Кіріспе
Пәкістанның білім беру жүйесі жалпы алты деңгейге бөлінеді: мектепке дейінгі білім беру (3-5 жас аралығындағы балаларға арналған), бастауыш білім беру (1-5 сыныптар), негізгі білім беру (6-8 сыныптар), орта білім беру (9-10 сыныптар, орта мектеп аттестатын алуға әкеледі), жоғары орта білім беру (11-12 сыныптар, жоғары орта мектеп аттестатын алуға әкеледі) және бакалавриат және магистратура дәрежелеріне бағытталған университеттердің білім беру бағдарламалары. 2002 жылы құрылған Жоғары білім беру комиссиясы барлық университеттер мен диплом тағайындау институттарына жауапты. Ол 2002 жылы Ата Ур Рахманды алғашқы төрағасы етіп тағайындаумен құрылды. Пәкістанның басқа елдермен салыстырғанда сауаттылық деңгейі әлі де төмен. 2016 жылғы мәліметтер бойынша Пәкістандағы сауаттылық деңгейі Исламабадта 82%-дан Торгар ауданында 23%-ға дейін жетеді. Сауаттылық деңгейі гендерлік және аймақтық айырмашылықтарға байланысты өзгереді. Тайпалық аймақтарда әйелдердің сауаттылық деңгейі 9,5%-ды құрайды, ал Азад Кашмирде – 74%. Пәкістанда мектепке бармайтын балалардың саны (22,8 миллион бала) Нигериядан кейін әлемде екінші орында тұр. Деректерге сәйкес, Пәкістан, әсіресе білімді жастары арасында, маңызды жұмыссыздық мәселесіне тап болып отыр, олардың 31%-дан астамы жұмыссыз. Сонымен қатар, жұмыссыздардың 51%-ын әйелдер құрайды, бұл жұмыс мүмкіндіктерінде гендерлік теңсіздікті көрсетеді. 2021 жылғы мәліметтер бойынша Пәкістан жылына шамамен 445 000 университет түлектерін және 25 000-30 000 компьютерлік ғылымдар түлектерін дайындайды.
The education system in Pakistan is generally divided into six levels: preschool (for the age from 3 to 5 years), primary (years one to five), middle (years six to eight), secondary (years nine and ten, leading to the Secondary School Certificate or SSC), intermediate (years eleven and twelve, leading to a Higher Secondary School Certificate or HSSC), and university programs leading to undergraduate and graduate degrees. The Higher Education Commission established in 2002 is responsible for all universities and degree awarding institutes. It was established in 2002 with Atta ur Rahman as its Founding Chairman. Pakistan still has a low literacy rate relative to other countries. as of 2016 Pakistan's literacy rates range from 82% in Islamabad to 23% in the Torghar District. Literacy rates vary by gender and region. In tribal areas female literacy is 9.5%, while Azad Kashmir has a literacy rate of 74%. Pakistan's population of children not in school (22.8 million children) is the second largest in the world after Nigeria. According to the data, Pakistan faces a significant unemployment challenge, particularly among its educated youth, with over 31% of them being unemployed. Moreover, women account for 51% of the overall unemployed population, highlighting a gender disparity in employment opportunities. Pakistan produces about 445,000 university graduates and 25,000 to 30,000 computer science graduates per year as of 2021.
Орта білім
Пәкістанда орта білім 9-сыныптан басталады және төрт жылға созылады. Әр оқу жылының соңында оқушылар аймақтық орта және орта білім беру басқармасы (немесе BISE) ұйымдастыратын ұлттық емтихан тапсыруға міндетті. 9-сыныпты аяқтағаннан кейін студенттер академиялық пәндерінің бірінші бөлімінен стандартты тест тапсырады (SSC I). Олар 10-сыныптың соңында осы пәндердің екінші бөлімінен (SSC II) қайтадан осы тесттерді тапсырады. Осы емтихандарды сәтті тапсырғаннан кейін оларға орта мектеп аттестаты (SSC) беріледі. Бұл жергілікті жерде «матрикуляциялық куәлік» немесе қысқаша «матрик» деп аталады. Оқу бағдарламасына әдетте сегіз пәннің үйлесімі кіреді, оның ішінде таңдаулы пәндер (биология, химия, компьютерлік техника және физика), сондай-ақ міндетті пәндер (математика, ағылшын, урду, исламтану және Пәкістан тарихы). Matric үшін жалғы баға 1100 ұпай, ол 9-сынып пен 10-сынып арасында бөлінеді. Жыл сайынғы бағалар келесідей бөлінеді: математика, ағылшын және урду үшін 75 ұпай, исламтану үшін 50 ұпай (немесе мұсылман емес студенттер үшін этика) және Пәкістан тарихы, ғылымдар үшін 65 ұпай (биология, химия, физика). Практикалық жұмыстар үшін қосымша 90 ұпай беріледі (әр ғылымнан 30 ұпай). Студенттер орта білім беретін колледжге түсіп, 11-сынып пен 12-сыныпты аяқтайды. Екі жылдың соңында олар өздерінің академиялық пәндерінен стандартты тесттерден өтеді (HSSC I және HSSC II). Осы емтихандарды сәтті тапсырғаннан кейін студенттерге жоғары орта мектеп аттестаты (немесе HSSC) беріледі. Бұл білім деңгейі FSc/FA/ICS немесе «орта білім» деп те аталады. Студенттер 11-сынып пен 12-сынып аралығында медициналық, инженерлік, гуманитарлық (немесе әлеуметтік ғылымдар), компьютерлік ғылымдар және коммерция сияқты көптеген бағыттарды таңдай алады. Әр бағыт үш таңдаулы пәннен және үш міндетті пәннен тұрады: ағылшын, урду, исламтану (тек 11-сыныпта) және Пәкістан тарихы (тек 12-сыныпта). Пәкістанда балама біліктіліктер де бар, бірақ оларды BISE орнына басқа емтихан орталықтары жүргізеді. Ең көп таралған баламасы – Жалпы білім беру аттестаты (немесе GCE), онда SSC және HSSC тиісінше Кәдімгі деңгей (немесе O деңгейі) және Жоғары деңгей (немесе A деңгейі) арқылы алмастырылады. Басқа біліктіліктерге IGCSE жатады, ол SSC-ні алмастырады. GCE және GCSE O деңгейі, IGCSE және GCE AS/A деңгейлерін Кембридж бағалауының CIE және/немесе Pearson PLC Edexcel International британдық емтихан орталықтары басқарады. Әдетте, GCE O деңгейінде 8-10 пән, ал GCE A деңгейінде 3-5 пән таңдалады. Алдын ала орналастыру (немесе AP) – балама нұсқа, бірақ GCE немесе IGCSE-ге қарағанда кем таралған. Бұл орта мектепті «Жоғары мектеп» деп алмастырады. AP емтихандарын Солтүстік Америкадағы емтихан орталығы – Колледж кеңесі қадағалайды және GCE O/AS/A деңгейі мен IGCSE-ден айырмашылығы, Колледж кеңесіне тіркелген орталықтардың қадағалауымен ғана тапсыруға болады. Пәкістандағы білім берудің тағы бір түрі – «Техникалық білім беру», ол техникалық және кәсіптік білім беруді біріктіреді. Кәсіптік оқу бағдарламасы 5-сыныптан басталып, 10-сыныпқа дейін созылады. Үш басқарма – Пәкістанның техникалық білім беру басқармасы (PBTE), Хайбер-Пахтунхваның техникалық білім беру басқармасы (KPKBTE) және Синд техникалық білім беру басқармасы (SBTE) Matric Tech курсын ұсынады, ол Техникалық мектеп аттестаты (TSC) (10-сыныпқа тең) және инженерлік салалар бойынша ассоциативтік инженерлік диплом (DAE) – азаматтық, химиялық, сәулет, механикалық, электрлік, электроника, компьютерлік техника және т.б. DAE – 12-сыныпқа тең келетін үш жылдық оқу бағдарламасы. Диплом иелері – инженерлер-ассоциаттар. Олар өз мамандықтары бойынша жұмысқа орналаса алады немесе DAE бітіргеннен кейін тиісті пән бойынша B.Tech. және BE-ге түсе алады. Сонымен қатар, британдық білім беру жүйесінен мұрагерлік алған A деңгейлі біліктілік Пәкістанның жеке мектептерінде кеңінен таралған. Оқушының қызығушылығына қарай үш-төрт пән таңдалады. Ол әдетте бизнес, гуманитарлық ғылымдар және табиғаттану сияқты бір санаттағы ұқсас пәндердің жиынтығына бөлінеді. Бұл екі жылдық бағдарлама. A деңгейлі оқу орындары орта мектептерден ерекшеленеді. Сіз жоғары оқу орнына түсуіңіз керек, яғни британдық жүйедегі баламасы O деңгейі. O және A деңгейлері әдетте бір мектепте оқытылмайды.
