Кіріспе

Торонто қаласының тарихы, Онтарио, Канада. Торонто 1793 жылы Миссиссаугалар жерді британдықтарға Торонто сатып алу арқылы сатқаннан кейін Йорк қаласы және Үстіңгі Канаданың астанасы ретінде құрылды. Торонто аймағында 12 000 жылдан астам бері жергілікті халықтар өмір сүрген. Гурон-Вендат тайпасының ата-бабалары бұл аймақта шамамен 1600 жыл бұрын алғашқы ауыл шаруашылық елді мекендерін құрған белгілі. 17 ғасырда Хэмбер өзені бойындағы Торонто тасымалдау жолы тері саудасын бақылау үшін стратегиялық маңызға ие болды. Сенека тайпасы жол бойында Теяиагон деп аталатын, шамамен 2000 адам тұратын ауылды құрды. Француздар аймақта, соның ішінде 1751 жылы салынған Форт-Руйе сауда бекеттерін ашты, бірақ британдықтар жеті жылдық соғыста француз Солтүстік Америкасын басып алғаннан кейін оны тастап кетті. 1790 жылдары британдықтар Торонтоға қоныстанды және Торонто портының кіреберісінде орналасқан Форт-Йорк гарнизонын салды. 1812 жылғы соғыс кезінде американдықтар ауылға және гарнизонға шабуыл жасады. Соғыстан кейінгі онжылдықтарда колонияның консервативті элитасы – Отбасылық келісім мен демократиялық реформаторлар арасындағы шиеленіс күшейіп, 1837-1838 жылдардағы көтерілістерге әкелді. Көтеріліс сәтсіз аяқталғаннан кейін консервативті протестанттық бауырластық ұйымы – Оранж Ордені, британдық мәдениетке берілген қалада жергілікті саясатта басым күшке айналды. Дегенмен, қала тек британдықтардың ғана мекені емес еді. Ұлы Ирландия ашаршылығынан кейін көптеген ирландтық католиктер қалаға көшіп келді. Сонымен қатар, қала Жер асты теміржолының аялдамасы болды. Америка Азамат соғысына дейін құлдықтан қашқан мыңдаған афроамерикандықтар Торонтоға қоныстанды. 19 ғасырдың екінші жартысында Торонто маңызды аймақтық орталыққа айналды, өсіп келе жатқан теміржол желісі және американдық және британдық нарықтармен байланысқан порты арқылы Онтарионың қалған бөлігімен байланысты. 1914 жылға қарай қаланың қаржы секторы, Онтарионың солтүстігіндегі кен өндірісінің өркендеуінен пайда көріп, Монреальмен ұлттық деңгейде бәсекелесе бастады, ал американдық корпорациялар Торонтоны филиалдар үшін таңдады. Бірінші және екінші дүниежүзілік соғыстар қалаға зор әсер етті, ондаған мың тұрғын ерікті түрде соғысқа қатысып, жергілікті "тотальді соғыс" күш-жігеріне атсалысты. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін аймаққа тағы да көп көшіп келушілер келді. Онтарио провинциясы 1954 жылы Торонто мен оның маңындағы қалаларды біріктіріп, Метрополитен Торонто аймақтық үкіметін құрды. Үкіметтер инфрақұрылымға көп инвестиция жасады, бұл халық саны мен өнеркәсіптің өсуіне мүмкіндік берді. 20 ғасырдың екінші жартысында Торонто Монреальді басып өтіп, Канаданың ең ірі қаласы болды және Канаданың экономикалық астанасы мен әлемдегі ең көп мәдениетті қалалардың біріне айналды. 1998 жылы Онтарио провинциясы метрополитендік үкіметтер мен оның маңындағы қалаларды біріктіріп, біртұтас муниципалитет құрды.

