Кіріспе

Челси – АҚШ-тың Массачусетс штатының Саффолк округінде орналасқан қала, Бостон қаласынан Мистик өзені арқылы тікелей қарсы жатыр. 2020 жылғы халық санауы бойынша Челсидің халқы 40 787 адамды құрайды, бұл оны Сомервиллден кейін Массачусетс штатындағы ең тығыз қоныстанған екінші қала етіп белгілейді. Жалпы ауданы 6 шаршы километр болатын Челси – Массачусетс штатындағы ең шағын қала. Бұл штаттың халқындағы латиноамерикандықтардың үлесі бойынша Лоуренстен кейін екінші орында тұр.

Тарихқа дейінгі дәуір

Челси аймағы бұрын Наумкег тайпасымен, мыңдаған жылдар бойы сол жерде өмір сүрген халықпен, Виннисиммет деп аталған, бұл сөздің мағынасы шамамен "батпақты төбе" дегенді білдіреді.

17 және 18 ғасырлар

Сэмюэл Маверик 1624 жылы Виннисиметке тұрақты қоныстанған алғашқы еуропалық болды. Оның қоршалған сауда бекеті Бостон портының алғашқы тұрақты елді мекені деп есептеледі. 1635 жылы Маверик Виннисиметтің барлық жерін, үйі мен шаруашылығынан басқасын Ричард Беллингхэмге сатты. Осы қауым 1739 жылға дейін Бостонның бір бөлігі болып қала берді, содан кейін бөлініп, Англияның Лондон қаласындағы Челси ауданының атымен аталып, жеке қала болып құрылды. 1775 жылы осы аймақта Челси-Крик шайқасы болды, ол Американ революциясының екінші шайқасы еді. Шайқас барысында американдық әскерлері британдық кемені тұңғыш рет қолға түсірді. Джордж Вашингтон армиясының бір бөлігі Бостонды қоршау кезінде Челсиде орналасқан еді.

19 ғасыр

1841 жылдың 22 ақпанында Челсидің бір бөлігі Саугусқа қосылды. 1846 жылдың 19 наурызында қазіргі Ревир және Уинтроп қалаларынан тұратын Солтүстік Челси жеке қала ретінде құрылды. 1857 жылы қала мәртебесіне ие болған Челси өнеркәсіптік орталық ретінде дамыды және ғасырдың ортасына қарай ағаштан жасалған желкенді кемелерді салуда маңызды орынға ие болды. Ғасырдың аяғына қарай бу күші желкенді кемелер дәуірін басып озды және қаладағы өнеркәсіп өндіріс саласына қарай өзгерді. Бостон портының жағалауында резеңке және серпімді тауарлар, аяқ киім, пештер және желім шығаратын зауыттар ашыла бастады. Бұл қала Александр Паррис жобалаған Челси теңіз ауруханасына және әскерлерге арналған жатаққа айналды. Жергілікті тарихи мәліметтерге сәйкес, Челсидің алғашқы еврей тұрғыны Натан Морс 1864 жылы келген, ал 1890 жылы қалада бар болғаны 82 еврей тұрған. Дегенмен, Челси 1890 жылдан кейін АҚШ-қа келген ресейлік және Шығыс Еуропалық иммигранттардың "үлкен толқынының" маңызды бағыты болды, әсіресе ресейлік еврейлер. 1910 жылға қарай еврейлердің саны 11 225-ке жетті, бұл қаланың барлық халқының үштен бірін құрады. 1930 жылдары Челсиде 46 мыңға жуық тұрғынның арасында шамамен 20 000 еврей тұрды. Қаланың ауданына қарағанда, Челси Нью-Йорк қаласынан басқа кез келген қаланың бір шаршы миліне ең көп еврей тұрғынына ие болуы мүмкін.

