Изохромосома: құрылымы, пайда болуы және неоплазиямен байланысы
Isochromosome
Изохромосома – хромосомалық аномалия, онда хромосома қолдары көміртегідей бейнеленеді. Орталық бөлшегі бұрыштап бөліну нәтижесінде пайда болады. Гендік бұзылыстар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Изохромосома – хромосоманың екі қолдары бір-бірінің көмекейіндей бейнеленген, теңгерімсіз құрылымдық аномалия.
An isochromosome is an unbalanced structural abnormality in which the arms of the chromosome are mirror images of each other.
Центромерді дұрыс бөле алмау
Анафаза кезіндегі бауырлас хроматидтердің қалыпты ажырауында центромер бойлық немесе хромосоманың ұзын осіне параллель бөлінеді. Изохромосома центромер көлденең немесе хромосоманың ұзын осіне перпендикуляр бөлінген кезде пайда болады. Бөлу әдетте центромердің өзінде емес, сонымен қатар перицентрикалық аймақ деп аталатын центромерді қоршаған аймақта жүзеге асады. Осы алмасу орындарында бауырлас хроматидтердің гомологтық тізбектері бар деп есептеледі. Нәтижесіндегі хромосома тек бір центромері бар моноцентрикалық сияқты көрінсе де, ол өте жақын орналасқан екі центромері бар изоцентрикалық болып табылады; бұл басқа қолдардағы генетикалық материалдың жоғалуына әкелуі мүмкін. Центромердің қате бөлінуі және U типті алмасу бауырлас хроматидтерде жүзеге асып, генетикалық тұрғыдан бірдей қолдары бар изохромосоманы құрайды. Дегенмен, U типті алмасу гомологты хромосомалар үшін де болуы мүмкін, нәтижесінде гомологты қолдары бар изохромосома пайда болады. Гомологтар арасындағы осы алмасу көбінесе аз көшірмелі қайталанатын гомологтық тізбектерге байланысты. U типті алмасуға қатысқан хромосомаға қарамастан, хромосоманың акцентрикалық фрагменті жоғалып, сол акцентрикалық хромосома бөлігінде орналасқан гендердің ішінара моносомиясына себеп болады.
Under normal separation of sister chromatids in anaphase, the centromere will divide longitudinally, or parallel to the long axis of the chromosome. An isochromosome is created when the centromere is divided transversely, or perpendicular to the long axis of the chromosome. The division is usually not occurring in the centromere itself, but in an area surrounding the centromere, also known as a pericentric region. It is proposed that these sites of exchange contain homologous sequences between sister chromatids. Although the resulting chromosome may appear monocentric with only one centromere, it is isodicentric with two centromeres very close to each other; resulting in a potential loss of genetic material found on the other arms. Misdivision of the centromere and U type exchange can occur in sister chromatids, thus creating an isochromosome with genetically identical arms. However, U type exchange can also occur for homologous chromosomes which creates an isochromosome with homologous arms. This exchange between homologues is most likely due to homologous sequences containing low copy repeats. Regardless of the chromosome involved in U type exchange, the acentric fragment of the chromosome is lost, thus creating a partial monosomy of genes located in that portion of the acentric chromosome.
Неоплазия
Неоплазия – бұл бақылаусыз жасушалардың өсуі, нәтижесінде ісік пайда болады. Неоплазияның көптеген түрлерінде 17q изохромосомасы – неоплазиямен байланысты ең көп кездесетін изохромосома және науқастың нашар аман қалуымен сәйкес келеді. P қолдың перицентрлік аймағында «аз көшірмелі қайталаулар» деп аталатын бірегей ДНК тізбектері кездеседі, сондықтан осы аймақтағы кроссовер оқиғасы U-типті жіп алмасу арқылы дицентрикалық изохромосоманы құруы мүмкін. i(17q) арқылы пайда болатын неоплазия p қолдың моносомиясынан және q қолдың трисомиясынан ген дозасының азаюымен және артуымен байланысты. Жоғалған p қолда көптеген ісікке қарсы гендер табылады, бұл ісік жасушалары популяциясын сақтауға мүмкіндік береді. 17p-де орналасқан ісікке қарсы p53 генінің жоғалуы кейбір неоплазиялардың орталық патогенезіне қатыса ма, жоқ па деген мәселе талқыланады. Бір p53 генінің болуы функционалдық тұрғыдан белсенді болуы мүмкін, бірақ оның басқа онкогендермен байланысы, егер ол тек бір көшірмеде болса, оның экспрессия деңгейін өзгерте алады. i(17q) неоплазиясына қатысты генетикалық тізбектердің үлкендігіне байланысты, ісіктің өсуіне қандай гендер немесе гендердің комбинациясы қатысатынын анықтау қиын.
Neoplasia is uncontrolled cell growth, resulting in the creation of a tumour. In many different forms of neoplasia, isochromosome 17q is the most frequent neoplasia associated isochromosome and corresponds with poor patient survival. Unique DNA sequences, known as low copy repeats, occur in the pericentric region of the p arm, so a crossover event in that area can create a dicentric isochromosome through U type strand exchange. The neoplasia created from i(17q) is caused by a decrease and increase in gene dosage from the monosomy of the p arm and trisomy of the q arm, respectively. Many candidate tumour suppressor genes are found on the lost p arm, allowing the tumour cell population to be maintained. It is debated whether the loss of tumour suppressor gene p53, located on 17p, is involved in the central pathogenesis of some neoplasia. The presence of one p53 gene can be functionally active, but its relation to other oncogenes can alter its expression levels when present only in one copy. Since the genetic sequences involved in i(17q) neoplasia are large, it is difficult to determine which genes, or combination of genes, are involved in tumour growth.