Этимология

Торонто бастапқыда 17-ғасырдың соңы мен 18-ғасырдың басында Симко көлі мен оған баратын тасымалдау жолын көрсету үшін карталарда қолданылған. Көп ұзағаннан кейін, атау Хэмбер өзенінің сағасына дейін жеткізілді, қазіргі Торонто қаласы орналасқан жерде. Бұғаз Симко көлі мен Джорджиан шығанағынан Торонто тасымалдау жолының соңғы нүктесі болып табылады. Бұл сөз, ықтималы бар, мохок тіліндегі «суда тұрған ағаштар бар» деген мағынаны білдіретін «tkaronto» сөзінен шыққан, ол бастапқыда қазіргі Ориллия маңындағы «The Narrows» деген жерді атаған. Мохоктардан бұрын сол жерде тұрған адамдар балық аулау үшін суға қадаларды орнатып, тоғандар жасаған. 1680-1760 жылдардағы француз карталары қазіргі Симко көлін Лак де Таронто деп көрсеткен. 18-ғасырда жазуы Торонтоға өзгерді. Тасымалдау жолының маңыздылығы арта келе, атау кеңінен таралды және ақырында Онтарио көлінен ішкі жағындағы Хэмбердегі француз сауда бекінісіне берілді. Орналасқан жердің атын шатастыруға себеп, аймақта тұрған алғашқы халықтардың – Нейтрал, Сенека, Мохок, Кайуга және Вендат тайпаларының алмасуы да болуы мүмкін. Сонымен қатар, атаудың шығу тегі Сенека тіліндегі «ар жағында» деген мағынаны білдіретін «Giyando» сөзінен шыққан деген болжам бар, ол Хэмбер өзенінің Теяягон ауылына апаратын жолдың басында тарылатын жері. 1793 жылдың тамызынан 1834 жылдың наурызына дейін елді мекен Йорк деп аталды, ол орналасқан округтің атымен бірдей болды. Губернатор-лейтенант Джон Грейвс Симко қалаға Принц Фредерик, Йорк және Албани герцогының есімін беруді ұсынғанда, елді мекеннің аты өзгертілді. Англиядағы Йорк және Нью-Йорк қаласынан айырмашылығы үшін қала «Кіші Йорк» деп аталды. 1804 жылы қоныс аударған Ангус Макдональд Жоғарғы Канада Парламентіне аймақтың бастапқы атын қайтару туралы петиция жіберді, бірақ ол қабылданбады. Қала қала мәртебесіне ие болғанда, оның атын қайтадан Торонто деп өзгертті.

Лит және архаикалық кезеңдер (б.з.д. 9000-1000 жылдар)

Торонто соңғы мұздық кезең бойына мұздық мұзбен жабылған күйде қалды, мұздық мұз шамамен б.з.д. 13000 жылы Жылыну кезеңінде аймақтан шегінді. Соңғы мұздық кезеңнен кейін Торонтоның жағалауы Ирокез көлінің өсуімен және кейіннен қысқаруымен өзгерді. Бұл аймақтағы алғашқы адамдар б.з.д. 9000-8500 жылдары пайда болды. Бұл қоныс көшпенділері отбасылық топтармен үлкен қашықтықтарды шарлап, тундра мен Бореалдық орманның карибуларымен, мамонттарымен, мастодонттарымен және кішкентай жануарларымен күнекөрді. Еуропалықтар 16 ғасырда Оңтүстік Онтариоға келмегенімен, еуропалық тауарлар 1500 жылдардың соңында-ақ бұл аймаққа жетіп бастады. Халықтың азаюы және сауда үшін терілерді алуға деген ұмтылыс, оңтүстіктегі Хауденосауне Конфедерациясын аймаққа шабуыл жасап, Хурон-Вендат Конфедерациясына қарсы күреске итерді. 1600 жылдардың ортасында Хауденосаунелер Хурон-Вендатты жеңіске жеткізді, ал Хурон-Вендаттар босқындар ретінде қашып кетті, өлтірілді немесе Хауденосаунелерге күштеп қабылданып алынды.