Жоғары білім беру
ЮНЕСКО-ның 2009 жылғы Global Education Digest мәліметтеріне сәйкес, 2007 жылы пакистандықтардың 6 пайызы (ерлердің 9 пайызы және әйелдердің 3,5 пайызы) жоғары білім алған. Пәкістан 2015 жылға қарай бұл көрсеткішті 10 пайызға, ал 2020 жылға қарай 15 пайызға дейін арттыруды жоспарлап отыр. Жас топтары арасында да елеулі айырмашылықтар бар. 55-64 жас аралығындағы адамдардың 6 пайызынан кемі жоғары білімге ие, ал 45-54 жас аралығындағылардың 8 пайызы, 35-44 жас аралығындағылардың 11 пайызы және 25-34 жас аралығындағылардың 16 пайызы жоғары білім алған.
Төртінші білім беру
Магистрлік бағдарламалардың көпшілігі екі жылдық білім беруді талап етеді. Философия магистрі (MPhil) көптеген пәндер бойынша қолжетімді және магистрді бітіргеннен кейін алуға болады. Философия докторы (PhD) білімі белгілі бір салаларда ғана бар және көбінесе MPhil дәрежесін алғаннан кейін жалғастырылады. MPhil немесе PhD дәрежесін алуға тырысатын студенттер нақты бір мамандық пен сол мамандық бойынша зерттеу жұмыстарын жүргізетін университетті таңдауы керек. Пәкістанда MPhil және PhD білімі алу үшін кем дегенде екі жыл оқу қажет.
Формальды емес және бейресми білім беру
Ресми жүйеден тыс, мемлекеттік сектор көптеген мектептер мен оқу орталықтарын басқарады, олардың көп бөлігі кәсіби дағдыларды үйретуге бағытталған. Осы мекемелердің ішінде кәсіптік училищалар, техникалық оқу орталықтары және ауыл шаруашылығы мен кәсіби оқу орталықтары бар. Пәкістан мемлекеті де оқушылық (шегірттік) жүйені құрастырған.
Жыныстық теңсіздік
Пакистан – патриархалдық қоғам. Пәкістанның білім беру жүйесінде әйелдер мен ерлер арасында гендерлік теңсіздік бар. 2016 жылғы «Гендерлік айырмашылық туралы» жаһандық есеп бойынша, Пәкістан гендерлік теңсіздік деңгейі бойынша әлемдегі екінші нашар ел саналады. Пәкістанда білім беруде жыныстық дискриминация ең кедей отбасыларда кездеседі. Пәкістан әйелдерінің бар болғаны 18%-ы 10 жыл немесе одан көп білім алған. Сонымен қатар, 2006 жылдан бері әйелдердің сауаттылығы мен білім алу деңгейі жақсарған (Moin et al., 2018). 2010 жылы жасалған прогрестің бір мысалы – бастауыш білім беру 5-16 жас аралығындағы балалардың заңды құқығы болып табылады. Орта білім беру деңгейінде оқуға қабылдаудағы гендерлік теңсіздік 1990 жылы 0,4, ал 1999-2000 жылдары 0,67 құрады, бұл көрсеткіш он жыл ішінде 67,5%-ға төмендегенін көрсетеді. Жоғары білім беру деңгейінде 1990-1991 жылдары 0,50 болса, 1999-2000 жылдары 0,81-ге жеткен, яғни теңсіздік 64%-ға азайған. Орта мектептерде гендерлік теңсіздік салыстырмалы түрде жылдам төмендеген. Зерттеулер көрсеткендей, Пәкістан астанасындағы университет студент қыздары ұлдарға қарағанда көбірек жыныстық кемсітушілікке ұшырайды. Бұл гендерлік теңсіздіктің тағы бір қызықты жағы – Пәкістан әйелдерінің STEMM (ғылым, технология, инженерия, математика және медицина) салаларындағы өкілдігі. 2013 жылы Пәкістандағы әйел дәрігерлер мәселесі жергілікті және халықаралық БАҚ-та кеңінен талқыланды. Пәкістанның Медициналық және стоматологиялық кеңесінің мәліметінше, Пәкістанның көптеген медициналық колледждерінде студенттердің 80%-ы – әйелдер, бірақ олардың көпшілігі медициналық тәжірибемен айналыспайды, бұл ауылдық жерлерде және бірқатар мамандықтарда (әсіресе хирургиялық салаларда) дәрігерлердің жетіспеушілігіне себеп болады. Бұл квота Лахор жоғары сотында конституциялық емес (және кемсітушілік) деп танылды. Зерттеулер Пәкістандағы әйел дәрігерлердің мансабы мен білімінде кездесетін бірнеше мәселелерді көрсетеді, соның ішінде әйелдерге қолайлы саясатты (декреттік демалыс, балаға сүт беру ережелері және бала күтімі) іске асырудың жоқтығы және медициналық білім беру мен оқытуда кең таралған сексизм. Пәкістанның патриархалдық мәдениеті, әйелдердің үйден тыс жұмысы отбасы мен шаруашылық міндеттерінен кем маңызды деп есептелетіндіктен, олардың мансапты теңестіруіне кедеріл келтіреді. Алайда, екі гендерлік қағидадан тыс, Пәкістанда трансгендер адамдар да бар. Австралияның Азия құқығы журналының мәліметінше, 2018 жылы Пәкістан «трансгендерлік» деп санайтын нәрсені анықтады. Пәкістан парламентінің пікірінше, трансгендерлік адам – интерсекс, туғанда еркек деп тағайындалған евнух немесе туғандағы жынысынан өзгеше трансгендерлік еркек/әйел. Сонымен қатар, олар 2018 жылғы «Трансгендерлік тұлғаларды қорғау туралы» заңды қабылдады. Бұл заңда трансгендер адамдардың негізгі адам құқықтарын қамтамасыз ететін көптеген ережелер бар. Бұл құқықтар: білім алу, жұмыспен қамту, денсаулық сақтау, қоғамдық орындарға және көлікке қол жеткізу, дауыс беру, мемлекеттік лауазымдарды атқару және т.