Кіріспе

Нью-Йорк қаласының үкіметі, Төменгі Манхэттендегі Нью-Йорк Сити-холлда орналасқан, Нью-Йорк қаласының Хартиясы бойынша ұйымдастырылған және мэр-кеңес жүйесімен басқарылады. Қала әкімі төрт жылдық мерзімге сайланады және қала әкімшілігін басқаруға жауапты. Нью-Йорк қалалық кеңесі – 51 мүшеден тұратын бір палаталы орган, олардың әрқайсысы географиялық округтен, әдетте төрт жылдық мерзімге сайланады. Жергілікті билік орындарына алғашқы сайлауда басымдық дауыс беру жүйесі, ал жалпы сайлауда көпшілік дауыс беру қолданылады. Барлық сайланған лауазымды тұлғалар екі мерзімге қатарынан сайлануға шектеледі. Сот жүйесі екі қалалық және үш штаттық соттан тұрады. Нью-Йорк қаласының үкіметі шамамен 330 000 адамды жұмыспен қамтып отыр, бұл АҚШ-тың кез келген қаласынан және АҚШ-тың үш штатынан – Калифорния, Техас және Нью-Йорк штатынан көп. Қалалық үкімет халыққа білім беру, түзету мекемелері, қоғамдық қауіпсіздік, демалыс орындары, санитария, сумен жабдықтау және әлеуметтік қызметтерге жауапты. Нью-Йорк қаласы бес ауданнан тұрады, олардың әрқайсысы Нью-Йорк штатының бес округінің бірімен шектеседі: Бруклин – Кингс округі, Бронкс – Бронкс округі, Манхэттен – Нью-Йорк округі, Куинс – Куинс округі және Статен-Айленд – Ричмонд округі. Нью-Йорк қаласы 1898 жылы қазіргі түріне біріктірілген кезде, оның құрамындағы барлық бұрынғы қалалық және округтік үкіметтер таратылып, қазіргі бес ауданды және біріктірілген, орталықтандырылған қалалық үкімет құрылды. Дегенмен, әр округ қылмыстарды тергеу үшін өз аудандық прокурорын сақтайды, және сот жүйесінің көп бөлігі округтер бойынша ұйымдастырылған. Нью-Йорк қаласы екі федералды сот округіне бөлінеді. Бронкс және Нью-Йорк округтері Оңтүстік округке, ал Кингс, Куинс және Ричмонд округтері Шығыс округке қарасты, бірақ екі округтің де өз аумағындағы су аймақтарына қатысты бірдей құзыреті бар.

Атқарушы билік

Нью-Йорк қаласының атқарушы билігі қала әкімінен, сондай-ақ көптеген департаменттерден, кеңестер мен комиссиялардан тұрады. Әкім қала үкіметінің атқарушы билігіндегі маңызды кеңселерді басқару үшін бірнеше вице-мэрді тағайындайды. "Қалалық тіркеме" – қалалық агенттіктер жариялайтын заңдық хабарламалар мен ережелерді қамтитын, әр жұмыс күні (заңды мерекелерден басқа) жарияланатын ресми басылым. Ережелер Нью-Йорк қаласының ережелер жинағында жинақталған.

Мэр

Қала әкімі – қаланың бас атқарушы лауазым иесі және судья, сайланбаған барлық лауазымдарға адамдарды тағайындайды және қызметтен босатады, сондай-ақ заңмен өзгеше белгіленбесе, қалаға берілген барлық өкілеттіктерді жүзеге асырады. Қоғамдық адвокат – Кеңес мүшесі. Қоғамдық адвокат әкім лауазымына мұрагерлікте бірінші болып тұрады. Есептөлеуші (Комптоллер) – қоғамдық адвокаттан кейін, әкім қызметін атқара алмай қалған жағдайда, оны алмастыру кезегінде екінші болып тұрады.

Қалалық емес агенттіктер

Сондай-ақ, қала әкімінің кеңсесінен тәуелсіз көптеген комиссиялар, кеңестер, трибуналдар мен кеңселер бар.