Француз зерттеушілері мен саудагерлері

Онтарио көлінің жағалауына аяқ басқан алғашқы еуропалық француз саяхатшысы Этьен Брюле болуы мүмкін, ол 1615 жылы Хюрониядан Торонто жолымен өтіп келген; алайда, бұл мәлімдемені бірнеше ғалымдар даулап отыр. Олар Брюле батысқа қарай бағытталған жолмен Эри көліне жеткенін, Онтарио көліне емес деп санайды. Оның миссиясы – АҚШ Тәуелсіздік соғысынан кейін АҚШ-тан келген жаңа лоялистердің мәселелерін шешу болды. Алғашқыда Дорчестер жаңа Канада Батысын Квебек үкіметіне бағынған округтер ретінде ашуды ұсынды, бірақ Ұлыбритания үкіметі Квебек провинциясын Жоғарғы және Төменгі Канадаға бөлу ниетін жариялады. Дорчестер Жоғарғы Канаданың жаңа провинциясын, соның ішінде астанасын ұйымдастыруға кірісті. Дорчестердің алғашқы таңдауы Кингстон болды, бірақ ол Квинт шығанағы және Ниагара аймақтарындағы лоялистердің көптігін ескеріп, Торонто шығанағының солтүстігіндегі, елді мекендер мен АҚШ арасындағы орталықта орналасқан жерді таңдады. Сол кездегі империялық саясатқа сәйкес, атап айтқанда, 1763 жылғы Корольдік жарлығы, ол рим құқығына негізделген, Дорчестер 1787 жылы Миссиссауга тайпасынан жер сатып алуға келісім жасады. Жерді зерттегеннен кейін Миссиссауга тайпасы сатып алуға қарсылық білдірді және ол жарамсыз деп жарияланды. Торонто сатып алу шарты 1805 жылы қайта қарастырылды, бірақ бұл келісім де дауға түсті және тек екі ғасырдан кейін, 2010 жылы ғана шешілді. 1788 жылы капитан Готер Манн қалалық жерді зерттеп, орталық алаңның төңірегінде үкіметтік және әскери ғимараттармен торлы жоспармен салды. Сатып алынған жерге Руж өзенінің аңғары кірмеді, ол әлімесе қоныстанбаған еді. Квебек провинциясының батыс бөліктеріне, соның ішінде Торонто аймағына лоялистердің көптеп қоныс аударуы 1791 жылғы Конституциялық актінің қабылдануына себеп болды. Акт колонияны екіге бөлді. Квебектің шығыс бөлігі Төменгі Канада провинциясы, ал Квебектің батыс бөлігі (Торонтоны қоса алғанда) Жоғарғы Канада провинциясы болды. 1791 жылы Ньюаркта (қазіргі Ниагара-о-Лейк) Жоғарғы Канаданың уақытша үкіметі құрылды.

Йорк қаласы (17931834)