б. Одан әрі, бұл трансгендерлік тұлға ретінде танылу құқығын да қамтиды. Олар өздерін қабылдаған жынысы ретінде тануға және заңды түрде тіркеуге құқылы. Алайда, осы заңға дейін Пәкістан үкіметі бес түрлі жынысты мойындаған. Сонымен қатар, журнал кейінірек атап өткендей, бұл трансгендерлік адамдарды цисгендерлік адамдармен салыстырғанда «басқа» деп белгілейді. Осы заңға қарамастан, бұл адамдар зорлық-зомбылыққа ұшырап, шеттетілуде. Мысалы, хиджралар, яғни «әйелдік» мінез-құлық танытатын еркектер, мазаққа түсіріліп, қудаланады. Тағы да, «әйелдік» гендерге басымдық беріліп, олардың мүмкіндіктері шектеулі. Алайда, осы елде білім беру сапасын арттыруға бағытталған көптеген реформалар жүргізілді. Бұған мысалдар: Балалар құқықтары туралы конвенция (1989), Мыңжылдық даму мақсаттары (БҰҰ 1990), Тұрақты даму мақсаттары (2015). Соңғы реформа барлық балалардың тегін және міндетті білім алуын және сапалы негізгі білімге қол жеткізуін қамтиды. Пәкістанның білім беру жүйесіне кедеріл келтіретін негізгі мәселелер: білім алуға қол жетімділік, тең мүмкіндіктер, өзектілік, білікті мұғалімдер және оқу ортасы. Пәкістанның кейбір аймақтарында үкімет басшылары балалардың мектепке баруына көмектесетін стратегияларды қабылдамады. Көптеген балалар мектепке қашықтықтан тұрады, сондықтан формальды білім алу мүмкіндігінен айырылады. Қыздар студенттерге ұлдарға қарағанда аз пәндер ұсынылады. Қыздар студенттерге мүмкіндіктерден басқа, әйелдер мұғалімдерге де жеткілікті оқу орындары жетіспейді. Пәкістан біліміндегі тағы бір кемшілік – мазмұнның өзектілігі. Мазмұн студенттерге қоғамдық мәселелерді шешуге үйретуі керек, саяси қақтығыстарға көмектесуі керек емес. Студенттерге экономикалық және әлеуметтік қажеттіліктерді қанағаттандыру туралы білімдерін кеңейтуге көбірек мүмкіндіктер керек. Пәкістан мұғалімдері ескірген мұғалімдерді даярлау бағдарламасының нәтижесінде адам құқықтары туралы білім жетіспейді. Көптеген пәкістандық көшбасшылар мен мұғалімдер білім беру саясаты ұлттық ислам идеологиясына сәйкес болуы керек деп санайды, ол адам құқықтарына назар аудармайды. Халықаралық саясаткерлер мұғалімдер адам құқықтары мен этиканы насипат ететінін және мұғалімдерді даярлау бағдарламаларында негізгі адам құқықтары туралы курс алуы керек екенін біледі. Зерттеу көрсеткендей, мұғалімдерді даярлау бағдарламаларындағы ой-пікір алмасу және жағдайлық зерттеулер адам құқықтары мәселелері туралы хабардарлықты арттырудың ең тиімді тәсілі болып табылады. Мұғалімдерді даярлау елдің жалпы біліміне әсер етеді. Пәкістанның мектептерінде көптеген жалпы мәселелер бар, соның ішінде тиісті оқу жабдықтарының болмауы, қысқа мерзімді оқу, мұғалімдердің білімін жетілдірудің жоқтығы және басқа да мәселелер. Пәкістанда мұғалімдер жетіспейді. Зертханалар ескі, тозуға ұшыраған және жабдықталмаған, ал оқу бағдарламасы өте ескі және бүгінгі күнге тиімді емес. Мектептердегі мәселелерге кемшікті оқу материалдары мен бағдарламалары, біліктілігі төмен мұғалімдер және сыныптардың тығыздығы жатады.
Техникалық және кәсіптік білім беру
Білім беру дамушы елдерде маңызды рөл атқарады, болашақ азаматтарға қажетті өмірлік дағдыларды жеткізеді. 2010 жылы он сегізінші түзету жойылғаннан кейін денсаулық сақтау және білім беру салаларындағы адамдарға көбірек тәуелсіздік берілді. Техникалық және кәсіптік білім беру (ТКББ) студенттерді болашақ жұмысқа дайындауға көмектесетіндіктен, назар аударуда. ТКББ сабақтары ақшаны басқару, жеке және отбасылық денсаулық сақтау, электроника және электротехника, сондай-ақ денсаулық сақтау туралы ақпаратты да ұсынады. ТКББ оқу орындарын тиімді басқару, мұғалімдердің лайықты жалақысы, білікті педагогтар, қазіргі заманға сай оқу бағдарламасы және бағдарламалардың теңдігі Пәкістан басшыларының алдындағы міндеттер болып табылады. ТКББ-ның басты мақсаттары – экономиканы дамыту және байлықты қайта бөлу үшін елдің еңбек ресурстарына инвестиция салу.
Мұғалімдердің қанағаттануы
Өмірден қанағаттану – мұғалімнің жұмыс орнындағы тәжірибесімен байланысты ерекшелік. Пәкістанда жақында жүргізілген зерттеуде, тұрақты білім беру орындарында және арнайы білім беру мекемелерінде жұмыс істейтін мұғалімдер салыстырылды. Зерттеу қатысушыларынан эмоционалдық интеллект және өмірден қанағаттану туралы сұрақтар қойылды. Мұғалімдер институтының зерттеу нәтижелері көрсеткендей, Пәкістанның арнайы білім беру мекемелерінің мұғалімдері өздерінің мәселелеріне қатысты эмоционалдық интеллект немесе өзіне-өзі сындарлылық деңгейінің жоғары екенін және осы мәселелерді қалай шешуге болатынын білгенін көрсетті. Арнайы білім беретін мұғалімдер де өмірден қанағаттану деңгейі жоғары екенін мәлімдеді. Зерттеу жұмыс орнының жалпы атмосферасы мен эмоционалдық интеллект арасындағы байланысты анықтады. Арнайы білім беру мекемелері мен жалпы білім беру мекемелері арасындағы атмосфераның айырмашылықтарын зерттеу үшін тағы да зерттеулер қажет.
