Кіріспе
Ұлыбританияда қолданылатын дизельді-гидравликалық теміржол локомотивтері. Британдық темір жолының 42-сыныпты "Соғыс кемесі" дизельді-гидравликалық локомотивтері 1958 жылы пайдалануға енгізілді. Сол кезде дизельді-гидравликалық локомотивтер саласындағы ең ірі тәжірибе орталығы Батыс Германияда екені анық болды. Британдық темір жолының Батыс аймағы неміс өндірушілерімен лицензиялық келісім шарт жасасты, ол неміс Федералдық темір жолының "V200" моделін британдық желінің кіші габариттеріне бейімдеуге және британдық өндірушілерге жаңа локомотивтер құрастыруға мүмкіндік берді. Соның нәтижесінде жасалған дизайн сыртқы түрінен де, инженерлік шешімдерінен де бастапқы "V200" моделіне өте ұқсас болды. "Соғыс кемесі" локомотивтері екі партияға бөлінді: BR-дің Суиндон зауытында салынғандары D800–D832 және D866–D870 серияларымен нөмірленді, олардың максималды тартымдық күші белгілі болды және ақырында Британдық темір жолының 42-сыныбына айналды. Ал қалған 33 локомотив, D833–D865, Солтүстік Британдық локомотив компаниясымен құрастырылып, Британдық темір жолының 43-сыныбына жатты. Олар Бристоль Бат Роуд, Плимут Лайра, Ньютон Аббот және Олд Оук Коммон деполарына бөлінді. 42-сыныптан екі локомотив – D821 және D832 сақталған.
The British Rail Class 42 Warship diesel hydraulic locomotives were introduced in 1958. It was apparent at that time that the largest centre of expertise on diesel hydraulic locomotives was in West Germany. The Western Region of British Railways negotiated a licence with German manufacturers to scale down the German Federal Railway's "V200" design to suit the smaller loading gauge of the British network, and to allow British manufacturers to construct the new locomotives. The resultant design bears a close resemblance, both cosmetically and in the engineering employed, to the original V200 design. Warship locomotives were divided into two batches: those built at BR's Swindon works were numbered in the series D800 D832 and D866 D870, had a maximum tractive effort of and eventually became British Rail Class 42. 33 others, D833–D865, were constructed by the North British Locomotive Company and became British Rail Class 43. They were allocated to Bristol Bath Road, Plymouth Laira, Newton Abbot and Old Oak Common. Two Class 42s are preserved, D821 and D832.
Шолу
Британдық темір жолының Батыс аймағы "King" және "Castle" класындағы бу локомотивтерін алмастыру мақсатында жаңа дизель локомотивтері үшін жеңіл қорытпадан жасалған конструкциялы гидравликалық беріліс жүйесін таңдады. Бұл шешімге Exeter-Plymouth бағытындағы Exeter мен Plymouth арасындағы тік көтерілімдердің көп болуы себеп болды: локомотивтің қосымша салмағын осы тік көтерілімдерге тартуға қарағанда отынды үнемдеуге және пойызға бір қосымша жолаушылар вагонын қосып, табыс табуға мүмкіндік жасау үшін.
