Кіріспе

Беотхук көлі, бұрынғы Қызыл Үнді көлі, Канаданың Ньюфаундленд және Лабрадор провинциясындағы Ньюфаундлендтің ішкі аймағында орналасқан. Көлдің суы Эксплойтс өзеніне құяды, ол Ньюфаундлендтің ішкі аймағынан ағып Атлант мұхитына Эксплойтс шығанағы арқылы құяды. Ллойдс өзені, Виктория өзені және Стар өзені көлге құяды.

Тарих

Беотхактар көлдің жағалауында бірнеше лагерьде мекен еткен. Джон Картрайт пен оның інісі Джордж Картрайт Беотхактарды іздеу үшін көлдің ішкі жағына жасаған экспедициясы тек тастап кетілген лагерьлерді ғана тапты. Олар көлді тапқанда оны «Лейтенант көлі» деп атады. 1811 жылдың қаңтар айында Дэвид Бьюкен басқарған экспедиция Беотхактармен достық қарым-қатынас орнату мақсатымен Экплойтс өзенімен жол тартты; Бьюкен оларды тапты, бірақ кездесу жаман өтті және нәтижесінде екі теңізші қаза тапты. Джон Пейтон 1819 жылы тағы бір экспедицияны көлге жетектеді, ол да трагедиямен аяқталды; экспедиция Беотхак басшысы Ноносабасуттың өліміне және Демасдуиттің тұтқындалуына әкелді. Картрайттың бұрынғы экспедициясы 1700 жылдардың соңы мен 1800 жылдардың басында Беотхак халқымен достық байланыс орнатуға бағытталған шенеуніктердің бірқатар әрекеттерінің біріншісі болды. Осы кезеңде Беотхактарға деген құрметтің нышаны ретінде, көл еуропалық қоныс аударушылардың Беотхактарды атау үшін қолданған «Қызыл үндістер» терминімен Қызыл Үндістер көлі деп қайта аталды; бұл термин Беотхактардың денелері мен мүліктеріне қызыл охр бояуын жағу әдетінен туындаған.

Атауын өзгерту

2021 жылдың 21 сәуірінде провинциялық Түпкіліктік істер министрі Лиза Демпстер Ассамблея палатасында ұсыныс енгізіп, Ньюфаундленд және Лабрадор үкіметінің көлдің атын "Вантақо'ти Қоспем" деп өзгертетінін жариялады, бұл Микмак тілінде "бейбіт көл" деген мағынаны білдіреді. Кейіннен Канада баспасөзінің ақпарат алу құқығы бойынша жасаған сұраныстарынан белгілі болғандай, Түпкіліктік істер жөніндегі вице-министр 15 сәуірде Ньюфаундлендтің оңтүстік жағалауында орналасқан Миавупек тайпасына Қызыл Үнді көліне жаңа атау табу туралы хат жолдаған. Бір апта ішінде Миавупек тайпасының басшысы Мисел Джо ұсыныс жасады, ол ұсыныс аталған мәлімдемеге енгізілді. Сол сұраныстан министрдің орынбасары Миавупек тайпасына жазған хатында премьер-министр Эндрю Фьюридің "осы мәселені мүмкіндігінше жылдам шешуді қалайтынын" айтқандығы анықталды. Бірақ петициялар, наразылықтар мен көл маңындағы жергілікті қауымдастықтардың (Қалипу тайпасының мүшелері де бар) өкілдерімен кеңес жүргізбеуге байланысты 170-тен астам беттік электрондық хаттардағы наразылықтар мен алаңдаушылықтардан кейін, провинциялық үкімет көлдің атын өзгерту жоспарларын тоқтатқанын және атау бойынша кеңес процесін бастайтынын мәлімдеді. Сондай-ақ, Микмак атауының Беотхук тайпасының дәстүрлі аймағындағы көлге қолайлы болуы туралы да алаңдаушылықтар туды. Көлдің атын өзгертуге қарсы пікірлерде Канаданың географиялық атау ережелеріне сілтеме жасалды, ол қайта аталған географиялық нысанға ең жақын тұратын адамдардың пікірлерін басымдыққа қояды. Сондай-ақ, қарсыластар тарихи және мұралық атауларды, терминдер мен сілтемелерді пайдалануға рұқсат беретін тілдік нұсқаулықтарды келтірді. Провинциялық үкіметпен жүргізілген кеңестің нәтижелері туралы есеп жарияланбады немесе көпшілікпен бөліспеді. 2021 жылдың қазан айында Ньюфаундленд және Лабрадор Ассамблеясы көлді ресми түрде "Беотхук көлі" деп атауға қатысты заң жобасын ұсынды. Заңнама 2021 жылдың 4 қарашасында қабылданды.

Экономика және ресурстар

Ньюфаундленд темір жолының салынысы аяқталғаннан кейін Ньюфаундлендтің ішкі аймақтарына қолжетімділік ашылды, ал көлді қоршаған орман назар аударды. Көлді 1899 жылы Алекс МакКомби зерттеді, ал 1901 жылы Льюис Миллер Демасдуитті ұстаған жерге жақын жағалауда орман шаруашылығы операциясын құрды. Миллертаун қаласына теміржол тармағы салынды, ал 1905 жылы «Англо Ньюфаундленд Даму» (AND) компаниясы көлдің айналасындағы жерге 99 жылға ағаш және минералдық құқықтарды жалға алды. Кен іздеуші, жетекші және аңшы Мэтти Митчелл көлдің солтүстік жағындағы Буканс өзенінің жағалауында ірі, жоғары сапалы базалық металл кенін тапқан. Ол сол кезде AND компаниясында жұмыс істеген. ANDco 1906 жылдан 1911 жылға дейін осы жерде маусымдық түрде үлкен үлгілерді өндірді. Кенді қазып, өңдеу үшін металлургиялық әдістерді жақсарту қажет болды. 1925 жылы жақсартылған процестер ашылды. 1926 жылы тағы да зерттеулер жүргізіліп, қосымша жаңалықтар табылды, нәтижесінде минералдық құқықтарға ие ANDco мен «American Smelting and Refining Company» (Asarco) арасында серіктестік құрылды. Кен қазу жұмыстары 1927 жылы басталды, сонымен қатар Буканс қаласының құрылысы да қолға алынды.

Қойма

Эксплотс өзені 1900 жылдардың басында, бастапқыда Миллертаун қаласындағы ағаш өңдеу операциясын қолдау мақсатында бөгеттелді. 1909 жылы Эксплотс өзенінің төмен ағысында, Гранд-Фолс қаласында целлюлоза-қағаз комбинаты салынды. Көлдің төгілмесінде жаңа, ірі бөгет салынды, бұл Гранд-Фолстағы зауыттағы гидроэлектр станциясы үшін үлкен су қоймасын құрады. Эксплойтс бөгеті 1912 жылдан 1926 жылға дейінгі кезеңде бірнеше рет күшейтілді немесе қайта жаңартылды.