Кіріспе
Кук аралдарындағы атолл – Француз Полинезиясында осы атпен аталатын арал. Мануэ – Кук аралдарының оңтүстік тобында, Айтутакиден оңтүстік-шығысқа қарай 100 шақырым қашықтықта орналасқан, адам тұрмайтын атолл. Мануэ әкімшілік тұрғыдан Айтутаки құрамына кірмейді, бірақ сайлау мақсатында ғана Айтутакидегі Арутанга Реуреу Никаупара сайлау округінің бөлігі саналады.
the island with the same name in French Polynesia
Manuae is an uninhabited atoll in the southern group of the Cook Islands, 100 kilometres south east of Aitutaki. Manuae is not administratively part of Aitutaki, however, it is part of Arutanga Reureu Nikaupara Constituency on Aitutaki for electoral purposes only.
Географиялық сипаттама
Мануэ – мұхит түбіне 4000 метрден астам терендікке сүңгіп кіретін су асты жанартауының шыңында орналасқан нағыз атолл. Ол екі жартылай шеңбер пішіндес аралдан тұрады: батыста Мануэ аралы және шығыста Те Ау О Ту аралы. Лагунаның екі жағындағы жалпы ауданы 6 км², ал лагунаның шамамен өлшемдері 7 км х 4 км. Мануэ аралының ауданы 2,1 км², ал Те Ау О Ту аралының ауданы 3,9 км². Лагунаның көлемі 13 км², суы тұзды, аздар терең және үлкен, жылмалы құм сілкінділеріне бейім. Атоллдың айналасын коралл рифі қоршап тұр, және рифтің ірі арнасы жоқ. Аралды қоршаған сулар теңіз саябағы болып табылады, бұл Орталық Тынық мұхитындағы теңіз құстары мен теңіз тасбақаларының маңызды көбейетін орны. Мануэдің аймақтық сулары балық аулауға қолайлы.
Тарих
Ауызша айтылым бойынша, Мануаэді Руатапу ашқан, ол оны Мануэнуа ("құс елі") деп атаған. 1823 жылғы шілдеде бұл аралға Лондон миссионерлік қоғамының өкілі Джон Уильямс келді, ол онда алпыс адам тұратынын анықтады. 1898 жылы ол копра плантациясы ретінде жалға берілді. 1900 жылы оны Жаңа Зеландия аннексиялады. 1965 жылғы сәуір/май айларында арал тұрғындарының саны қысқа мерзімге жүзден асып кетті, себебі аралға алты экспедиция (Австралиядан, Жаңа Зеландиядан, Жапониядан, Ұлыбританиядан, АҚШ-тан және КСРО-дан) 1965 жылғы 30 мамырдағы толық күн тұтылуын бақылау үшін келді. Норвегиялық автор Эрленд Лоу 1999 жылғы "L" романында Мануаэге жасалған экспедиция туралы ойнақы түрде жазады. 2020 жылғы сәуірде Кук аралдарының Ұлттық қоршаған орта қызметі аралда бір жыл тұрып жұмыс істеу үшін екі күзетші іздеді. Manuae Incorporated (PMI) иелері 1983 жылы сот шешімімен құрылды. Комитет мүшелері Мануаэ атоллының түпкі тұрғындарымен үнемі сайланады. 2022 жылғы қазан айында PMI Manuae Enua Conservation Trust (MECT) коммерциялық емес ұйымын құрды, ол жер иелерінің мүддесін қорғау және Мануаэ аралын сақтау және тұрақты дамыту мақсатында басқаруға арналған.
Экономика және жақсартулар
Бір кезде аралда копра өндірісі дамыған, ал қоныс атоллдың ең батыс нүктесі – Туракинодан солтүстік-шығысқа қарай бір километрден аспайтын жердегі шағын рифтік өткелдің жанында орналасқан. Теңізге кіреберістегі өткелдің ені 4 метрден кем, ал толқынды күні жергілікті білімсіз адам үшін өте қауіпті. Аралда бірнеше жылдан бері қолданылмай жатқан, өсімдіктермен жапқырылған, көрінбей жақын кораллдан жасалған әуежай бар. Айтутакиден келген балықшылар кейде Мануаеге саяхаттар ұйымдастырады.