Мұғалімдер мәселесі
Пәкістан мұғалімдері студенттерге сапалы білім беру қабілетіне әсер ететін көптеген қиындықтар мен мәселелерге тап болады. Мұғалімдер алдында тұрған кейбір жалпы мәселелер мыналар:
Low pay: Teachers in Pakistan are often paid low salaries, which can make it difficult to attract and retain talented individuals in the profession. Inadequate resources: Teachers in Pakistan often have limited access to resources such as textbooks, classroom materials, and technology, which can make it difficult to provide effective instruction. Overcrowded classrooms: Many classrooms in Pakistan are overcrowded, which can make it challenging for teachers to provide individual attention to each student. Gender discrimination: Female teachers in Pakistan may face discrimination and harassment in the workplace, as well as cultural barriers that limit their access to education and professional development opportunities. Lack of training: Many teachers in Pakistan have limited training and professional development opportunities, which can make it difficult for them to develop new teaching strategies and stay up to date with developments in their field. Limited job security: Teachers in Pakistan may have limited job security, which can lead to high turnover rates and a lack of motivation among teachers. Societal and cultural issues: Teachers in Pakistan may face societal and cultural barriers that limit their ability to teach certain subjects or work with certain student populations. Addressing these issues will require a concerted effort from policymakers, educators, and the broader community to support and empower teachers in their vital role in shaping the future of Pakistani society through education. During the COVID 19 pandemic, the nation launched an educational television channel, Teleschool. Teleschool is programmed with lessons for kindergarten through high school. Each grade has one hour of course material broadcast per day. Digital education has been started in many of the educational institution in Pakistan to utilize time efficiently during the current time. The distance learning mode of education has been recognized as a great resource to give equal access to education to the women from remote areas of developing countries including Pakistan where many women otherwise would not attend school. At the post secondary level, there has been much research conducted about the strengths, weaknesses, opportunities and threats when practicing distance learning. They found that this model is great for those that don't live within the same city as where they go to school. It gives them an opportunity to get an education without having to leave their homes. It has been difficult for students that still have to go into the university, because of the distance learning model it has slowed and put a delay in many research processes. The teachers have a lower salary package as well because they are not requiring them to come into work.
Төмен жалақы: Пәкістанда мұғалімдерге жиі төмен жалақы төленеді, бұл мамандыққа дарынды адамдарды тартуды және ұстап тұруды қиындатады.
Low pay: Teachers in Pakistan are often paid low salaries, which can make it difficult to attract and retain talented individuals in the profession. Inadequate resources: Teachers in Pakistan often have limited access to resources such as textbooks, classroom materials, and technology, which can make it difficult to provide effective instruction. Overcrowded classrooms: Many classrooms in Pakistan are overcrowded, which can make it challenging for teachers to provide individual attention to each student. Gender discrimination: Female teachers in Pakistan may face discrimination and harassment in the workplace, as well as cultural barriers that limit their access to education and professional development opportunities. Lack of training: Many teachers in Pakistan have limited training and professional development opportunities, which can make it difficult for them to develop new teaching strategies and stay up to date with developments in their field. Limited job security: Teachers in Pakistan may have limited job security, which can lead to high turnover rates and a lack of motivation among teachers. Societal and cultural issues: Teachers in Pakistan may face societal and cultural barriers that limit their ability to teach certain subjects or work with certain student populations. Addressing these issues will require a concerted effort from policymakers, educators, and the broader community to support and empower teachers in their vital role in shaping the future of Pakistani society through education. During the COVID 19 pandemic, the nation launched an educational television channel, Teleschool. Teleschool is programmed with lessons for kindergarten through high school. Each grade has one hour of course material broadcast per day. Digital education has been started in many of the educational institution in Pakistan to utilize time efficiently during the current time. The distance learning mode of education has been recognized as a great resource to give equal access to education to the women from remote areas of developing countries including Pakistan where many women otherwise would not attend school. At the post secondary level, there has been much research conducted about the strengths, weaknesses, opportunities and threats when practicing distance learning. They found that this model is great for those that don't live within the same city as where they go to school. It gives them an opportunity to get an education without having to leave their homes. It has been difficult for students that still have to go into the university, because of the distance learning model it has slowed and put a delay in many research processes. The teachers have a lower salary package as well because they are not requiring them to come into work.
Қажеттіліктері жеткіліксіз: Пәкістан мұғалімдерінің оқулықтар, сыныпқа арналған материалдар және технология сияқты ресурстарға қолжетімділігі шектеулі, бұл тиімді оқытуды қиындатады.
Low pay: Teachers in Pakistan are often paid low salaries, which can make it difficult to attract and retain talented individuals in the profession. Inadequate resources: Teachers in Pakistan often have limited access to resources such as textbooks, classroom materials, and technology, which can make it difficult to provide effective instruction. Overcrowded classrooms: Many classrooms in Pakistan are overcrowded, which can make it challenging for teachers to provide individual attention to each student. Gender discrimination: Female teachers in Pakistan may face discrimination and harassment in the workplace, as well as cultural barriers that limit their access to education and professional development opportunities. Lack of training: Many teachers in Pakistan have limited training and professional development opportunities, which can make it difficult for them to develop new teaching strategies and stay up to date with developments in their field. Limited job security: Teachers in Pakistan may have limited job security, which can lead to high turnover rates and a lack of motivation among teachers. Societal and cultural issues: Teachers in Pakistan may face societal and cultural barriers that limit their ability to teach certain subjects or work with certain student populations. Addressing these issues will require a concerted effort from policymakers, educators, and the broader community to support and empower teachers in their vital role in shaping the future of Pakistani society through education. During the COVID 19 pandemic, the nation launched an educational television channel, Teleschool. Teleschool is programmed with lessons for kindergarten through high school. Each grade has one hour of course material broadcast per day. Digital education has been started in many of the educational institution in Pakistan to utilize time efficiently during the current time. The distance learning mode of education has been recognized as a great resource to give equal access to education to the women from remote areas of developing countries including Pakistan where many women otherwise would not attend school. At the post secondary level, there has been much research conducted about the strengths, weaknesses, opportunities and threats when practicing distance learning. They found that this model is great for those that don't live within the same city as where they go to school. It gives them an opportunity to get an education without having to leave their homes. It has been difficult for students that still have to go into the university, because of the distance learning model it has slowed and put a delay in many research processes. The teachers have a lower salary package as well because they are not requiring them to come into work.
Адамдар толы сыныптар: Пәкістанда көптеген сыныптар адаммен толы, мұғалімдерге әр оқушыға жеке көңіл бөлу қиынға соғады.
Low pay: Teachers in Pakistan are often paid low salaries, which can make it difficult to attract and retain talented individuals in the profession. Inadequate resources: Teachers in Pakistan often have limited access to resources such as textbooks, classroom materials, and technology, which can make it difficult to provide effective instruction. Overcrowded classrooms: Many classrooms in Pakistan are overcrowded, which can make it challenging for teachers to provide individual attention to each student. Gender discrimination: Female teachers in Pakistan may face discrimination and harassment in the workplace, as well as cultural barriers that limit their access to education and professional development opportunities. Lack of training: Many teachers in Pakistan have limited training and professional development opportunities, which can make it difficult for them to develop new teaching strategies and stay up to date with developments in their field. Limited job security: Teachers in Pakistan may have limited job security, which can lead to high turnover rates and a lack of motivation among teachers. Societal and cultural issues: Teachers in Pakistan may face societal and cultural barriers that limit their ability to teach certain subjects or work with certain student populations. Addressing these issues will require a concerted effort from policymakers, educators, and the broader community to support and empower teachers in their vital role in shaping the future of Pakistani society through education. During the COVID 19 pandemic, the nation launched an educational television channel, Teleschool. Teleschool is programmed with lessons for kindergarten through high school. Each grade has one hour of course material broadcast per day. Digital education has been started in many of the educational institution in Pakistan to utilize time efficiently during the current time. The distance learning mode of education has been recognized as a great resource to give equal access to education to the women from remote areas of developing countries including Pakistan where many women otherwise would not attend school. At the post secondary level, there has been much research conducted about the strengths, weaknesses, opportunities and threats when practicing distance learning. They found that this model is great for those that don't live within the same city as where they go to school. It gives them an opportunity to get an education without having to leave their homes. It has been difficult for students that still have to go into the university, because of the distance learning model it has slowed and put a delay in many research processes. The teachers have a lower salary package as well because they are not requiring them to come into work.