20 ғасыр

1908 жылдың 12 сәуірінде қаланың шамамен жартысы екі үлкен өрттің біріншісінде қирады. Өрт халықтың 56 пайызын құраған 18 мың адамды үйсіз қалдырды. Қаланы қайта жаңартуға шамамен екі жарым жыл, ал 1908 жылғы инфрақұрылым деңгейіне жете алуға бес жыл кетті. Өрттен кейін қаланың жоспары өзгерді, көшелер кеңейтіліп, шұғыл көліктерге қолжетімділік артты. Көптеген тұрғындар қаланы тастап кетіп, қайта оралмады, бұл Бостонның Батыс, Шығыс және Оңтүстік аймақтарынан адамдардың көшіп келуіне жағдай жасады. 1919 жылға қарай Челси халқы 52 662 адамға жетті, оның 46 пайызы шетелдіктерден тұрды. Маңындағы қаладан өнеркәсіптік орталыққа айналған қаланың жағалауы гүлденді, Marginal көшесі бойында кеме жасау, ағаш кесу, металл өңдеу және бояу компаниялары орналасты. 1990 жылға қарай Челси экономикалық және әлеуметтік тұрғыдан құлдырады. Қылмыс өршіп, тіпті полиция және жергілікті билік өкілдерінің арасында да кең таралды. Халықтың азаюы иммигранттардың келуіне мүмкіндік берді, бірақ қаланың салық базасын азайтты. Қаланы басқару және инфрақұрылымын ұстау құны сәйкесінше төмендемеді, сондықтан 1991 жылы қала қаржылық құлдырауға ұшырады. Массачусетс штаты Челсиді банкротқа жіберу үшін арнайы заң қабылдады. Ұлы депрессиядан бері алғаш рет Массачусетс қаласы өз билігінен бас тартып, штат тағайындаған қабылдаушыға қала басқаруының барлық саласын бақылауға рұқсат берді. Губернатор Уильям Уэлд Джеймс Карлинді алғашқы қабылдаушы етіп тағайындады, одан кейін Льюис "Гарри" Спенс келді. Қалалық әкімшілік құрылымы бұзылды, полиция және өрт сөндіру қызметтері қайта ұйымдастырылды, мемлекеттік мектептердің басқаруы Бостон университетіне берілді және айыптау актілері жарияланды. Қала әкімі Джон "Бутчи" Бреннан және екі бұрынғы әкім федералдық қылмыстар жасағаны үшін кінәлі деп танылды. 1995 жылдың жазында штат Челси халқына қалалық әкімшілікті қайтарғанда, жаңа үкімет дүниеге келді, оны жаңа қалалық хартаны әзірлеуге міндеттелген азаматтар тобы құрды. Жаңа харта қала әкімінің лауазымын жойды, қала басқаруын қала әкімінен кеңес-басқарушы үкімет жүйесіне ауыстырды, онда қала басшысын қалалық кеңес мүшелері таңдайды. Осылайша, қалалық басқару тұрғындар мен кәсіпкерлерге көрсетілетін қызметтердің сапасын жақсартуға және қаланың қаржылық жағдайын айтарлықтай жақсартқан қаржылық саясатты қалыптастыруға бағытталды. Көшбасшылары жауапты және тиімді болғандықтан, Челси ұзақ жылдар бойына жалғасқан құлдыраудан арылып, халық санының өсуі мен экономикалық даму кезеңіне енді.

География

Бостон портындағы шағын түбекте орналасқан Челси, Массачусетс штатының ауданы бойынша ең кішкентай қаласы. Челсидің үш жағы сумен шектеледі. Мистик өзені Челсиді оңтүстік-батыстан, Челси және Милл ағындары мен Арал соңы өзені батыстан шектеседі. Челсидің топографиясы негізінен жағалаулық жазықтардан тұрады, соңғы мұз дәуірінде пайда болған төрт барабан тәрізді төбелермен бөлінген. Бұл барабан тәрізді төбелер оңтүстік-батыста (Адмирал төбесі), оңтүстік-шығыста (Беллингэм тауы), солтүстік-шығыста (Паудерхорн төбесі) және солтүстік-батыста (Вашингтон тауы) орналасқан. Кішірек барабан тәрізді төбе (Милл Хилл) Челсидің шығыс жағында, Милл Крикке жақын орналасқан. Бұл көлбеу және төбелі ландшафт қаланың ерекше сипаттары бар нақты аудандарға бөлінуіне көмектеседі, соның арқасында қалаға өлшем мен бағдардың анық сезімі туады.