Механикалық бөлшектер
Әрбір локомотивке екі Maybach 1,035 а.к. (D800–802) немесе 1,135 а.к. (D803–829, D831–832 және D866–870) MD650 қозғалтқыштары жалғанған. Бұл дизельді қозғалтқыштар неміс Maybach дизайны болғанымен, оларды лицензия бойынша Ковентри маңындағы Анстидегі Bristol Siddeley зауыты физикалық түрде өндірді. Бірінші үш локомотивтегі қозғалтқыш қуатының төмен болуы, алғашқы берілістер партиясының одан артық қуатты қабылдамауымен байланысты; бұл кемшілік тез жөнделді, бірақ сол кездегі технология гидравликалық берілістердің кіріс қуатын шектеді, сондықтан екі қозғалтқыш қажет болды. D830 Majestic екі Paxman YJXL Ventura қозғалтқыштарымен жабдықталған, олардың әрқайсысы британдық дизайнға ие балама қозғалтқыштың мүмкін болатын үлгісі ретінде, ол неміс Maybach-тан артық болуы мүмкін. Жаңа локомотивтер бұрынғы дизельді-электрлік конструкцияларға қарағанда айтарлықтай жеңіл болды: 44-сыныптағы Peak локомотивінің салмағы және оны тасымалдау үшін 8 ось қажет болды; ал D800-дің салмағы 80 тоннадан аспайды және тек 4 ось қана керек болды. D800–802 пилоттық партия ретінде жасалды және механикалық және сыртқы түрі жағынан басқалардан сәл ерекшеленді. Дискілер мен роликсіз кодтар арасындағы айқын айырмашылықтардан және аз қуатты қозғалтқыштардан басқа, D800–802 тек алты қуатты басқару сатысымен жабдықталған, бұл жұмыс істеу кезінде тегіс үдеу мен экономикалық жұмыс істеу үшін қанағаттандырмас деп танылды. Бұл айырмашылықтар D800–802-ні жеке субкласс ретінде қарастыруға мүмкіндік берді және олар басқа локомотивтермен бірге жұмыс істей алмады (әйтсе де, Warships локомотивтерінің "ақ алмаз" кодын қолдану мүмкіндігі 1960 жылдардың соңына дейін сирек болды және көптеген локомотивтерден электрлік проблемалардың себебі болғандықтан алынып тасталды). 1960 жылы Британ темір жолдары 43-сыныптағы дизельді-гидравликалық локомотивтерді енгізді, олардың максималды тартымды күші 1500 м болды. Бұл локомотивтер North British Locomotives компаниясымен жасалды, D833-ден D865-ке дейін нөмірленді және сонымен қатар аттар берілді. Суиндондық үлгілерге ұқсас дизайнға ие болғанымен, 43-ші модельдер Свиндон локомотивтерімен салыстырылатын қуатты MAN қозғалтқыштарымен және Voith гидравликалық берілістерімен жабдықталған. Maybach қозғалтқыштары MAN дизайнында жоқ, мұнаймен салқындатылатын поршеньдер сияқты жетілдірілген мүмкіндіктерге ие күрделі дизайн болды. D800 дизайнының негізі болған неміс V200 класы Mercedes және Maybach қозғалтқыштарын қолданды, ал MAN қозғалтқыштары V200 локомотивтеріне көп мөлшерде орнатылмады, Mekydro және Voith берілістері шамамен бірдей пропорцияда қолданылды, ал қозғалтқыштар мен берілістер толықтай алмастырылатын болды. Яғни, бір локомотивте бір Mercedes қозғалтқышы Mekydro берілісімен, ал Maybach Voith берілісімен жұмыс істейтін. Қозғалтқыштар мен берілістердің алмастырылу мүмкіндігі BR дизайнының да қағидасы болды, бірақ ешқашан пайдаланылмады. Бірінші бірнеше Суиндондық локомотивтердің еден құрылысындағы егжей-тегжейлі өзгерістер берілістерді алмастыру мүмкіндігін жойды.