Жыныстық кемсітушілік: Пәкістанда әйел мұғалімдер жұмыс орнында кемсітушілік пен қорлаушылыққа, сондай-ақ білім алу және кәсіби даму мүмкіндіктеріне қол жеткізуді шектейтін мәдени кедергілерге тап болуы мүмкін.
Low pay: Teachers in Pakistan are often paid low salaries, which can make it difficult to attract and retain talented individuals in the profession. Inadequate resources: Teachers in Pakistan often have limited access to resources such as textbooks, classroom materials, and technology, which can make it difficult to provide effective instruction. Overcrowded classrooms: Many classrooms in Pakistan are overcrowded, which can make it challenging for teachers to provide individual attention to each student. Gender discrimination: Female teachers in Pakistan may face discrimination and harassment in the workplace, as well as cultural barriers that limit their access to education and professional development opportunities. Lack of training: Many teachers in Pakistan have limited training and professional development opportunities, which can make it difficult for them to develop new teaching strategies and stay up to date with developments in their field. Limited job security: Teachers in Pakistan may have limited job security, which can lead to high turnover rates and a lack of motivation among teachers. Societal and cultural issues: Teachers in Pakistan may face societal and cultural barriers that limit their ability to teach certain subjects or work with certain student populations. Addressing these issues will require a concerted effort from policymakers, educators, and the broader community to support and empower teachers in their vital role in shaping the future of Pakistani society through education. During the COVID 19 pandemic, the nation launched an educational television channel, Teleschool. Teleschool is programmed with lessons for kindergarten through high school. Each grade has one hour of course material broadcast per day. Digital education has been started in many of the educational institution in Pakistan to utilize time efficiently during the current time. The distance learning mode of education has been recognized as a great resource to give equal access to education to the women from remote areas of developing countries including Pakistan where many women otherwise would not attend school. At the post secondary level, there has been much research conducted about the strengths, weaknesses, opportunities and threats when practicing distance learning. They found that this model is great for those that don't live within the same city as where they go to school. It gives them an opportunity to get an education without having to leave their homes. It has been difficult for students that still have to go into the university, because of the distance learning model it has slowed and put a delay in many research processes. The teachers have a lower salary package as well because they are not requiring them to come into work.
Білім берудің жетіспеушілігі: Пәкістанда көптеген мұғалімдер білім алудың және кәсіби дамудың шектеулі мүмкіндіктеріне ие, бұл оларға жаңа оқыту стратегияларын әзірлеуді және өз салаларындағы жаңалықтарды білуді қиындатады.
Low pay: Teachers in Pakistan are often paid low salaries, which can make it difficult to attract and retain talented individuals in the profession. Inadequate resources: Teachers in Pakistan often have limited access to resources such as textbooks, classroom materials, and technology, which can make it difficult to provide effective instruction. Overcrowded classrooms: Many classrooms in Pakistan are overcrowded, which can make it challenging for teachers to provide individual attention to each student. Gender discrimination: Female teachers in Pakistan may face discrimination and harassment in the workplace, as well as cultural barriers that limit their access to education and professional development opportunities. Lack of training: Many teachers in Pakistan have limited training and professional development opportunities, which can make it difficult for them to develop new teaching strategies and stay up to date with developments in their field. Limited job security: Teachers in Pakistan may have limited job security, which can lead to high turnover rates and a lack of motivation among teachers. Societal and cultural issues: Teachers in Pakistan may face societal and cultural barriers that limit their ability to teach certain subjects or work with certain student populations. Addressing these issues will require a concerted effort from policymakers, educators, and the broader community to support and empower teachers in their vital role in shaping the future of Pakistani society through education. During the COVID 19 pandemic, the nation launched an educational television channel, Teleschool. Teleschool is programmed with lessons for kindergarten through high school. Each grade has one hour of course material broadcast per day. Digital education has been started in many of the educational institution in Pakistan to utilize time efficiently during the current time. The distance learning mode of education has been recognized as a great resource to give equal access to education to the women from remote areas of developing countries including Pakistan where many women otherwise would not attend school. At the post secondary level, there has been much research conducted about the strengths, weaknesses, opportunities and threats when practicing distance learning. They found that this model is great for those that don't live within the same city as where they go to school. It gives them an opportunity to get an education without having to leave their homes. It has been difficult for students that still have to go into the university, because of the distance learning model it has slowed and put a delay in many research processes. The teachers have a lower salary package as well because they are not requiring them to come into work.
Жұмыс орны шектеулі: Пәкістан мұғалімдерінің жұмыс орны шектеулі болуы мүмкін, бұл мұғалімдердің жоғары жұмыс ауысуына және мотивациясының төмендігіне әкелуі мүмкін.
Low pay: Teachers in Pakistan are often paid low salaries, which can make it difficult to attract and retain talented individuals in the profession. Inadequate resources: Teachers in Pakistan often have limited access to resources such as textbooks, classroom materials, and technology, which can make it difficult to provide effective instruction. Overcrowded classrooms: Many classrooms in Pakistan are overcrowded, which can make it challenging for teachers to provide individual attention to each student. Gender discrimination: Female teachers in Pakistan may face discrimination and harassment in the workplace, as well as cultural barriers that limit their access to education and professional development opportunities. Lack of training: Many teachers in Pakistan have limited training and professional development opportunities, which can make it difficult for them to develop new teaching strategies and stay up to date with developments in their field. Limited job security: Teachers in Pakistan may have limited job security, which can lead to high turnover rates and a lack of motivation among teachers. Societal and cultural issues: Teachers in Pakistan may face societal and cultural barriers that limit their ability to teach certain subjects or work with certain student populations. Addressing these issues will require a concerted effort from policymakers, educators, and the broader community to support and empower teachers in their vital role in shaping the future of Pakistani society through education. During the COVID 19 pandemic, the nation launched an educational television channel, Teleschool. Teleschool is programmed with lessons for kindergarten through high school. Each grade has one hour of course material broadcast per day. Digital education has been started in many of the educational institution in Pakistan to utilize time efficiently during the current time. The distance learning mode of education has been recognized as a great resource to give equal access to education to the women from remote areas of developing countries including Pakistan where many women otherwise would not attend school. At the post secondary level, there has been much research conducted about the strengths, weaknesses, opportunities and threats when practicing distance learning. They found that this model is great for those that don't live within the same city as where they go to school. It gives them an opportunity to get an education without having to leave their homes. It has been difficult for students that still have to go into the university, because of the distance learning model it has slowed and put a delay in many research processes. The teachers have a lower salary package as well because they are not requiring them to come into work.