1793 жылдың мамыр айында, жаңа құрылған Жоғарғы Канада провинциясының бірінші лейтенант-губернаторы, подполковник Джон Грейвс Симко, Торонтоға алғаш рет келді. Симко, Жоғарғы Канаданың сол кездегі астанасы Ньюарктан наразы болды және оны қазіргі Лондонға көшіруді ұсынды, бірақ сол жерге жол салудың қиындығы одан бас тартты. Британдық губернатор Лорд Дорчестердің таңдауы болған Кингстонды қабылдамай, Симко 1793 жылдың 29 шілдесінде Торонто сатып алынған жерді Жоғарғы Канаданың уақытша астанасы ретінде таңдады. Симко және оның әйелі қазіргі Батерст көшесінің басындағы су жағасында орналасқан үлкен шатырда тұрды. Торонто 1796 жылға дейін «уақытша» мәртебеде сақталды. Симко аборигендердің атауын қабылдамай, қаланы «Йорк» деп атады, ол Торонто аралдарымен қоршалған үлкен шығанақтың ішінде салынды. Сол кезде Торонто аралдары ұзын құмды түбек болып, үлкен табиғи порты құрады. Порттың шығыс жағында Дон өзенімен толығуда, үлкен батпақты алқап орналасқан, ол кейін толтырылды. 1793 жылы көлге тек батыс жағынан ғана кіруге болады, ал 1858 жылы ғана «Шығыс ойығы» дауылдың нәтижесінде түбек арқылы ашылып, қазіргі Торонто аралдарын құрады. 1793 жылғы үлкен табиғи портты қорғау үшін гарнизон салынды, кейіннен Форт-Йорк деп аталды, ол сол кездегі су жағасындағы биік нүктедегі кіреберісті күзетті, ал ішкі жағында кішкентай өзен (Гаррисон сағасы) болды. Маннның қала жоспарын қабылдамай, Симко басқа жоспар жасады. Бұл жоспар он шаршы блоктан тұратын, порттың шығыс жағында, түбек артында, қазіргі Парламент көшесіне жақын орналасқан, ықшам қала құрылысын көздейді. Бұл он блок бүгінде «Ескі қала» деп белгілі. Симко Торонтода болған кезінде қалада екі маңызды жол салынды: Генри Дандастың есімімен аталған Дундас көшесі және Ұлыбританияның соғыс хатшысы сэр Джордж Йонгтың есімімен аталған Йонг көшесі. Корольдік рейнджерлер мен неміс қоныс аударушылары Йонг көшесінің арба жолын солтүстікке қарай Голланд өзеніне дейін жасады. Парламент және Фронт-стрит маңында үкіметтік ғимараттар салынды. Симко Йорк қаласында университет ашуға үміттене білмесе де, Йоркта заң соттарын құруға қол жеткізді. Жұмыс күші жетіспеді, сол кезде құлдыққа рұқсат етілді, бірақ Симко құлдықты біртіндеп жоюға ұйымдастырды, жаңа құлдарды әкелуге тыйым салды, ал құлдардың балалары 25 жасқа толғанда босатылатын болды. Денсаулығына байланысты Симко 1796 жылдың шілдесінде Англияға демалысқа кетті, бірақ қайтып оралмады және 1799 жылы лауазымынан бас тартты. Сол кезде Йорк қаласының халқы 240 адамды құрады. Симко Питер Расселлді әкімшілікке тағайындады. 1799 және 1800 жылдар аралығында Аса Дэнфорт Торонтоның шығысынан Трент өзенінің сағасына дейін жол салды. Осылай бүгінгі Кингстон жолы пайда болды. Расселл алғашқы түрмені құрды. Ол қаланы батысқа және солтүстікке қарай кеңейтті, және оның өкілеттігі кезінде 1803 жылы алғашқы Сент-Лоуренс базары салынды. Алғашқы шіркеу, бүгінгі Сент-Джеймс соборының іргесі, 1807 жылы салынды. Расселл 1808 жылы қайтыс болғанда, қала халқы 500 адамға жетті.