Статистика

2010 жылғы АҚШ халық санағы бойынша қалада 35 177 адам, 11 888 үй шаруашылығы және 7 614 отбасы тұратын. Халық тығыздығы өте жоғары, бұл көрсеткіш бойынша АҚШ қалалары арасында алдыңғы қатарда тұр. Қаланың нәсілдік құрамы: 47,8% ақ нәсілді, 8,5% қара немесе афроамерикалық, 3,1% азиялық, 1,1% американдық үндістер, 0,09% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 33,6% басқа нәсілдер және 5,9% көп нәсілді. Сонымен қатар, тұрғындардың 62,1% өзін испан немесе латиноамерикандық (кез келген нәсілден) деп санады, оның ішінде 18,2% сальвадорлықтар, 12,7% пуэрто-риколықтар, 8,4% гондурастықтар, 7,3% гватемалалықтар, 2,8% мексикалықтар, 2,2% доминикандықтар, 0,5% кубалықтар, 0,5% коста-рикалықтар, 0,4% никарагуалықтар, 0,4% панамалықтар, 1,4% басқа Орталық Америка елдерінен шыққандар, 2,5% басқа Оңтүстік Америка елдерінен шыққандар және 5,3% басқа испандық/латиноамерикандықтар. Барлығы 11 888 үй шаруашылығы бар, олардың 36,4%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 36,9%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 20,1%-ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 36%-ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 28,8%-ы жеке адамдардан тұрады, ал 10,8%-ында 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,87 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,5 адамды құрайды. Халықтың 27,3%-ы 18 жасқа дейінгілер, 10,6%-ы 18-24 жас аралығындағылар, 34,6%-ы 25-44 жас аралығындағылар, 16,3%-ы 45-64 жас аралығындағылар және 11,2%-ы 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер. Орташа жас 31 жасқа тең. Әр 100 әйелге 100,9 еркек шамасында келеді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 99,7 еркек келеді. Қаладағы үй шаруашылығының орташа жылдық табысы 30 161 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 32 130 доллар. Ер адамдардың орташа табысы 27 280 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 26 010 доллар. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 14 628 долларды құрайды. Отбасылардың 20,6%-ы және халықтың 23,3%-ы кедейлік шегінен төмен жатыр, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 28,8%-ы және 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендердің 20,9%-ы.

Шетелде туған халық

2010 жылы Челси тұрғындарының 38% АҚШ-тан тыс жерде туған. Бұл Массачусетс штатында шетелде туған тұрғындардың ең жоғары көрсеткіші. Оның "Дінаралық альянсы" еврей, христиан және мұсылман қауымдастықтарының өкілдерін біріктіріп, қатысушылықты, әртүрлілікті және төзімділікті дамытуға бағытталған. 2007 жылғы "Қауіпсіз қала" қаулысы барлық шетелде туған тұрғындарды қолдау мақсатында қабылданған.

Жергілікті

Сайлаушылар тіркелуі және партияға тіркелу 2017 жылдың 1 ақпанына қарай

Партия | Сайлаушылар саны | Проценті
---|---|---
Демократиялық | 8,370 | 52.24%
Республикалық | 848 | 5.29%
Либертариандық | 19 | 0.12%
Тіркелмеген | 6,597 | 41.18%
Жалпы тіркелген сайлаушылар саны | 16,021 | 100%