Әлеуметтік және мәдени мәселелер: Пәкістан мұғалімдері белгілі бір пәндерді оқыту немесе белгілі бір оқушылармен жұмыс істеу қабілетін шектейтін әлеуметтік және мәдени кедергілерге тап болуы мүмкін.
Low pay: Teachers in Pakistan are often paid low salaries, which can make it difficult to attract and retain talented individuals in the profession. Inadequate resources: Teachers in Pakistan often have limited access to resources such as textbooks, classroom materials, and technology, which can make it difficult to provide effective instruction. Overcrowded classrooms: Many classrooms in Pakistan are overcrowded, which can make it challenging for teachers to provide individual attention to each student. Gender discrimination: Female teachers in Pakistan may face discrimination and harassment in the workplace, as well as cultural barriers that limit their access to education and professional development opportunities. Lack of training: Many teachers in Pakistan have limited training and professional development opportunities, which can make it difficult for them to develop new teaching strategies and stay up to date with developments in their field. Limited job security: Teachers in Pakistan may have limited job security, which can lead to high turnover rates and a lack of motivation among teachers. Societal and cultural issues: Teachers in Pakistan may face societal and cultural barriers that limit their ability to teach certain subjects or work with certain student populations. Addressing these issues will require a concerted effort from policymakers, educators, and the broader community to support and empower teachers in their vital role in shaping the future of Pakistani society through education. During the COVID 19 pandemic, the nation launched an educational television channel, Teleschool. Teleschool is programmed with lessons for kindergarten through high school. Each grade has one hour of course material broadcast per day. Digital education has been started in many of the educational institution in Pakistan to utilize time efficiently during the current time. The distance learning mode of education has been recognized as a great resource to give equal access to education to the women from remote areas of developing countries including Pakistan where many women otherwise would not attend school. At the post secondary level, there has been much research conducted about the strengths, weaknesses, opportunities and threats when practicing distance learning. They found that this model is great for those that don't live within the same city as where they go to school. It gives them an opportunity to get an education without having to leave their homes. It has been difficult for students that still have to go into the university, because of the distance learning model it has slowed and put a delay in many research processes. The teachers have a lower salary package as well because they are not requiring them to come into work.
Бұл мәселелерді шешу үшін саясаткерлер, білім беру саласының қызметкерлері және кеңінен қоғамның біріккен күш-жігерін қажет етеді. COVID-19 пандемиясы кезінде елімізде «Телемектеп» атты білім беру телеарнасы іске қосылды. Телемектепте балабақшадан жоғары сыныпқа дейінгі сабақтар жоспарланған. Әр сыныпта күн сайын бір сағаттан курстық материал беріледі. Қазіргі уақытта уақытты тиімді пайдалану үшін Пәкістанның көптеген білім беру мекемелерінде цифрлық білім беру басталды. Қашықтан оқыту әдісі білім беруде үлкен ресурс ретінде танылды. Бұл білім беруді дамушы елдердің шалғай аймақтарындағы әйелдерге тең мүмкіндік береді, олардың көпшілігі басқа жағдайда мектепке бара алмайтын еді. Жоғары білім беру деңгейінде қашықтықтан оқытудың күшті жақтары, әлсіз жақтары, мүмкіндіктері мен қауіптері туралы көптеген зерттеулер жүргізілді. Олар бұл модель мектепте оқитын қалада тұрмайтын студенттер үшін өте пайдалы екенін анықтады. Бұл оларға үйден шықпай-ақ білім алуға мүмкіндік береді. Бірақ университеттерге баруға міндетті студенттер үшін бұл қиындық тудырды, себебі қашықтықтан оқыту моделі көптеген зерттеу процестерін баяулатты және кешіктірді. Сондай-ақ, мұғалімдердің жалақысы төмендеді, өйткені олар жұмысқа баруға міндетті емес.
Low pay: Teachers in Pakistan are often paid low salaries, which can make it difficult to attract and retain talented individuals in the profession. Inadequate resources: Teachers in Pakistan often have limited access to resources such as textbooks, classroom materials, and technology, which can make it difficult to provide effective instruction. Overcrowded classrooms: Many classrooms in Pakistan are overcrowded, which can make it challenging for teachers to provide individual attention to each student. Gender discrimination: Female teachers in Pakistan may face discrimination and harassment in the workplace, as well as cultural barriers that limit their access to education and professional development opportunities. Lack of training: Many teachers in Pakistan have limited training and professional development opportunities, which can make it difficult for them to develop new teaching strategies and stay up to date with developments in their field. Limited job security: Teachers in Pakistan may have limited job security, which can lead to high turnover rates and a lack of motivation among teachers. Societal and cultural issues: Teachers in Pakistan may face societal and cultural barriers that limit their ability to teach certain subjects or work with certain student populations. Addressing these issues will require a concerted effort from policymakers, educators, and the broader community to support and empower teachers in their vital role in shaping the future of Pakistani society through education. During the COVID 19 pandemic, the nation launched an educational television channel, Teleschool. Teleschool is programmed with lessons for kindergarten through high school. Each grade has one hour of course material broadcast per day. Digital education has been started in many of the educational institution in Pakistan to utilize time efficiently during the current time. The distance learning mode of education has been recognized as a great resource to give equal access to education to the women from remote areas of developing countries including Pakistan where many women otherwise would not attend school. At the post secondary level, there has been much research conducted about the strengths, weaknesses, opportunities and threats when practicing distance learning. They found that this model is great for those that don't live within the same city as where they go to school. It gives them an opportunity to get an education without having to leave their homes. It has been difficult for students that still have to go into the university, because of the distance learning model it has slowed and put a delay in many research processes. The teachers have a lower salary package as well because they are not requiring them to come into work.
Абдус Салам
Абдус Салам – пакистандық теориялық физик және электромагниттік және әлсіз күштердің бірігуі жөніндегі жұмысы үшін физика саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты. Салам, Шелдон Глашшоу және Стивен Вайнберг осы еңбегі үшін 1979 жылғы Нобель сыйлығын бөлісіп алды. Салам – кез келген сала бойынша Нобель сыйлығын алған тұңғыш пакистандық. Салам пакистандық физиканың әлемдік физика қауымдастығындағы дамуына зор үлес қосты.
Ата-ур-Рахман
Ата Ур Рахман – табиғи өнімдер химиясы саласындағы жұмысымен танымал пакистандық ғалым. Оның 1200-ден астам ғылыми мақаласы, кітабы және патенты бар, оларға 34 000-нан астам сілтеме жасалған және H-индексі 74-ке тең. 2006 жылы ол Лондон Корольдік қоғамының мүшесі болып сайланды және 1999 жылы ЮНЕСКО ғылым сыйлығын жеңіп алды. Жоғары білім беру, ғылым және технология салаларындағы революциялық өзгерістері үшін ол көптеген ұлттық және халықаралық наградаларға ие болды, соның ішінде ең жоғары ұлттық награда – «Нишан-и Имтиаз». Ол сонымен қатар Қытайдың халықаралық ынтымақтастық бойынша ең жоғары сыйлығын жеңіп алды. Ғылымға қосқан үлесі үшін ол Австрия үкіметінің жоғары азаматтық наградасымен марапатталды.