Заң шығарушы билік

Нью-Йорк қаласындағы заң шығару билігі Нью-Йорк қалалық кеңесіне жүктелген. Нью-Йорк штатының Конституциясы жергілікті өкіметтерге жергілікті заңдарды, жарлықтарға, қаулыларға, ережелер мен регламенттерге қоса қабылдауға мүмкіндік береді. Кеңес – бірпалаталы орган, құрамында 51 кеңес мүшесі бар. Олардың округтері географиялық тұрғыдан халық саны бойынша белгіленеді, әрқайсысында шамамен 157 000 адам тұрады. Кеңес мүшелері әр төрт жыл сайын сайланады, бірақ әр санақтан кейін, жиырмаға бөлінетін жылдары өткізілгеннен соң округтер қайта құрылады. Бұл екі кезекті екі жылдық мерзімді талап етеді, оның екіншісі қайта құрылған округтерде өтеді. Кеңестің 51 мүшесі сайлаған Кеңес спикері, көбінесе Нью-Йорк қаласы үкіметіндегі мэрден кейінгі екінші ең беделді лауазым деп есептеледі. Қарапайым көпшілікпен қабылданған заң жобалары мэрге жіберіледі, ол оларды заңға айналдыруға қол қоя алады. Егер мэр заң жобасына вето қойса, Кеңес 30 күн ішінде екі үшін бір бөлігінің дауысымен ветоны жоюға құқылы. Жергілікті заң, Нью-Йорк штатының заң шығарушы органы қабылдаған заңмен (кейбір ерекшеліктер мен шектеулерді ескере отырып) тең мәртебелі және жарлықтар, қаулылар, ережелер мен регламенттер сияқты бұрынғы муниципалдық заңнама түрлерінен жоғары тұрады. Нью-Йорк қаласының кодификацияланған жергілікті заңдары Нью-Йорк қаласының әкімшілік кодексінде қамтылған. Кеңестің қала үкіметінің әртүрлі функцияларын бақылайтын бірнеше комитеті бар. Әрбір кеңес мүшесі кем дегенде үш тұрақты, арнайы немесе ішкі комитетте отырады. Тұрақты комитеттер айына кемінде бір рет жиналады. Кеңес спикері, көпшілік және азшылық көшбасшылары барлық комитеттердің экс-официо мүшелері болып табылады. 1990 жылға дейін қалада құдіретті Сметалық кеңес болды, ол бірегей заң шығарушы-атқарушы органдарының бірі еді. Заңдарды қабылдамаса да, ол қалалық бюджет бойынша кеңеспен бірлесіп өкілеттіктерді бөлісті және жерді пайдалану, муниципалдық келісімшарттар, франшизалар, су және кәріз тарифтері сияқты функцияларды бақылады. Кеңес құрамында мэр, есеп комитетінің төрағасы, қалалық кеңес спикері және бес округ әкімі кірді. Үш қалалық лауазымды тұлғаның әрқайсысы екі дауыс берді, ал округ әкімдері бір-бір дауыс берді. 1989 жылы АҚШ Жоғарғы Соты Сметалық кеңесті «бір адам – бір дауыс» принципін бұзғаны үшін таратып жіберді, себебі әр округ әкімі ұсынып отырған сайлаушылардың саны айтарлықтай ерекшеленді. Содан кейін қала референдум арқылы қазіргі құрылымын қабылдады.

Соттар

Нью-Йорк қаласындағы мемлекеттік сот жүйесінде екі қалалық сот бар: Қылмыстық сот және Азаматтық сот, сондай-ақ бірнеше штаттық сот: Жоғарғы сот, Өсиеттер соты (Surrogate's Court) және Отбасылық сот. Нью-Йорк штатының қалған бөлігінен айырмашылығы, Нью-Йорк қаласы округтерінде әдеттегі округтік сот болмайды. Әр штаттық сот Нью-Йорк қаласының бес округінің (борус) әрқайсысында орналасқан. Мемлекеттік Бірыңғай сот жүйесінің құрамына кірмейтін, атқарушы органдар болып табылатын OATH сияқты көптеген соттан тыс әкімшілік соттар да бар. Нью-Йорк қаласының Қылмыстық соты сотқа шақыру билеттерін, құқық бұзушылықтарды, қылмыстарды (әдетте, айыппұл немесе бір жылға дейін бас бостандығынан айырумен жазаланатын қылмыстар) қарастырады, сондай-ақ қамауға алынғаннан кейін сотқа алғашқы келулер (айыптаулар) мен ауыр қылмыстар бойынша алдын ала тыңдауларды жүргізеді. Нью-Йорк қаласының Азаматтық соты үй иесі мен жалға алушы арасындағы мәселелер бойынша Тұрғын үй сотын, 5000 долларға дейінгі сомалардағы істер бойынша Шағын талаптар сотын қамтиды және жалпы алғанда 25000 долларға дейінгі зиянды өтеу бойынша юрисдикцияға ие. Сонымен қатар, бірнеше соттан тыс әкімшілік соттар бар, мысалы, Әкімшілік сот процестері мен тыңдаулар кеңсесі (OATH) заңда өзгеше көзделмесе, қалалық агенттіктер үшін мәселелерді шешеді, ал қалалық Паркинг бұзушылықтары бюросы паркинг бұзушылықтарын қарастырады. Нью-Йорк штатының Жоғарғы соты – жалпы юрисдикциялы сот болып табылады, ол Нью-Йорк қаласында ауыр қылмыстық және ірі азаматтық істерді тыңдайды. (Ауырлығы аз қылмыстық және азаматтық істер тиісінше Қылмыстық сотта және Азаматтық сотта қаралады.) Нью-Йорк штатының Отбасылық соты – балалар мен отбасыларға қатысты істерді тыңдайтын отбасылық сот. Нью-Йорк штатының Өсиеттер соты (Surrogate's Court) – өсиеттерді және мұраларды басқаруды қадағалайтын сот.

