Рим қаласы әкімі тарихы мен өкілеттері

Кіріспе

Рим қаласының үкімет басшысы – Рим мэрі. Ол 48 мүшеден тұратын Рим қалалық кеңесімен бірге Римнің стратегиялық басқаруына жауапты сайланған саясаткер. Рим 2009 жылдан бері ерекше коммуна (comune speciale) мәртебесіне ие болғандықтан, бұл лауазым Италияның басқа қалаларындағы мэриялардан өзгеше. Бұл атау, мағынасы бойынша, нақты басшылық функцияларды атқаратын лорд-мэрге балама болып табылады.

Шолу

Рим қаласының жарғысына сәйкес, Рим қаласының әкімі, қалалық кеңестің жалпы жетекшісі ретінде, қызметін атқарады. Әкім Рим халқымен сайланады. Азаматтар сонымен қатар қалалық кеңестің мүшелерін сайлайды, ол әкімнің саясатын бақылайды және сенімсіздік білдіру арқылы әкімнің отставкаға кетуіне қол жеткізе алады. Әкім Италия Конституциясына сәйкес он екі мүшеден тұратын кеңес құрамын тағайындау және босату құқығына ие. Қалалық кеңестің орны – Капитолий төбесінде орналасқан Палаццо Сенаторио қалалық әкімдігі.

Тарих

Рим қаласы құрылған кезде, оны бастапқыда патшалар басқарды. Соңғы патша құлатылғаннан кейін, оны Ғасырлар Ассамблеясы сайлаған консулдар басқаратын болды. Ғасырлар Ассамблеясы өте олигархиялық дауыс беру жүйесі болды, сайлаушылар байлық деңгейіне қарай топтарға бөлінді, әр топтың консулды сайлауға бір ғана дауысы болды. Бір уақытта екі консул болды, олар Consul Priori және Consul Posteriori деп аталды және олар 1 жыл мерзімге сайланды. Техникалық тұрғыдан алғанда, Consul Priori қаланың және Рим Республикасының басшысы болды, ал Consul Posteriori оның орынбасары еді, бірақ іс жүзінде екі консул да ұлттық төтенше жағдайлар болмаса, билікті бөлісті. (Мұндай төтенше жағдайлар Сенат Консультация Ольтиматумына немесе, егер ол сәтсіз аяқталса, шын мәнінде соңғы шара ретінде Диктатураға алып келді, оны Consul Priori атқаратын еді.) Рим императорлары, негізінен, лауазымы бойынша Римнің мэрлері болды, бірақ консулдар көбінесе тек рәсімдік рөл атқаратын. Ғасырлар Ассамблеясы таратылды, ал консулды сайлау құқығы Сенатқа берілді. Батыс Рим империясы құлағаннан кейін, консулдар қаланың басқаруын қайта қолға алды, тіпті патшалар Римді қоса алғанда, үлкен аумақтарды қайтадан басқарды. Бұл кезде Римде екі консул болған жоқ, тек біреу ғана болды, Consul Posteriori лауазымы жас Шығыс Рим империясына берілді. 534 жылы Деций Паулин Римнің соңғы консулы болды. (Соңғы консул Византия императоры Лев VI болды, бірақ ол Римнен билік жүргізбеді.) Сенат 603 жылы өзінің соңғы қаулыларын қабылдап, таратылды, ол қалалық кеңес сияқты қызмет еткен еді. Осы кезеңде заң мен тәртіпті көбінесе түрлі шетелдік басқыншылар (және олардың тағайындаған қала әкімдері) сақтап тұрды. 756 жылы Пипиннің сыйға тартуы Римді жаңадан құрылған Папалық мемлекеттер федерациясының астанасы етті. Осыдан кейін қала тікелей Папалардың басқаруында болды, олар сонымен қатар Папалық мемлекеттердің әлдеқайда үлкен аумағын басқарды. Папалық мемлекеттердің өмір сүрген кезеңінің соңғы үштен бірінде Рим губернаторы болды, ол Папаның атынан қалаға билік ету үшін тағайындалды, бұл Папаның ұлттық және шіркеу мәселелеріне назар аударуына мүмкіндік берді. Папалық мемлекеттердің астанасы болған Рим 1870 жылға дейін қазіргі заманғы мэріне ие болмады, содан кейін ол Италия Корольдігінің астанасы болды. Жаңа мэр қалалық кеңестің мүшесі болды және үш жылда бір рет Италия королі тағайындады. 1889 жылдан бастап мэр қалалық кеңеспен төрт жылда бір рет сайланды. Алайда, фашистік диктатура 1926 жылы мэрлерді және қалалық кеңестерді жойып, оларды Ұлттық фашистік партия таңдаған бір авторитарлық ректормен (Podestà) алмастырды. Римнің ректоры "Governatore" (Губернатор) деп аталды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін мэр қалалық кеңеспен сайланды. 1993 жылы мэрді сайлау құқығы қалалық кеңестен халықтың тікелей сайлауына ауыстырылды. 2001 жылы мұндай сайлау кестесі 4 жылдан 5 жылға өзгертілді.

When the City of Rome was founded, it was initially ruled by Kings. After the last King was overthrown, it would be ruled by Consuls who were elected by the Assembly of the Centuries. The Assembly of the Centuries was an extremely oligarchic voting system, with voters organized into blocks based on wealth, and each block having but one vote to elect the Consuls. There were two Consuls at a time, known as the Consul Priori and the Consul Posteriori, and they served a 1 year term. Technically the Consul Priori was in charge of the city as well as the larger Roman Republic, and the Consul Posteriori was his second in command, but in practice both Consuls shared power except in times of national emergency. (Said emergencies would lead to either Senatus Consultum Ultimum, or failing that the true last resort was a Dictatorship, to be held by the Consul Priori.) Roman Emperors were essentially Mayors of Rome ex officio, although the Consuls continued to exist in a largely ceremonial role. The Assembly of the Centuries was abolished, and the power to elect Consuls was transferred to the Senate alone. Once the Western Roman Empire ended, Consuls retook charge of the city, even as Kings once again ruled larger territories that included Rome. By this time there were no longer two Consuls in Rome, but one, the position of Consul Posteriori having been ceded to the younger Eastern Roman Empire. In 534, a man named Decius Paulinus served as the very last Consul of Rome. (The last Consul was Byzantine Emperor Leo VI, but he did not rule from Rome.) The Senate survived as a city council of sorts, until it passed its final acts and voted to disband in 603. All the while, law and order were largely kept by various foreign occupiers (and their appointed city governors). In 756, the Donation of Pepin made Rome the capital of a newly formed Federation of the Papal States. After this, the city would be directly ruled by the same Popes who also ruled the much larger Papal States territory. During the final third or so of its existence, the Papal States also had a Governor of Rome, appointed by the Pope to rule the city in his name, allowing the Pope himself to focus on national and ecclesial matters. Having been the capital of the Papal States, Rome did not receive its modern Mayor until 1870, when it became the capital of the Kingdom of Italy. The new Mayor served as a member of the city council, and he was appointed every three years by the King of Italy. Then since 1889 the Mayor was elected every four years by the City Council. However, the fascist dictatorship abolished mayors and City councils in 1926, replacing them with a single authoritarian Rector (Podestà) chosen by the National Fascist Party. The rector of Rome was called "Governatore" (Governor). After World War II, the Mayor was chosen by the City Council. In 1993, the election of the Mayor was transferred from the City Council to direct election by the people. In 2001, the schedule of such elections was changed from every 4 years to every 5 years.