Аюб Оммая
Әйюб Оммая – өз саласына зор үлес қоскан пакистандық нейрохирург. Оған 150-ден астам ғылыми мақала жатқызылған. Ол сонымен қатар Оммая резервуары медициналық процедурасын ойлап тапты. Бұл – ми ісігімен ауыратын науқастарға дәрі-дәрмек жеткізу жүйесі.
Махбұл-Хақ
Махбуб әл-Хақ – пакистандық экономист, үнді экономисі Амартия Сенмен бірге адам дамуын өлшеу және бағалаудың қазіргі заманғы халықаралық стандарты – Адам дамуы индексін (АДИ) жасады.
Исмат Бег
Исмат Бег – пакистандық математик, бекітілген нүктелер теориясы және көп критерийлі шешім қабылдау әдістері саласындағы еңбектерімен танымал. Исмат Бег – Лахор экономика мектебінің Жоғары білім беру комиссиясының ерекшеленген ұлттық профессоры және АҚШ Флорида штатындағы Базалық зерттеулер институтының математика бөлімінің құрметті толық профессоры. Оның оқыту және зерттеу саласында мол тәжірибесі бар. Ол Пәкістан ғылым академиясының және Ұлыбритания Математика және оның қолданбалары институтының мүшесі.
Арфа Абдул Кәрім Рандхава
Арфа Абдул Карим Рандхава – 2004 жылы тоғыз жасында Microsoft Certified Professional (MCP) сертификатын алған пакистандық студент және компьютерлік дарын. Оның есімі Гиннестің рекордтар кітабына енгізілді. Ол 2008 жылға дейін бұл атақты сақтап тұрды. Арфа түрлі халықаралық форумдарда, оның ішінде TechEd Developers Conference-те Пәкістанды өкілдік етті. Сондай-ақ ол 2005 жылы Президенттің «Үздік еңбек еткені үшін» сыйлығымен марапатталды. Лахордағы ғылыми парк, Арфа Бағдарламалық Технологиялар Паркі, оның құрметіне аталды. Ол Билл Гейтс шақыруымен АҚШ-тағы Microsoft штаб-пәтеріне барды.
Доктор Науид Сайед
Доктор Навид Сайед – пакистандық-канад ғалымы. Ол ми жасушаларын кремнийлік чипке қосуды алғаш рет іске асырған ғалым.
Нергис Мавалвала
Нергис Мавалвала – гравитациялық толқындарды алғаш рет байқаудағы рөлімен танымал пакистан-американдық астрофизигі. Ол 2010 жылы МакАртур стипендиясын және 2017 жылы Ақпараттық технологиялар университетінен Лахор технологиясы бойынша алғашқы сыйлықты алды. Мавалвала лазерлік интерферометрлік гравитациялық толқын обсерваториясы (LIGO) жобасында гравитациялық толқындарды анықтау жұмысымен ең жақсы танылады.
Мұхаммед Ирфан-Максуд
Мұхаммед Ирфан Максуд – пакистандық зерттеуші және кәсіпкер. Ол технокәсіпкерлік және биотехнология саласындағы жұмысымен танымал. Ол жасушалық және молекулалық биология бойынша PhD дәрежесін, сондай-ақ екі магистрлік (биотехнология) және саяси ғылымдар (халықаралық қатынастар) бойынша магистрлік дәрежесін алған. Ол Иран ғылым және зерттеу министрінің қолдауымен төрт рет Иранның ұлттық технокәсіпкерлік сыйлығы – Шейх Бахаи сыйлығымен және Жастар ісі жөніндегі вице-министрдің «Жас кәсіпкер» сыйлығымен марапатталған. Сонымен қатар, Миан Наваз Шарифтің тапсырмасымен Пәкістан Мұсылман Лигасының (ПМЛ) Лахор бөлімінің бірлескен хатшысы қызметін атқарған.
Білім беру шығыстары ЖІӨ-ге шаққанда
Білім беруге жұмсалатын қаражат Пәкістанның ЖІӨ-нің шамамен 2% құрайды. Дегенмен, 2009 жылы үкімет жаңа ұлттық білім беру саясатын бекітті, онда білім беру шығындары ЖІӨ-нің 7%-ына дейін ұлғайтылатыны айтылды, бұл идеяны алғаш рет Пәнджаб үкіметі ұсынған еді. 1972 жылдан бері Пәкістандағы білім беруге жұмсалған қаражат тарихын зерттеген мақала авторы, бұл саясаттың маңызды мәселе көтеретінін атап көрсетеді: Пәкістан соңғы алты онжылдықта қол жеткізе алмаған нәтижелерге алты жылдың ішінде қалай қол жеткізе алады? Саясат құжатында бұл сұраққа жауап берілмеген және осы мақсаттың негізінде жатқан болжамдар талқыланбаған. Автордың есептеулері бойынша, соңғы 37 жылда білім беруге жұмсалған ең жоғары мемлекеттік шығын 1987-1988 жылдары ЖІӨ-нің 2,80 пайызын құраған. 1972-1973 және 2008-2009 жылдар аралығында білім беруге жұмсалатын мемлекеттік шығындар ЖІӨ-нің пайыздық көрсеткіші ретінде 16 жыл бойы төмендеген, ал 5 жыл бойы сақталған. Осылайша, 1972 жылдан бері өткен 37 жылдың ішінде, мемлекеттік білім беру шығындары ЖІӨ-нің пайыздық көрсеткіші ретінде 21 жыл бойы азайды немесе өзгеріссіз қалды. Автор, егер 1972 жылдан бері сақталатын үрдіс жалғасқанда, Пәкістан 2015 жылға дейін ЖІӨ-нің 4 пайызына жете алатынын айтады. Алайда, мұның болуы қиын, себебі шығындар деңгейі бұрыннан бері тұрақсыз және болжамсыз болып келген. Осы көңіл көншітпейтін жағдайды ескере отырып, білім беруге жұмсалатын мемлекеттік шығындарды ЖІӨ-нің 7%-ына дейін арттыру – ғажайыпқа тең, бірақ ол құдайдан келмейді. Керісінше, ол саяси сипатқа ие болады, өйткені оны биліктегілер «жасауы» керек. Автор, Пәкістан білім беруде «дәстүрден тыс» көзқарас қабылдамаса, үлкен жетістіктерге қол жеткізу мүмкін емес деп санайды. Яғни, білім беру саласы ерекше сала ретінде қарастырылуы керек және оған бөлінетін бюджеттік қаражатты қаржылық қиындықтардан, саяси және экономикалық тұрақсыздықтан қорғау қажет. Білім беруге бөлінетін қаражатқа бюджеттік тапшылықтың азаюы, әскери шығындардың өсуі немесе қарыздардың көбеюі әсер етуі тиіс емес. Сонымен қатар, 2015 жылға қарай білім беруге жұмсалатын шығындарды ЖІӨ-нің 7 пайызына дейін арттыру «ғажайыбын» Пәкістан қалай «жасауы» мүмкін екендігі туралы басқа да мүмкіндіктерді талқылау қажет.