2024–2025 жылдарғы Кеңес мүшелері

Аты | Лауазымы
---|---
Лео Робинсон | Кеңес мүшесі (жалпы округтан)
Кели Гарсия | Кеңес мүшесі (жалпы округтан)
Роберто Хименес Ривера | Кеңес мүшесі (жалпы округтан)
Тодд Тейлор | 1 округ Кеңес мүшесі
Мелинда Вега | 2 округ Кеңес мүшесі
Нориэлиз ДеГесус | 3 округ Кеңес мүшесі, Төраға
Танаири Гарсия | 4 округ Кеңес мүшесі
Лиза Энн Сантагейт | 5 округ Кеңес мүшесі
Джованни А. Рекуперо | 6 округ Кеңес мүшесі
Мануэль Теше | 7 округ Кеңес мүшесі
Кальвин Т. Браун | 8 округ Кеңес мүшесі, Вице-президент

Экономикалық даму

Қалалық менеджер Амбросино басшылығымен Челси бірнеше инновациялық деректерді талдау және бақылау бағдарламаларын іске асырды. Бұл бағдарламалардың көбі Гарвард Кеннеди мектебінің Инновациялық зертханасының қызметкерлерімен бірлесіп жүргізіліп, басқарылуда. Челсидің 2017 жылғы «Қаланың жағдайы» есебінде айтылғандай, «Бұл серіктестік қалаға [ішкі және] халықаралық аспиранттардың сұрақтары мен ұсынымдарынан пайда алуға мүмкіндік береді». 2016 жылы қалалық кеңес аудандағы инфрақұрылымды жақсартуға 5,2 миллион долларлық грант бекітті. Жобаны жаңадан тағайындалған орталық үйлестіруші қолдап, тұрғындар мен жергілікті кәсіпкерлерді ауданның экономикалық өркендеуі мен тұрғын халықтың өмір сапасын арттыруға бірлескен күш-жігерге тартуды мақсат етеді. 2017 жылдың басынан бастап қалалық шенеуніктер Бродвейді қайта жаңарту жобасын жүзеге асырды, бұл жоба автокөлік жүргізушілерге, жаяу жүргіншілерге және қоғамдық көлікке қатысты қаланың орталық көшелерін жақсартуға бағытталған. 2019 жылдың 23 шілдесінде Бейкер-Полито әкімшілігі Трансформативтік даму бастамасын (ТДИ) кеңейту туралы хабарлады. Бұл MassDevelopment бағдарламасы, ол «қақпа қалалары» үшін арналған және белгілі бір аудандардағы экономикалық өсуді жеделдетуге бағытталған. Лейтенант-губернатор Карин Полито бұл туралы MassDevelopment президенті және бас директоры Лорен Лисс, Нью-Бедфорд қаласының әкімі Джон Митчелл және Нью-Бедфордтың заң шығарушы делегациясының өкілдерімен бірге Нью-Бедфордтағы WHALE Co Creative Center-де жариялады. «Біздің әкімшілігіміз осы бағдарламаны одан әрі кеңейтуге қуанышты, себебі ол жергілікті экономиканы жандандыруға бағытталған инновациялық, үй-үй бойынша тәсілді ұсынады», - деді губернатор Чарли Бейкер. Челсиде «Бродвейді қайта елестету» және «Челси орталығы» сияқты бағдарламалар бар. Жобаға Челси алаңынан Беллингхэм алаңына, содан кейін Фэй алаңына дейінгі дәлізді жобалау және паркингтерді зерттеу кіреді. «Commonwealth Places» сияқты басқа да ұқсас жобалар бар, бұл MassDevelopment және Patronicity азаматтық жаппай қаржыландыру платформасының бірлескен бастамасы, сондай-ақ «The Chelsea Business Foundation» жобасы да 2020 жылдың көктеміне/жазына жоспарланған.

