Кіріспе

Нейроанатомияда цингулум – бұл мидағы цингулятты гирустан энторинальді қабыққа бағытталған, лимбикалық жүйенің құрауыштары арасында байланыс жасауға мүмкіндік беретін аксондар жиынтығы. Ол цингулятты гирустың ақ зат өзегін құрайды, одан кейін маңдай бөлігінің subcallosal гирусынан corpus callosum рострасының астынан парагиппокампальді гирусқа және уақытша бөлігінің uncus-ына дейін созылады. Цингулум нейрондары спиноталамустық жолмен байланысты таламус бөлімдерінен афференттік талшықтар алады. Бұл, цингулумның қателерді түзетуді үйренудегі орталық құрылым екендігімен қатар, цингулумның ауырсынуды бағалауға және оны азайтатын мінез-құлықты нығайтуға қатысы бар екенін көрсетеді. Цингулотомия – алдыңғы цингулумның хирургиялық кесілуі, бұл депрессия мен ОКР-ды емдеу үшін қолданылатын психохирургияның бір түрі. Цингулум – мидың ең ерте анықталған құрылымдарының бірі.

Анатомиясы мен қызметі

Сингулум мидың әртүрлі бейнелеулерінде мидың C пішіндес құрылымы ретінде сипатталады, ол алдыңғы бөлігінен уақытша бөлігіне дейін, дене шаруасының үстінен айналып тұрады. Ол мидың медиалды бетіндегі цингуляттық жиырының астында орналасқан, сондықтан бүкіл миды қоршап тұрады. Сингуляттық қабықтың екі негізгі бөлігі бар: артқы сингуляттық қабық және алдыңғы сингуляттық қабық. Алдыңғы бөлігі эмоциялармен, әсіресе апатиямен және депрессиямен байланысты. Онда функция мен құрылым өзгерістері байланысты, яғни осы құрылымдағы кез келген өзгеріс функцияның өзгеруіне, әсіресе мінез-құлыққа әкеледі, себебі оның функциясы эмоцияларды қамтиды. Бұл аймақтың зақымдануы психикалық аурулар мен психикалық денсаулыққа әртүрлі әсер етуі мүмкін. Артқы бөлігі негізінен танымдық функциялармен байланысты. Бұған назар, визуалды және кеңістіктік дағдылар, жұмыс жады және жалпы жад кіреді. Өзінің орналасуының арқасында, сингулум ми құрылымының байланысы және оның алатын ақпаратты интеграциялау үшін өте маңызды.

Когнитивтік бұзылумен байланысы

Соңғы жылдары цингулум түрлі ми аурулары мен сырқаттарымен байланыстырылып келеді. Осындай қызығушылық тудыратын мәселелердің бірі – артқы цингулумдағы ақ заттың зақымдануы, ол жеңіл когнитивтік бұзылыстарға алып келуі мүмкін. Диффузиялық МРТ техникаларын қолдана отырып, зерттеушілер жеңіл когнитивтік бұзылыстарды цингулумның зақымдануымен байланыстырды. Цингулум – когнитивтік бақылауда жиі қатысатын аймақтарды байланыстыратын маңызды алдыңғы ассоциациялық жол. Цингулумның ортаңғы бөлігі премоторлық және моторлық қабықшалармен байланысқан. Цингулумның және оның жеңіл когнитивтік бұзылыстармен байланысын түсіндіретін тағы бір маңызды фактор – цингулумның гиппокамппен байланысы. Цингулум жад туралы ақпаратты қабылдап, оны мидың басқа бөліктеріне интеграциялайды. Цингулумның зақымдануы бір мезгілде гиппокампқа да зиян келтіреді, бұл өте маңызды, себебі гиппокамп жадты сақтауда маңызды рөл атқарады. Сондықтан цингулумдағы сұр заттың, нейрондар денесінің немесе аксондардың ақ затының зақымдануы осы зақымданудың салдарынан адамдардың когнитивтік қабілеттеріне әсер етуі мүмкін. Сонымен қатар, ростральді цингулумдағы талшықтар тобының микроқұрылымындағы өзгерістер когнитивтік бақылау тапсырмаларын орындауда өте сезімтал екені көрсетілді. Цингулумның ақ зат патологиясы жасқа байланысты деменция дамуының ерте кезеңіндегі өзгерістердің бірі болып табылады және қазіргі уақытта әлемдік зерттеушілерге осы байланыс туралы көбірек білуге көмектесуде.