Атаулары мен киімдері
Әрбір локомотивтің аты болды: мысалы, D825 – Intrepid. D800 және D812-ден басқалары Корольдік теңіз күштерінің кемелерінің аттарымен аталды, осылайша осы классқа «Warship diesel» деген ат берілді. D800 британдық көлік комиссиясының төрағасы Сэр Брайан Робертсонның құрметіне аталды. D812 Despatch деп аталмақ болған, бірақ ақырында Корольдік теңіз резерві 1859–1959 деп аталды. Осы екі локомотивтен басқаларының барлығы негізгі атауының астында кішкенә әріптермен «Соғыс кемесі класы» деген қосымша атауға ие болды. Ерекшелігі, өндіріс сериясының барлық үлгілерінде (соның ішінде NBL құрастырған D833–865) атаулар әліпби бойынша берілді. Свиндонға күтпеген жерден тағы бес локомотивке тапсырыс берілгенде (D866–870) қиындық туды; Z әрпімен басталатын «Соғыс кемесі» аттарының жетіспеуіне байланысты жоғары нөмірленген NBL үлгілеріне бірнеше атауларды қайта тағайындау қажет болды. Барлық D800 локомотивтерінің бастапқы түсі BR жасыл түсі, ақшыл сұр белдік және қызыл буферлер болды. 1960 жылдардың ортасында WR басты дизель локомотивтері үшін күрең түсті жаңа түс таңдады, бұл BR бас басқармасы енгізген стандартты схемаларға қайшы келді. 1966 жылдың қарашасында алғашқы D800 (D864) жаңа BR көк түсінде пайда болды, D864 төменгі бөлігінде «Жарған Умбер» бояуымен (тозған тежегіш шаңын жасыруға жасалған әрекет) жабдықталды. 1962 жылдың қаңтарынан бастап жартылай сары мұрын ұштары пайда болды, соңында екі жасыл, бірнеше күрең және барлық көк түстегі локомотивтер толық сары мұрын ұштарын алды. Жасыл түс 1970 жылы D810 қайта боялғанда жойылды, ол осы кластың қызметтегі соңғы жасыл локомотиві болды, бірақ D800 1968 жылы алынғанда әлі де жасыл түсте болды. D809, D815 және D817 сияқты бірнеше күрең локомотивтер 1971 жылдың 5 қазанына дейін пайдалануда болды және ақырында осы түс схемасында алынды, бірақ қазір толық сары мұрын ұштарымен. Алғашқы үш алынған локомотив, D801, D840 және D848, кішкентай сары панельдері бар күрең түсте аяқталды. 1968 жылы бу локомотивтері алынғаннан кейін, қайта боялғанда локомотив нөмірінен «D» префиксі алынып тасталды – мысалы, D832 жай ғана 832 болды, өйткені енді оның бу локомотивінің нөмірімен қақтығысуы мүмкін емес еді.
Қайтарып алу
BR инженерлік бөлімдерінің басшылары арасында гидравликалық беруге деген предубиденділік 1967 жылы WR-дің барлық дизельді гидравликалық жүйелері стандарттан тыс екенін және оларды мүмкіндігінше жылдам шығару қажеттігін жариялауға әкелді. Бұл қиындыққа D800-ді жаңғыртудың практикалық мәселелері де қосылды: кішірейтілген кузовдың арқасында қосымша жабдықтарды орнатуға жеткілікті орын болмады. Мысалы, компрессор мен эжекторды бірге орнату физикалық тұрғыдан мүмкін болмады, сондықтан локомотивтер ауа тежегішпен жабдықталған жаңа вагондарды тарта алмады. Сонымен қатар, оларды электрлі поездді жылыту (ЭПЖ) құрылғыларымен жабдықтау да тиімсіз деп танылды, сондықтан олар қызмет ету мерзімінің соңына дейін сенімсіз бу қазандықтарын сақтап қалды. D870 локомотивін ЭПЖ құрылғысымен жабдықтау жоспарланған, ал қажетті қосымша қуатты қамтамасыз ету үшін қозғалтқыштарды зарядтау ауа салқындатқыштарымен жабдықтау көзделген. Алайда, локомотивтердің соңғы бөліктеріне тиісті кабельдерді орнатудан басқа ешқандай жұмыс жүргізілмеді. 1968 жылдың қазан айының басында пилоттық партиясы алынып тасталды, одан кейін 1969 жылы Paxman қозғалтқышымен жабдықталған D830 және NBL 43 класының үш локомотиві (840/48/63) алынып тасталды, ал 1971 жылы NBL локомотивтерінің көп бөлігі тоқтатылды. Бірнеше BR 42 класты локомотивтері 1972 жылға дейін пайдаланылды, ал соңғылары жыл соңында тоқтатылды. Көптеген тоқтатылған локомотивтердің бөлшектері басқаларын жөндеу үшін асығыс түрде қолданылды, себебі D800 локомотивтерінің қызмет ету мерзімі күтілгендей тез аяқталмайтыны болжанып, қосалқы бөлшектердің қоры азайтылған еді. "Корниш Ривьера Экспресі" 1970 жылдың мамыр айындағы кесте өзгергенге дейін екі D800 локомотивіне броньдалған. Локомотивтер ертерек тоқтатылғандықтан, оларға TOPS нөмірлері берілген жоқ, бірақ Суиндон құрастырған локомотивтерге TOPS 42 класы, ал NBL локомотивтеріне 43 класс берілді. D829 Magpie сол аттас танымал телешоуда пайда болғандықтан танымал болды және оны сақтауға әрекет жасалды. Бірақ локомотивті сақтау жоспарлары сәтсіз аяқталып, локомотив мақұлданып, жаратылды. Жыл Бастапқыда қызметте болған локомотивтер саны Жыл басында тоқтатылған локомотивтер саны Локомотивтер нөмірлері Ескертулер 1968 38 3 D800–02 1969 35 1 830 1970 34 0 – 1971 34 15 804/08–09/15/17/19/22–23/26/28/31/67–70 1972 19 19 803/05–07/10–14/16/18/20–21/24–25/27/29/32/66 D821 және D832 сақталған.