1812 жылғы соғыс

1813 жылғы 27 сәуірде Зебулон Пайк бастаған американдық әскерлер Йоркке шабуыл жасады. Британдық жергілікті күштер американдықтардың қонуына кедергі келтіре алмады (қазіргі Паркдейл), британдық күштер қорғаныс мүмкін емес екенін түсініп, кері шегінуге бұйрық берді. Кетіп бара жатқан британдық әскерлер Форт-Йорк қаласындағы оқ-дәрі қоймасын жарылу үшін дайындады. Жарылыс американдық сарбаздардың құлақ пердесін жарып, өкпесіне қан құйды, ал Ниагара көлінің 50 шақырым қашықтығындағы терезелерді дірілдетті. Американдық әскерлер фортқа кіре жатқанда жарылыс болды, Пайк және оның бір бөлігі қаза тапты. Келесі күндері американдық әскерлер қаланы тонап, Парламент ғимаратының ішіндегі бірнеше мүлікті өртеп жіберді. Қала 8 мамырға дейін американдық әскерлер басып алған күйде болды. Йорк шайқасынан басқа, соғыс кезінде қалаға тағы екі американдық шабуыл жасалды. Екінші шабуыл бірнеше айдан кейін, 31 шілдеде болды. Американдық эскадрилья бастапқыда Бёрлингтон-Хайтстағы британдық күштерге шабуыл жасауды жоспарлаған, бірақ биіктікте британдықтардың жақсы бекініп алғанын көргеннен кейін Йоркке шабуыл жасады. Йоркке қонуға қарсылық болмады, Йорк гарнизонының көп бөлігі Бёрлингтон-Хайтсты қорғау үшін батысқа жылжыды. Американдық әскерлер қаланың азық-түлік және әскери қоймаларын тонады, содан кейін сол түні кетер алдында бірнеше әскери құрылыстарды қиратты. Бұл қала тұрғындары арасында кең таралған лақап ат еді. Уильям Лайон Маккензи оның алғашқы мэрі болды. Жаңа реформалық муниципалдық кеңес ескі тоқсандық сессиялар сотының бақылаусыз қалдырған мәселелерін түзетуге кірісті. "Лақты Йорк" үшін жаңа азаматтық корпорация жолдарды басымдыққа қойды. Бұл жолдарды жақсарту жоспары жаңа кеңесті қиын жағдайға түсірді; жақсы жолдар қымбат еді, бірақ инкорпорациялау туралы заң кеңестің салықтарды көтеру мүмкіндігін шектеді. Бұл тең емес салық жүйесі халықтың кедейлеріне ауыр жүк салды. Маккензи мәселені тікелей азаматтарға жеткізуді шешті және 1834 жылғы 29 шілдеде "механиктер мен жұмысшы сыныбы бір күндік еңбегін тоқтатпай, ең қолайлы уақытта қатыса алатындай, сағат алтыда" Базар алаңында қоғамдық жиналыс шақырды. Маккензи ұйымдасқан қарсылыққа тап болды, өйткені жаңадан қайта жанданған "Британдық конституциялық қоғам", президенті Уильям Х. Дрейпер, вице-президенттері Тори кеңесшілері Карфрей, Монро және Денисон, және кеңесші және газет баспагері Джордж Гурнет хатшы ретінде, бұрынғы күні кездесіп, "қауымдастықтың ең құрметті бөлігі 150-ден 200-ге дейін жиналды және бір ауыздан мэрдің шақыруы бойынша кездесуге келісті". Шериф Уильям Джарвис жиналысты өз қолына алып, мэр Маккензиді үзіп, "мэр ретіндегі оның әрекеттеріне наразылық білдіру үшін дауыс беруді ұсынды". Осыдан туындаған дау-дамайда екі тарап келесі күні екінші кездесу өткізуге келісті. Торилер жұмысшы сыныбының "механиктері" қатыса алмауы үшін жиналысты түстен кейінгі сағат үшке белгіледі. Механиктердің қатыса алмауы олардың құтқарылуына себеп болды, өйткені кездесу Market Square-ке қараған қалың галерея құлап, көрермендерді төмендегі етханаларға лақтырып жіберіп, төрт адамды өлтірді және ондаған адамды жарақаттады. Тори баспасөздері, ол қатыспағанына қарамастан, дереу Маккензиді кінәлады. Торонто механиктері, әрине, кездесудің белгіленген сағатына байланысты қаза тапқан жоқ, бірақ Тори баспасөздерінің әсеріне ұшыраған жоқ. 1834 жылғы қазан айында өткен провинциялық сайлауда Маккензи Йорк округінің екінші округінде көп дауыспен сайланды; Торонто қаласында жарысқан шериф Уильям Джарвис реформатор Джеймс Эдвард Смоллға 252-ге 260 дауыс айырмасымен жеңілді. Торонто 1837 жылы Маккензи бастаған Жоғарғы Канада көтерілісінің негізгі оқиғаларының орны болды. 1841 жылы Торонтода алғашқы газды көше шамдары пайда болды. 1842 жылғы мамыр айында автор Чарльз Диккенс келген кезде, сол жылы 100-ден астам шам орнатылды. Диккенс Торонтоны "өмірге, қозғалысқа, бизнеске және жақсартуға толы" деп сипаттады. Көшелер жақсы асфальтталған және газбен жарықтандырылған". Диккенс Солтүстік Америкада гастрольде болды. 1847 жылғы тиф эпидемиясы кезінде 863 ирланд иммигранты Король көшесі мен Джон көшесінің солтүстік-батысындағы Торонто ауруханасында салынған қызбадан қайтыс болды. Сондай-ақ, індет Торонтоның алғашқы Рим-католик епискобы Майкл Пауэрді де өлтірді, ол Ұлы ашаршылықтан қашқан ирланд иммигранттарына көмек көрсетіп, оларға қызмет етіп жатқанда. 1849 жылғы 7 сәуірдегі кафедраль өрті Market Square-тің солтүстігіндегі "Market Block" және Сент-Лоуренс нарығын, сондай-ақ Торонтоның алғашқы Сент-Джеймс кафедралін және Торонтоның алғашқы қалалық әкімдігінің бір бөлігін қиратты. Торонтода өрт сөндіру бригадасы және екі өрт станциясы болғанымен, күш үлкен өртті тоқтатуға және көптеген бизнес жойылды. Жаңадан құрылыс кезеңі басталды. Жоғарғы Канада көтерілісінен кейін Торонтодағы Family Compact және реформалық элементтер арасындағы наразылықтар жалғасты. Ирландтар мен басқа католиктер Торонтоға көшіп келгенде және халықтың үлкен бөлігін құрағанда, Британ тажына адал протестант элементтерін ұсынып тұрған Orange Order үкіметті және мемлекеттік қызметтерді бақылауда ұстауға күш салды. Полиция және өрт департаменттері қамқорлық арқылы басқарылды және Orange Order бақылауында болды. Orange Order элементтері католиктерге және реформаторларға зорлық-зомбылық көрсетуге және қудалаудан қорғалды. Торонтода алғашқы католик мэрі 20 ғасырға дейін сайланбады.