Қалалық және жергілікті басқару

Нью-Йорк қаласы бес ауданға немесе округке бөлінген, олардың барлығы 59 қауымдық ауданды құрайды.

Аудандық әкімдер

Әр бес округтің сайланған округ президенті бар. Округ президенттері кеңеске заң жобаларын енгізе алады, күрделі жобалар бойынша ұсыныстар бере алады, қоғамдық маңызы бар мәселелер бойынша ашық тыңдаулар өткізе алады, қала әкіміне және басқа қалалық шенеуніктерге ұсынымдар жасай алады, жерді пайдалану және жоспарлау мәселелері бойынша ұсынымдар бере алады, сондай-ақ өз округ тұрғындарының мүддесі үшін қызметтер көрсету шартының орындалуына қатысты ұсынымдар жасай алады.

Аудандық кеңестер

Бес ауданның әрқайсысында аудандық кеңес болады. Олар аудан әкімінен, ауданнан сайланған Кеңес мүшелерінен және аудандағы әрбір қауымдық кеңестің төрағасынан тұрады.

Қоғамдық кеңестер

Елу тоғыз қоғамдық округтің әрқайсысында жергілікті округ президенті тағайындайтын, 50 ерікті мүшеден тұратын қоғамдық кеңес болады. Олардың жартысы округті білдіретін Кеңес мүшелерінің ұсыныстары бойынша тағайындалады (яғни, олардың кеңес округтері қоғамдық округтің бір бөлігін қамтиды). Қоғамдық кеңестер жерді пайдалану және аймақтарға бөлу мәселелері бойынша кеңес береді, қалалық бюджет процесіне қатысады және өз округтеріндегі қызмет көрсетуді жақсарту мәселелерін қарастырады. Қоғамдық кеңестер заң шығару немесе оны орындау бойынша ресми билікке ие болмай, тек кеңес беру функциясын атқарады. Олардың міндеті – округ соттары қарастыратын барлық қылмыстар мен құқық бұзушылықтарды қудалау. Сонымен қатар, тағы бір прокурор бар – есірткі заттар жөніндегі арнайы прокурордың кеңсесі, ол сайланбайды, бірақ бес сайланған прокурорлар тағайындайды.