D821 "Грейхаунд"
1971 жылы Diesel Traction Group компаниясы 22 класты D6319 локомотивін сатып алуға ұсыныс жасады. Бағасы келісілді, бірақ жаңа иелері сатып алынған локомотивті алып кетпес бұрын, ол Свиндон зауытында кездейсоқ бұзылып қалды. Британдық теміржолдары ұялғандықтан, болашақ иелеріне қалған «Warship» локомотивтерінен (D810, D812, D821 және D832) сол бағамен кез келгенін таңдауға мүмкіндік берді. D821 ең жақсы техникалық жағдайда болғандықтан таңдалды, осылайша бұрынғы BR магистральдық дизель локомотивтерінің алғашқы сақталған локомотиві атанды. D821 1973 жылдың 24 мамырында сақтауға қойылды.
D818 "Даңқ"
D818 Swindon Works қызметкерлерінің сүйіктісіне айналды және Rail Blue түсінен, екі басында толық сары түспен боялған күйінен бастапқы жасыл түсіне қайта боялды. Оны сақтап қалуға үміт болғанмен, бұл орындалмады және локомотив 1985 жылы завод жабылғанға дейін бөлшектелді.
D832 "Қозғалыс"
D832 Дербидегі теміржол техникалық орталығына жіберілді, онда түрлі зерттеу жұмыстары үшін пайдаланылды. Ол да сақтауға алынды, ал қалғандары бұзылып жіберілді. D832, D818-нің көптеген бөліктерін пайдаланып, толыққанды жұмыс жағдайына келтірілді. D818 (бірнеше маңызды бөліктері жетіспейтін) және D832-ні қалпына келтіру үшін жеткілікті компоненттер бола ма деген күмәнділік болды, бірақ 2001 жылдың қыркүйегінде D832 Германиядағы бұрынғы DB локомотивінен әкелінген Mekydro берілісімен жабдықталғанда бұл мүмкін болды. Қазір екі локомотив жұмыс істеп тұр: D821 – Северн аңғары темір жолында, ал D832 – Шығыс Ланкашир темір жолында.
