Кіріспе

Малонил-КоА – малонол қышқылының кофермент А туындысы.

Функциялар

Ол май қышқылдарының және поликетидтердің биосинтезінде тізбек ұзарту процесінде маңызды рөл атқарады.

Цитозольдік май қышқылдарының биосинтезі

Малонил-КоА май қышқылдарына 2 көміртек бірлігін қосып, оларды май қышқылдары тізбегінің синтезіне бағыттайды. Малонил-КоА ацетил-КоА карбоксилаза ферментінің көмегімен ацетил-КоА карбоксилациялануы арқылы түзіледі. Ацетил-КоА молекуласы бір бикарбонат молекуласымен қосылады, бұл процеске АТФ-тан энергия жұмсалады. Малонил-КоА май қышқылдарының биосинтезінде малонил-кофермент А: ацил тасымалдаушы протеин трансацилазасы (MCAT) ферменті қолданылады. MCAT малонил-КоА-дан малонатты холоацил тасымалдаушы протеиннің (ACP) терминалды тиолына көшіруді қамтамасыз етеді.

Митохондриялық май қышқылдарының синтезі

Малонил-КоА митохондриялық май қышқылдарының синтезінің (mtFASII) бірінші қадамында малонил қышқылынан малонил-КоА синтетазасы (ACSF3) арқылы пайда болады.

Поликетидтердің биосинтезі

MCAT бактериялық поликетидтердің биосинтезіне де қатысады. MCAT ферменті, ацил тасымалдаушы ақуыз (ACP) және поликетид синтетазасы (PKS) мен тізбек ұзындығы факторының гетеродимері бірге ІІ типті поликетидтердің ең қарапайым PKS құрамын құрайды.

Реттеу

Малонил-КоА – май қышқылдарының синтезінде өте қатаң реттелетін молекула; сондықтан ол май қышқылдарының бета-тотығуындағы шектеуші қадамды тежейді. Малонил-КоА карнитин ацилтрансфераза ферментінің қызметін реттеу арқылы май қышқылдарының карнитинмен байланысуына кедерес келтіреді, осылайша май қышқылдарының тотығу және ыдырауы жүзеге асырылатын митохондрияға енуіне жол бермейді.

Қарым-қатынас аурулары

Метаболизмілік бұзылыстар кезіндегі комбинациялық малонолық және метилмалонолық ацидурия (CMAMMA) ауруында токсикалық малонолық қышқылының митохондриялық жоғарылатылуында малонил-КоА ерекше рөл атқарады. CMAMMA-да ACSF3 геніне байланысты малонил-КоА синтетазасының деңгейі төмендейді, ол малонолық қышқылдан малонил-КоА-ны түзетіп, кейін малонил-КоА декарбоксилазасы арқылы ацетил-КоА-ға айналдырады. Ал CMAMMA-да малонил-КоА декарбоксилаза жетіспеушілігіне байланысты малонил-КоА декарбоксилазасының деңгейі төмендейді, бұл малонил-КоА-ны ацетил-КоА-ға түрлендіруді қамтамасыз етеді.