Мемлекеттік органдар

Бруклин қалалық кітапханасы мен Куинс қалалық кітапханасы – тиісінше өздерінің аудандарындағы қалалық кітапханалар жүйесі. Нью-Йорк қалалық кітапханасы – Бронкс, Манхэттен және Стейтен аралында қызмет көрсететін, мемлекеттік қаржыландыру алатын жеке, мемлекеттік емес кітапхана. Нью-Йорк қаласының тұрғын үй басқармасы (NYCHA) – төмен және орташа табысты тұрғындарға қоғамдық тұрғын үйлерді ұсынады. NYC Health + Hospitals (Нью-Йорк қаласының денсаулық сақтау және ауруханалар корпорациясы немесе HHC) – қалалық ауруханалар мен клиникаларды басқарады. Нью-Йорк қаласының экономикалық даму корпорациясы (NYCEDC) – қаланың экономикалық даму корпорациясы. Метрополитендік көлік басқармасы (MTA) – Нью-Йорк қаласының көлік басқармасы арқылы қаладағы қоғамдық көлікті басқарады. Осы атауға қарамастан, NYCTA, MTA-ның қалған бөлігі сияқты, Нью-Йорк штатының заң шығарушы органы және Нью-Йорк штатының губернаторы бақылайтын қоғамдық мүдделерді қорғайтын корпорация ретінде құрылған. MTA сонымен қатар Нью-Йорк қаласындағы Стейтен-Айленд теміржолын, сондай-ақ Лонг-Айленд теміржолы мен Метро-Норт теміржолын басқарады. Екеуі де қала шегінде аялдамасы бар, бірақ негізінен Нью-Йорк штаты мен Коннектикут штатының қалалық емес аудандарында жүреді. Басқа аймақтық көліктерді Нью-Йорк және Нью-Джерси порттық басқармасы басқарады, оның ішінде Нью-Йорк пен Нью-Джерси арасындағы көпірлер мен туннельдер, қаладағы барлық әуежайлар мен теңіз порттары. Порттық басқарма – екі штаттың келісімімен құрылған, Нью-Джерси және Нью-Йорк губернаторлары бірлесіп басқаратын агенттік.

Саяси партиялар

Мемлекеттік сайлау туралы заң саяси партиялардың құрылымын анықтайды. Ол әр партияның мемлекеттік комитеті болуын талап етеді және оларға округтік комитеттерді ұйымдастыруға мүмкіндік береді. Округтік комитеттер әр сайлау округінен (максимум 950-1150 тіркелген сайлаушыдан тұратын) ең аз дегенде екі мүшеден тұрады. Заң сонымен қатар, сайлау округі жетекшілерін сайлауға да рұқсат береді. Саяси партиялардың округтік атқару комитеттері жергілікті лауазымдарға үміткерлерді әдетте таңдайды, оларды толық округтік комитеттер бекітеді. Көптеген шағын партиялардың округтік комитеттері жоқ және кандидаттарды мемлекеттік деңгейде тағайындайды. Саяси партиялардың сот тағайындау конвенциялары Нью-Йорк Жоғарғы сотының судьяларына кандидаттарды іріктейді. Қала әкімі, есептөлеуші және халыққа қызмет етуші лауазымдарына үміткерлерді әр партияның бес округтік атқару комитеті бірлесіп тағайындайды. Көп жағдайда партия мүшелері партия тағайындаған үміткерлерге қарсы шығып, бастапқы сайлау өткізу үшін өтініш бере алады.

Геральдика

1686 жылы қабылданған Нью-Йорк қаласының мөрінде SIGILLVM CIVITATIS NOVI EBORACI деген жазу бар, бұл жай ғана "Нью-Йорк қаласының мөрі" дегенді білдіреді. Eboracum – римдіктер Йорк қаласын атаған есімі, ол Яков II-нің Йорк герцогы ретіндегі титулдық ордасы болған. Мөрді ұстап тұрған екі тұлға – американдықтар мен отарлаушылардың бірлігін көрсетеді, төрт жел тегершігінің қанаты қаланың Жаңа Амстердам ретіндегі голланд тарихын еске салады, ал суырлар мен ұн бөшкелері – қаланың алғашқы сауда тауарлары (Нью-Йорк қаласының тарихына қараңыз). Мөрдің үстіндегі герб – американдық бүркіт, ол Американдық революциядан кейін қосылды. Төменгі жақтағы "1625" күні қаланың голланд тамырларын көрсету үшін таңдалған, бірақ көрнекті қала тарихшылары оны "көптеген кемшіліктері бар" және "нақты дұрыс емес" деп сипаттаған (Жаңа Амстердам шындығында 1624 жылы негізделген). Нью-Йорк қаласының туы 1915 жылы қабылданды. Оның көк, ақ және қызғылт сары жолақтары 1620-1660 жылдар аралығында қала, содан кейін Жаңа Амстердам үстінде желбіреген голланд туының түстерін көрсетеді. Ортасында латынша ұраны жоқ Нью-Йорк қаласының ресми мөрінің көк түсті суреті орналасқан. Нью-Йорк қаласының туының екі ресми нұсқасы бар. Мэр кеңсесінің нұсқасы мөрдің үстіне көк түсті бес бесбұрышты жұлдыз (әрқайсысы бес ауданды білдіреді) қосады, ал Кеңес нұсқасы мөрдің астына көк түсті "COUNCIL" деген сөзді қосады.