Қайтарып алу күндері туралы ескертулер
Көрсетілген күндер Ридтің мәліметтері бойынша келтірілген. Traction журналының 137-ші нөміріндегі тілші осы күндердегі кейбір қателіктерді хабарлайды. Мысалы, тілші 1971 жылдың маусым айында D828 Magnificent локомотивін көргенін, ал 1971 жылдың 4 шілдесінде 22-ші классқа жататын D6326 локомотивімен өрт салдарынан зақымдалған, жұмыстан шығарылуға дайын тұрған D828 локомотивін тартып әкеткенін айтады. D831 Monarch локомотиві 1971 жылдың 6 қазанында, сағат 16:05-те Эксетер Сент-Дэвидс пен Барнстейпл арасындағы және сағат 17:55-те кері бағыттағы қадамдарды жасады, ол жұмыстан шығарылғанына үш күн өткен соң жұмыс істеді. D826 Jupiter локомотиві 1971 жылдың 10 қазанында Ньютон-Абботтан Бристольге D808, D819, D822 және D868 локомотивтерін тасымалдады. Кері жолда Эксетерде 16:05 Barnstaple рейсін тасымалдау үшін реквизицияланды, себебі локомотивтердің тапшылығы болды. D812 локомотиві 1971 жылдың 3 қарашасынан кейін де пайдаланылған, ал D810 Cockade локомотиві 1971 жылдың 4 қарашасында жұмыстан шығарылса да, 7-сі күні қайта қалпына келтірілді. Сол күні тілші D814 локомотивінің D832 және D812 локомотивтерінен тұратын конвойді Плимут Лайра депосына жеткізгенін байқады, онда D814 локомотиві ақыры жұмыстан шығарылды, ал D812 локомотиві пайдалануда қалды. D832 локомотивінің жағдайы Дербидегі техникалық бөлімге ауысуына байланысты белгісіз. Осылайша, BR трафигіндегі соңғы төрт "Warship" локомотиві (42 немесе 43 класс) – D810, D812, D821 және D824 болды. D812 локомотиві 1972 жылдың 28 қарашасына дейін, жұмыстан шығарылғанына бір жылдан астам уақыт өткен соң да экспресс жолаушылар тасымалында пайдаланылды. Соңғы төрт локомотив 1972 жылдың 3 желтоқсанында капиталдық қордан ресми түрде шығарылды; 821 Greyhound сол күні түстен кейін Бристольден Плимутқа бағытталған парцельдік пойызды тартты, бұл BR "Warship" локомотивтері тартқан соңғы ақы төленген пойыз болды.
Көркем шығармаларда
Magpie телесериалында пайда болғаннан бөлек, осы түпкілікті класс негізінде жасалған Diesel 10 атты кейіпкер Thomas & Friends сериясының толық метражды фильмі «Томас және Сиқырлы Теміржол» (Thomas and the Magic Railroad) шығармасында тұңғыш рет пайда болды. Дизель 10-ның шатырында "Пинчи" деп аталған жылжымалы гидравликалық қысқыш болған.
Темір жол үлгілері
42-сыныпты модель түрінде алғаш рет Minitrix шығарды, ол 1970 жылы D815 Druid және D816 Eclipse локомотивтерінің N өлшеміндегі модельдерін Rail Blue және BR Green түстерінде жасады. 1972 жылы локомотивтердің нөмірлері мен аттары өзгертілді, Rail Blue түсті нұсқасы D823 Hermes, ал BR Green түсті нұсқасы D805 Benbow аталды. 1974 жылы жаңартылған механизммен D823 Hermes Rail Blue түсінде, содан кейін 1979 жылы BR Green түсінде D825 Intrepid локомотивімен бірге тағы да жаңартулар жасалды. Әрбір жағдайда BR Green түсті модель толық сары ескерту панельдерімен шығарылды. 1979 жылы алғашқы OO өлшемді модельдерді Mainline Railways (сол кезде Palitoy компаниясына тиесілі) өндірді. D824 Highflyer локомотиві BR Green түсінде шағын сары ескерту панельдерімен, ал 827 Kelly локомотиві Rail Blue түсінде жасалды, бұл модельдер сол жылы каталогқа енді. 1980 жылы тағы бір түс схемасы ұсынылды – D823 Hermes локомотиві BR Maroon түсінде, шағын сары ескерту панельдерімен, ал бұл сынып 1981 жылғы каталогта қайтадан пайда болды. 2014 жылы Hornby Railways BR Class 42 локомотивінің алғашқы нұсқасын шығарды, ол прототиптің қарапайым көшірмесі болып табылады және BR Green және Maroon түстерінде OO өлшеміндегі Railroad желісінің бөлігі ретінде ұсынылды. Немец компаниясы Fleischmann 42-сынып локомотивтерін HO өлшемінде көптеген жылдар бойы өндірді. Каталогтағы соңғы тізім 2007/2008 жылдарға арналған. Үлгі No. 4246 BR Green түсінде, ал үлгі No. 4247 BR Blue түсінде.