Тұрғын үй құрылысы

Тұрғын үй құрамы: 2011–2015 жылдарғы қоғамдық сауалнамаға сәйкес, Челсиде барлығы 12 940 үй шаруашылығы бар, олардың 27,9%-ы жеке меншікте, ал 72,1%-ы жалдамаға алынған. Челси «жалдаушылар қаласы» ретінде танымал болғанымен, жекеменшік үйлерге ие болуға бағытталған жұмыстар жүргізілуде. Бұл жұмысты, әсіресе, «Челсиді жаңарту корпорациясы» иеленушілерге білім беру семинарларын ұйымдастырып, мемлекеттік, қалалық және жеке серіктестермен бірлесіп «мүлікті жаңарту және қолжетімді тұрғын үй қорын арттыру» мақсатында жүзеге асырып жатыр. Челсидегі тұрғын үйлердің жартысынан астамы (55,4%) табиғи газды, 29,8%-ы электр энергиясын, 12,7%-ы отын майын, керосин және басқа да отын түрлерін пайдаланады, ал тұрғын үйлердің шағын бөлігі (2,1%) баллонға, цистернаға немесе сұйық газға, сондай-ақ басқа отынға немесе мүлдем отынсыз пайдаланылады. Осы статистиканы ескере отырып, Челси жаңартылатын энергия көздері мен тұрақтылыққа қатысты бірнеше бастаманы қолға алды. Олардың бірі – күн энергиясын енгізуге арналған SolSmart командасымен серіктестік. Бұл серіктестік аймақтық заңнама арқылы күн панельдерін қолжетімді етуге, қолжетімді бағада күн энергиясын ұсынуға және осы салаға қызығушылық танытқандарға білім беру мен қажетті ресурстарды ұсынуды қамтиды.

Бродвейді қайта ойлап көріңіз

Reimagine Broadway – 2017 жылы Челси қаласының орталығын жаңару мақсатымен жүргізілген алты айлық жоспарлау жұмысы. Бұл жұмыс Челси қалалық кеңесінің, қала басшысы Амбросиноның және тағы бірнеше адамның басшылығымен жүзеге асырылды. Бұл шағын бизнес иелерін қолдаудан бастап, көше құрылымын қайта жобалауға дейін қамтиды. Жобаның мақсаты – "Қала орталығындағы қоғамдық кеңістікті пайдалану мен қолжетімділікті арттыру, қолданыстағы бизнесті қолдау және жаңа өсімді ынталандыру, аумақты әдемілендіріп, біркелкі және жарқын көрініс жасау, барлық қатысушылар үшін қауіпсіздікті жақсарту, автомобильдер, автобустар, жаяу жүргіншілер, қоғамдық көлікті пайдаланушылар және велосипедшілер үшін тиімді қозғалыс схемасын құру" болды.

Жолдар

1 Солтүстік тас жолы – Челси қаласын екіге бөліп өтетін, кіруі шектеулі автомагистраль. Тобин көпірі – маңызды аймақтық көлік артериясы, ол 1-ші бағытты Челсиден Мистик өзені арқылы Чарльзтаунға дейін жалғастырады.

Пойыз

Челсиге Массачусетс шығанағының көлік басқармасының (MBTA) қала маңы теміржолы қызмет көрсетеді. Қала маңы теміржолы Бостонның Солтүстік станциясынан Ньюберипорт/Рокпорт бағыты бойынша Челси станциясына дейін қызмет көрсетеді. Челсиде MBTA метрополитені немесе жеңіл теміржол жүйелеріне тікелей қосылыс жоқ.

