness. Yet as long as wars do take place at all it remains a moral duty to seek to reduce the agony caused by war, and the fulfillment of this obligation should not be disdained. I hope that this book may help demonstrate that moral convictions are not the exclusive possession of persons in conscience opposed to war, and that those who in certain circumstances accept the necessity and ethical justification of armed conflict also do care about human suffering. The text was praised by US Senator Jim Webb, a Vietnam veteran then of the House Committee on Veteran's Affairs staff, and by several periodicals, including The Economist, which described it as "in many way the best history of the war yet to appear". Lewy contends that the Vietnam War was legal and not immoral. The book is broadly critical of domestic opponents of American participation in the Vietnam War. In using the phrases "peace activists" or "peace demonstrations", Lewy often puts quotation marks around the word "peace", implying alternative motivations for the activism. The author suggests there may be a connection between cases of sabotage in the Navy and the anti war movement:
Between 1965 and 1970, the Navy experienced a growing number of cases of sabotage and arson on its ships, but no evidence could be found that antiwar activists had directly participated in a sabotage attempt on a Navy vessel. Cases of fragging and avoidance of combat may well have been instigated at times by antiwar militants, though no hard evidence of organized subversion was ever discovered.
Ноам Хомский
Леви кітапта Ноам Чомскиді Американың соғыс қылмыстары туралы айыптауларды таратудағы рөлі үшін сынады. Чомски "Оңтүстік Вьетнам шаруаларының АҚШ-қа қарсы агрессиясы туралы" деген мақаласында жауап ретінде, "Леви әскери тарихты ғана емес, моральдық үгіт жазып отыр" деген пікірді келтірді. Ол тұтқындарға қатысты мәселені талқылағанда, Левидің "АҚШ жасаған бірнеше зұлсалылық және азаптаулар" туралы мойындауымен өзінің ұстамдылығын көрсеткенін айтты. Бұл оқиғалар антисептикалық тұрғыдан қысқаша баяндалған, Леви оларды "көбінесе көрінбейтін жаумен күресуден туындаған ашу-ыза, қаза болғандардың наразылығы" және т.б. контекстінде қарастыруға тырысады. Алайда, коммунистердің адамдықсыздығын сипаттағанда, ол толыққанды егжей-тегжейлі ақпарат береді, ал Американың Сайгондағы азаптауларын мойындауындағы тартымсыздықтан мүлдем бөлек, зор ашумен сөйлейді, ал жаудың мұндай әрекеттерін түсіндіруге болатын факторлар сарказммен қабылданады. Ол тіпті Сайгондағы азаптауларды былай түсіндіреді: "Полиция жеткілікті кәсіби емес еді, түрме күзетшілерінің жалақысы төмен еді, және оңтүстік вьетнамдықтар адам өміріне құрметпен қарамайтын".
In discussing the treatment of prisoners, Lewy shows his reasonableness by acknowledging "several cases of US maltreatment and torture." These are treated with antiseptic brevity, and Lewy takes pains to put them into a context of the "frustration resulting from fighting an often unseen enemy, the resentments created by casualties," etc. In dealing with Communist inhumaneness, however, he gives a plenitude of detail, with an unconcealed moral indignation totally absent from his grudging admission of US Saigon torture, and factors that might explain such acts by the enemy are treated with sarcasm. He even matter of factly explains Saigon torture: "The police were not highly professional, prison guards were underpaid, and South Vietnamese have a low regard for human life."
"Ревизионизм"
Америка Вьетнам туралы жазылған еңбек жиі "ревизионистік" мәтін деп сынға ұшырады. Бұл кітап "соғыстың классикалық ревизионистік тұжырымы", "Вьетнам соғысы туралы ревизионистік талдаулардың алғашқысы және ең әсерлісі", сондай-ақ "ревизионистік еңбектердің ең ерте және ең күрделісі" деп есептеледі.