19 ғасырдың аяғы

Торонто халқы 19 ғасырдың соңында қарқынды өсті, 1851 жылы 30 000-нан 1871 жылы 56 000-ға, 1881 жылы 86 400-ге және 1891 жылы 181 000-ға дейін жетті. Жалпы қалалық халық саны қазіргідей кең аумақты қамтымай есептелгендіктен, қала шекарасының сыртында тұратын халық едәуір көп болды. 1891 жылғы көрсеткіш Паркдейл, Броктон Виллидж, Батыс Торонто, Шығыс Торонто және тағы да басқалар сияқты көптеген шағын, іргелес қалаларды қосып алғаннан кейін есептелген халықты да қамтыды. Иммиграция, жоғары туу көрсеткіштері және айналасындағы ауылдық аймақтан келгендер осы өсудің көп бөлігін құрады, бірақ 1880-жылдарға қарай иммиграция бұрынғы буынмен салыстырғанда айтарлықтай төмендеді. Теміржол желілері 1850 жылдары жағалаудағы портовый аймаққа келді. Порт бойында серуендеуге арналған "Эспланада" жобасының орнына, теміржол желілері үшін жаңа бағыт жасалды, ол порттағы жаңа кемежайларға дейін созылды. Торонтоға үш теміржол компаниясы желі салды: Гранд Транк Темір жолы (GTR), Ұлы Батыс Темір жолы және Канаданың Солтүстік Темір жолы. GTR 1858 жылы қала орталығында алғашқы Юнион станциясын салды. Торонто 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында мемлекеттік қызметтерін жаңартып, кәсіби деңгейге көтерді. Торонто полициясының жұмысы ең көп өзгерген сала болды. Жедел телефон қоңырауларының орталық диспетчерге қосылған желісі, сондай-ақ велосипедтер, мотоциклдер мен автомобильдер патрульдік полицияның жұмысын белгілі бір маршрутпен жүруден, хабарланған оқиғаларға жылдам ден қоюға және автомобиль қозғалысын реттеуге ауыстырды. 1849 жылғы Ұлы өрттен кейін Торонто өрт қауіпсіздігі ережелерін жақсартты. Бұдан кейін өрт сөндіру қызметтері кеңейтілді және 1874 жылы Торонто өрт сөндіру қызметі құрылды. 1879 жылы Торонтода алғашқы өнеркәсіптік көрме өтті. Онтариодағы провинциялық ауыл шаруашылығы жәрмеңкесі 1850 жылдардан бері кезекпен өткізіліп келді, ал Торонто 1878 жылы Кинг және Шоу көшелерінде көрме өткізгеннен кейін оны қайта өткізуді қалады. Бірақ өтініш қабылданбады, соның нәтижесінде өнеркәсіптік көрме ұйымдастырылды. Қала гарнизондық алаңды жалға алып, Кристалл сарай ғимараттарын сол жерге көшірді. Ақырында, гарнизондық алаң көрмеге берілді және жыл сайынғы көрме бүгінге дейін Канаданың Ұлттық көрмесі ретінде жалғасуда. Аумақ Көрме алаңы болып өзгерді және жыл бойы спорттық іс-шаралар, көрмелер, сауда және конференциялар өткізіледі.