Автобус

Челсиді көптеген MBTA автобус бағдары қызмет көрсетеді, олар Шығыс Бостонға, Ревирге, Эвереттке және басқа жақын қалаларға жергілікті қызмет көрсетіп, сондай-ақ Логан әуежайымен және Бостон қаласының орталығымен MBTA Silver Line арқылы жылдам автобус транзиті байланысын қамтамасыз етеді. Silver Line SL3 бағыты 2018 жылдан бері Челсиге қатынайды. Жаңа SL3 бағыты Оңтүстік стансадан басталып, Су жағалауындағы туннель арқылы SL1 және SL2 бағдарларымен бірге Silver Line Way-ге дейін жүреді, ал SL1 Тед Уильямс туннелі арқылы жалғасады. Жаңа бағдар Аэропорт станциясында Көк желімен тоғысады, содан кейін 2012 жылы ашылған, жарты мильдік коммерциялық мақсаттағы Кофлин айналма жолы арқылы Челси көшесіндегі көпірге дейін барады. Silver Line Челсидегі төрт стансада тоқтайды: Eastern Avenue, Box District, Downtown Chelsea және Mystic Mall. Жаңа Silver Line бағытының Mystic Mall аялдамасында 20 миллион долларлық жаңа Челси қала маңы теміржол станциясы және «транзиттік хаб» салынды, бұл пойыздар енді Алтыншы көшенің жолын кеспейтінін қамтамасыз етеді. Жаңа Silver Line және қала маңы теміржол станциялары мүгедектерге толық қолжетімді. Бұған қоса, 0,75 миль (1 км) ұзындықтағы көп мақсатты ортақ жол және сызықтық парк Бостон және Олбани теміржолының Гранд Джанкшн тармағының құқығында Silver Line жылдам автобус транзиті бағдарымен қатар жүреді. Box District ауданында орналасқан бұл жол Downtown Chelsea және Eastern Avenue станцияларын байланыстырады.

Білім

Челси қалалық мектептерінде төрт бастауыш мектеп, үш орта мектеп және бір жоғары мектеп, Челси жоғары мектебі бар. Челси мектеп жүйесі тарихи түрде штаттың емтихан нәтижелері бойынша төменгі сатыда болған. Оқушылар арасындағы айналым жоғары. Жыл бойы оқушылардың үлкен бөлігі түсіп, жаңа оқушылар келіп отырады, сонымен қатар оқуды тастап кету көрсеткіші де жоғары. 1988 жылы мектеп кеңесі мектеп округін басқару құқығын Бостон университетіне берді. 2008 жылдың маусым айында Бостон университетімен жасалған серіктестік аяқталды және мектептер толық жергілікті басқаруға қайтарылды. Челсиде жекеменшік мектептер қалмады, Сент-Роза мектебі 2020 жылдың маусым айында жабылды. Бұдан өзге, екі мемлекеттік чартерлік мектеп бар: Excel Academy және Phoenix Charter Academy. Банкер Хилл қауымдық колледжі мен пайда табуға бағытталған Эверест институтының мектептерінің филиалдары Челсиде орналасқан.

Өрт сөндіру бөлімі

Челси қаласында Челси қаласының өрт сөндіру бөлімінің өрт сөндірушілері қызмет етеді, олар қала бойынша үш өрт сөндіру станциясынан жұмыс істейді, әр ауысымды бас директордың орынбасары басқарады. Челси өрт сөндіру бөлімі төрт өрт сөндіру машинасы, екі баспалдақ, екі арнайы операциялық бөлімше, техникалық қызмет көрсету бөлімшесі, көбік құю машинасы және басқа да арнайы, қолдау және резервтік бөлімшелерден тұрады. Челси өрт сөндіру қызметі жыл сайын шамамен 11 000 төтенше жағдайға жауап береді. Бөлім басшысы Джон Куатиери 2024 жылдың 8 наурызында қызметке кірді. Жедел медициналық көмек көрсету қызметтері 1982 жылдан бері қалаға қызмет көрсететін жекеменшік жедел жәрдем қызметі Cataldo Ambulance Service компаниясымен шарттық негізде жүзеге асырылады.

Тарихи орындар

Челсиде Ұлттық тарихи орындар тізілімінде сегіз нысан бар.

Челси сағаттық компаниясы

1897 жылы құрылған Челси Сағат Компаниясы – әлі де жұмыс істеп келе жатқан американдық сағат жасау компаниясы. 2015 жылы Челси Сағат Компаниясы бастапқы орналасқан жерінен бірнеше көше қашықтықтағы кішірек ғимаратқа көшті. Ескі ғимараттың орнына жаңа тұрғын үй салу үшін оны бұзу жоспарлануда.