Университеттер рейтингісі
2018 жылы алғаш рет НҰТУ-дың Исламабад қаласы QS Азия университеттері рейтингінде 91-орынды иеленді. Сондай-ақ, 2018 жылғы QS Азия университеттері рейтингісінің үздік 1000-іне Пәкістанның 7 университеті кірді. 2022 жылға қарай барлығы 6 университет үздік 1000-ға енді: НҰТУ (#358), Куаид-и Азам университеті (#378), PIEAS (#398), LUMS (#651), УЭТ, Лахор (#801) және Пенджаб университеті (#801).
Дін және білім
Пәкістанның білім беру жүйесі дінмен тығыз байланысты. Мысалы, пәкістандық ғылым мұғалімдерін зерттеу көрсеткендей, көптеген мұғалімдер діни нанымдарына сүйене отырып эволюция теориясын қабылдамайды. Дегенмен, зерттеуге қатысқан пәкістандық мұғалімдердің көпшілігі (18-нің 14-і) тірі организмдердің эволюциясын қабылдады немесе мүмкіндігін қарастырды, ал пәкістандық ғылым мұғалімдерінің барлығы дерлік адам эволюциясын қабылдамады, себебі олар "адамдар маймылдан пайда болған жоқ" деп сенді. Бұл эволюция ғылымына қатысты үлкен жаңылыс және дұрыс емес түсінік, бірақ зерттеуге сәйкес, көптеген пәкістандық мұғалімдердің арасында кең таралған. Көптеген мұғалімдер адам эволюциясын қабылдамаса да, "ғылым мен Ислам арасында ешқандай қайшылық жоқ" деген келісімде болды.
Сауаттылық деңгейі
Сауаттылықтың анықтамасы өзгеріп келеді, нәтижесінде соңғы санақтар мен сараптамаларда сауаттылық деңгейі тұрақсыз өзгереді. Қысқаша мәліметтер төменде келтірілген:
Санақ немесе сараптама жылы 1951 (Батыс Пәкістан) 17,9% 21,4% 62,8% 73,4% 51,9% 77,3% 54% "Газет немесе журналдағы кез келген тілдегі қарапайым мәтінді оқып түсіну, қарапайым хат жазу және қарапайым математикалық амалдарды орындау (яғни, санау және қосу/азайту). "10 жас және одан үлкендер.
Облыс бойынша сауаттылық деңгейі
Облыс Сауаттылық деңгейі 72,40% 55% 74% (2017) Белгісіз
Пәкістанда әкімшілік бірлік бойынша орташа оқу жылы
Бірлік19901995200020052010201220152018Азад Джамму және Кашмир 3.78 4.59 5.42 7.47 7.22 7.35 6.92 6.51 Белуджистан 1.77 2.15 2.53 3.49 3.25 3.14 3.17 3.10 FATA 1.42 1.73 2.04 2.81 2.71 2.69 2.60 2.45 Гилгит Балтистан 2.01 2.44 2.88 3.97 3.84 3.80 4.59 5.17 Исламабад (ICT) 4.16 5.05 5.96 8.21 9.67 10.70 9.62 8.34 Хайбер Пахтунхва 1.83 2.22 2.62 3.62 3.80 3.97 3.95 3.82 Пәнджаб 1.96 2.38 2.81 3.88 4.44 4.85 5.23 5.41 Синдх 2.43 2.95 3.48 4.79 5.19 5.51 5.35 5.05 Пәкістан 2.28 2.77 3.27 4.51 4.68 4.85 5.09 5.16
Сауаттылық деңгейі мен дамуы
Пакистанның сауаттылық деңгейі Оңтүстік Азиядағы ең төменгі көрсеткіштердің бірі болып табылады – 49,9 пайыз. Еркектердің сауаттылығы 61,7 пайызды, ал әйелдердің сауаттылығы 35,2 пайызды құрайды. Пакистанның ауылдық аймақтарында әйелдердің сауаттылық деңгейі жиырма бес пайызға дейін төмендейді. Пакистанның ауылдық аймақтарында қыздардың мектепке қабылдануы да айтарлықтай азаяды. Ауылдық жерлерде бастауыш сыныпқа қабылданатын қыздардың үлесі бар болғаны жиырма пайызды құрайды. Пакистан халқының 65 пайызы ауыл тұрғындарынан тұрады. Пакистан азаматтары өмір сапасына әсер ететін мәселелермен бетпе-бет келеді. Сауатсыздық сияқты мәселелер кедейлік пен қарапайым қажеттіліктердің жетіспеуімен байланысты. Феодализм мен патриархалдық басшылық, әсіресе әйелдердің лайықты білім алуына кедеріс келтірді. Төмен сауаттылық деңгейіне ие ата-аналар балаларының дамуына әсер ететін денсаулық сақтау ұсынымдарын түсінуде қиындықтарға тап болады. Балаларының білім деңгейі жоғары емес ата-аналардың арасында нашар тамақтану мәселесі жиі кездеседі. Білімсіз ата-аналар балаларының толыққанды өсуі мен дамуы үшін қажетті дұрыс тамақтану туралы білмейді. Нашар тамақтану сауатсыз және дұрыс тамақтандыру ережелерін білмейтін аналармен байланысты. Пакистандағы төмен білім деңгейіне бірнеше фактор ықпал етеді. Басты себептердің қатарында – жұмыссыздық, кедейлік, хабардарлықтың жетіспеуі, мұғалімдердің жұмыстан қалуы, сапалы білім беру мекемелерінің тапшылығы және білім беру мекемелерін мемлекеттік бақылаудың жеткіліксіздігі. "Коммерция, экономика және әлеуметтік ғылымдар журналында" жарияланған зерттеуде білім берудің маңыздылығы талқыланды. Зерттеу Индонезия, Малайзия және Пакистанды салыстырады. Білім беру жалпы әл-ауқатты жақсарту үшін өте маңызды және құнды құрал болып табылады. Білім беру жұмысқа орналасуға көмектеседі, әлеуметтік әділдік пен теңдікті қамтамасыз етеді, әлеуметтік және өзіндік сананы қалыптастырады және ой-өрісін кеңейтеді. Білім беру – ел азаматтарына теңсіздік пен кедейлікті жеңу үмітімен ұсынылатын ең маңызды мүмкіндік. Білім беру адам өміріне өте оңды әсер етеді. Кез келген қоғамда білім берудің маңызы зор, ал білімсіз өмірді көзге елестету мүмкін емес. Бұл зерттеу Индонезия, Малайзия және Пакистан мәдениеттерінде көптеген айырмашылықтар бар екенін, сондай-ақ елдердегі ресурстардың да әртүрлі екенін көрсетті. Деректерге сәйкес, Индонезияның сауаттылық деңгейі 90 пайыз, Малайзияның 89 пайыз, ал Пакистанның 54,9 пайызды құрайды, бұл басқа екі елмен салыстырғанда айтарлықтай төмен көрсеткіш. Осы екі елмен салыстырғанда, Пакистанда кедейлік пен теңсіздік деңгейі жоғары. Сондықтан, сауаттылық деңгейінің ең төмен болуы заңды. Егер Пакистанның сауаттылық деңгейі артатын болса, елдегі кедейлік пен теңсіздік азайып, жақсы қоғам мен дамыған ел құрылуы мүмкін.