Иммиграция

Ұлы Ирландия ашаршылығы (1845–1849) қалаға көптеген ирландтарды әкелді, олардың сәл көп бөлігі протестанттар еді. Кедей иммигранттардың күтпеген шамалы көптеп келуі католик шіркеуі үшін жаңа сынға айналды. Шіркеудің қорқынышы – протестанттар олардың материалдық қажеттіліктерін евангелизациялау үшін пайдалануы мүмкін екендігі еді. Жауап ретінде шіркеу ауруханалар, мектептер, пансионаттар және жетімдер үйлері сияқты қайырымдылық мекемелерінің желісін құрып, мұқтаждықты қанағаттандыру және адамдарды дінде ұстауға тырысты. Католик шіркеуі француз және ирланд католиктері арасындағы шиеленісті шешуде толыққанды сәттілікке жете алмады; соңында ирландтар бақылауға алды және өздерінің Ватиканға адал ұстанымдарымен Римнің қолдауын жеңіп алды. 1851 жылға қарай, қаладағы ең ірі этникалық топ – ирландтар болды. Протестант ирландтары арасында құрылған Оранж Ордені Торонто қоғамында үлкен күшке айналды, сондықтан 1920-ші жылдардағы Торонтоны «Канаданың Белфасты» деп атады. Оранж Ордені католиктерге қарсы болды. Солтүстік Ирландия құрылғаннан кейін Ирландияға деген қызығушылықтары азайды және 1940 жылдан кейін Оранж Орденінің ықпалы төмендеді. Торонтоға келген ирланд католиктері кең таралған төзімсіздікке және әлеуметтік және заңнамалық жағынан қатты кемсітуге тап болды, бұл 1858 жылдан 1878 жылға дейін католиктер мен протестанттар арасында бірнеше ірі қақтығыстарға әкеп соқты, олар 1875 жылғы мерекелік төңкеріспен аяқталды. 1890 жылға дейін Торонтодағы католик халқының басым бөлігін ирландтар құрады, содан кейін неміс және француз католиктері ирландтармен бірге қалаға қосылды, бірақ ирландтардың үлесі католик халқының 90% құрады. Алайда, Сент-Михаил колледжінің 1852 жылы құрылуы, үш аурухана және қаладағы ең маңызды қайырымдылық ұйымдары (Сент-Винсент-де-Пол қоғамы) және ирланд католиктері құрған Провиденс үйі сияқты түрлі оң бастамалар ирландтықтардың ұлттық ерекшеліктерін нығайтып, қаладағы ирландтықтардың беделін арттырды. МакГоуэннің пікірінше, 1890-1920 жылдар аралығында қаладағы католиктер Торонто қоғамына интеграциялануға және екінші дәрежелі мәртебеден арылуға мүмкіндік берген үлкен әлеуметтік, идеологиялық және экономикалық өзгерістерге ұшырады. Ирланд католиктері (француздардан айырмашылығы) Канаданың Бірінші дүниежүзілік соғыстағы рөлін ынталы түрде қолдады. Олар геттодан шығып, Торонтоның барлық аудандарында тұрды. Біліктілігі төмен жұмысшылар ретінде бастап, жоғары білімдерінің арқасында жоғарылауға қол жеткізіп, төменгі орта тапта жақсы өкілдік етті. Ең қызығы, олар протестанттармен бұрын-соңды болмаған деңгейде некелесіп кетті. XIX ғасырдың соңында және XX ғасыр бойы британдықтарға ілесіп Торонтоға келген ирланд иммигранттарынан кейін, XIX ғасырдың соңында көптеген басқа иммигрант топтары да келді: Шығыс Еуропаның әртүрлі аймақтарынан немістер, итальяндар және еврейлер; кейіннен қытайлықтар, орыстар, финдер, поляктар және басқа да көптеген шығыс еуропалықтар. XX ғасырдың соңғы жартысында әлемнің көптеген бөліктерінен келген босқындар мен иммигранттар иммиграцияның басты көзіне айналды. Британдық иммиграция 19 ғасырдың соңғы жартысында және 20 ғасырдың басында күшті болды, сонымен қатар Онтарионың ауылдық аймақтарынан тұрақты ағын болды, оның ішінде француз канадалықтары да бар еді.