Қатысушылары
Мәтінді қолдайтындар арасында Марк Мояр өзінің 2006 жылғы «Тастап кетілген жеңіс» еңбегінде «Льюидің тамаша кітабы алғаш жарияланғанда Вьетнам соғысының ең жақсы тарихы болды және қазір де солай болып қала береді» деп жазды. Моярдың өзі Вьетнам соғысының дәстүрлі тарихтарының қате екенін, оның әділетсіз, қажетсіз және жеңіске жете алмайтын соғыс екенін дұрыс емес есебімен келтіргенін айтады. Swift Boat Veterans for Truth саяси тобы 2004 жылы жарық көрген «Қызметке лайық емес» басылымында Левидің кейбір еңбектерін пайдаланды, ал Норман Подхорец «Америка Вьетнамда» кітабына жиі сілтеме жасап, оны қорғауға көп еңбек сіңірді. Бір мәтінінде Подхорец соғыс контекстінде Льюидің заңсыздық ретінде қарастырған әдепсіздікке қарсы шыққандарды сынады. «Льюи өзіне қойған міндеттің күрделілігі таңқаларлықтай қарапайым болып шықты, себебі соғыс заңдары өте тұспалдаулы және толық емес, сондықтан қорғаныс үшін аргументтерді оңай жинауға болады», – деді Майкл Уолцер. «Америка Вьетнамда» кітабына қатысты Теодор Дрейпер: «Осы соғыстың ұяттылығы тар және күмәнді заңдарға сүйеніп, ұяттылықты жасыруға бағытталған кітапта көтерілуі өкінішті». Вьетнам соғысының «ақыл мен моральдың күрт құлдырауы» немесе «әдепсіз мінез-құлықпен» сипатталғаны туралы кең таралған пікірге Леви жауап берді және Подхорец оны қорғады: «Америкалық соғыс жолы», сол кезеңдегі пікірсайыстарда аталғандай, «Адамдарды емес, оқ-дәрілерді жұмсау» ұранына негізделген. Америкалық командирлердің осы қағиданы ұстануы аморальдық болды ма? Соғысқа қарсы қозғалыс осылай ойлады, және Левидің сыншылары да солай ойлайды. Подхорецтің «Неліктен біз Вьетнамда болдық» кітабына бір сыншы: «Көптеген жағдайларда маңызды аргументтерге жасалған сілтемелер оқырманды Гюнтер Левидің «Америка Вьетнамда» кітабына бағыттайды, оның тарихи объективтілігіне барлық тараптар келіспейді» деді.
<blockquote>"The American way of war," as it came to be called in the polemics of the period, was based on the motto "Expend Shells Not Men." Was it immoral of American commanders to follow this rule? The antiwar movement thought so, and Lewy's critics still do. Of Podhoretz's Why We Were in Vietnam, one critic asserted that "Time and again the footnote for a crucial argument directs the reader to Guenter Lewy's America in Vietnam, a book whose historical objectivity, to put it mildly, is not accepted by all sides."
Қысқы солдат туралы тергеу
"Вьетнамдағы Америка", Қысқы сарбаз тергеуінен жеті жыл өткен соң жарыққа шығып, 2004 жылғы АҚШ президенттік сайлауы кезінде даулы мәселеге айналды. Президенттікке үміткер Джон Керри Қысқы сарбаз тергеуіне қатысқан болатын; сайлау наурызында Левидің Қысқы сарбаз тергеуінің шындыққа сай емес және саяси мақсатта жүргізілгенін айтуы Джон Керридің беделін түзей алмау үшін жиі пайдаланылды. Керринің құрамында болған "Вьетнам соғысына қарсы ветерандар" тобы американдық әскерлердің Вьетнамдағы қатыгездіктері туралы мәлімдеме жасады. Леви олардың Детройттағы Қысқы сарбаз тыңдауында "жалған куәгерлерді" пайдаланғанын және олардың айыптаулары ресми түрде тергелгенін айтады:
Тергеудің нәтижелері, Әскери-теңіз күштерінің тергеу қызметімен жүргізілген, қызықты және ашып беретін болды. Көптеген ардагерлер, оларға жасаған қатыгездіктері туралы сұрақ қойылмайтынына көз жеткізгенімен, сұхбат беруден бас тартты. VVAW-ның белсенді мүшесінің бірі тергеушілерге басшылықтың барлық мүшелерге әскери билікпен ынтымақтастық жасамауға бұйрық бергенін айтты. Сұхбатқа келіскен қара теңізші тыңдауда сипаттаған қасірет туралы егжей-тегжейлі мәлімет бере алмады, бірақ Вьетнам соғысын "бір үлкен қатыгездік" және "расистік қастандық" деп атады. Ол Вьетнамда болған кезде қатыгездік туралы сұрақ тумағанын және оның куәлігін дайындауға Ислам Ұлтының мүшесі көмектескенін мойындады. Бірақ ең зияндысы – бірнеше ардагерлердің куәгерлер растаған, шын мәнінде олар Детройттағы тыңдауға қатыспағаны туралы антпен берілген мәлімдемелері болды. Олардың біреуі өмірінде ешқашан Детройтқа бармаған. Ол кімнің оның есімін пайдаланғанын білмейтінін айтты. Кейін Леви өзінің бұл есепті көргенін немесе оның мазмұны туралы естігенін есіне түсіре алмайтынын мәлімдеді.