20 ғасыр

1900 жылы бизнес орталығы тарихи Йорк қаласының батысына жылжыды. Янг және Кинг көшелерінің батысына жаңа қалалық орталық салынды. Торонто қаласы Бей-стриттің басында, Куин-стритте салынған жаңа қалалық әкімшілікке көшіп келді. Бұл жаңа қалалық орталықтың көп бөлігі 1904 жылғы Торонтодағы Ұлы өртте қирады, бірақ ол тез арада жаңа, биік ғимараттармен қайта жаңартылды. Қаланың оңтүстігінде теміржолдар көп бөлік жерді алып жатты. Басты теміржол желілерін өткізу және көптеген деңгейлі қиылыстарды жою үшін жаңа виадук салынды. Бірнеше теміржол станцияларын алмастыру үшін бір ғана Юнион станциясы салынды. Ол үкімет пен теміржол компаниялары арасындағы келіспеушіліктерге байланысты біраз уақыт бос тұрды. Дон өзенінің өте терең шатқалы бар, ол көлдің солтүстігіндегі қаланың шығысын көптеген жерлерде бөліп тұрады. Бұл мәселе 1918 жылдың қазан айында шешілді, князь Эдвард виадугының құрылысы аяқталып, Блур көшесін шатқалдың батыс жағында Данфорт даңғылымен шығыста байланыстырды. Жобалаушы Эдмунд Берк көптеген жылдар бойы көпірге пойыз жүретін төменгі қабат қосуға күресті, бірақ қала бұл шығынды көтергісі келмеді. Дегенмен, ол ақыры өз мақсатына жетті, соның арқасында 1966 жылы Торонто көлік комиссиясы (TTC) метросы осы қабатты пайдалана бастағанда қала миллиондаған доллар үнемдеді. Кәсіпкерлікке Джон Нортуэйдің (1848–1926) өмірі жарқын мысал. Кішкентай қалада тігінші болып бастаған ол Торонтоға көшіп келіп, көп ұзамай дүкендер желісін құрды. Оның әйелдер киімін тігу және сатудағы жаңалықтары Канаданың әйелдер киім өнеркәсібінің дамуына ықпал етті. Нортуэй заманауи бизнес және есептеу әдістерінің негізін қалаушы болды. Ол еңбек қатынастарында да жаңашыл болды, ауру мен жазатайым оқиғаларға байланысты өтемақы және пайданы бөлісу жүйелерін енгізді. 1910 жылы миллионер болған ол Торонтоның қоғамдық өмірінде жетекші рөл атқарды. 1923 жылы Торонто университетінің екі зерттеушісі, Дж. Дж. Р. Маклиод (1876–1935) және Фредерик Бантинг (1891–1941) 1921 жылы инсулинді ашқандары үшін медицина саласындағы Нобель сыйлығын бөлісті, бұл Торонтоны озық ғылымның әлемдік картасына енгізді. 1926 жылдан 1936 жылға дейін Торонто заңгері, қаржыгері және әзілкеші Чарльз Ванс Миллар Ұлы Stork Derby ойынын құрды. Бұл бәйгеде әйелдер оның өлімінен кейін он жыл ішінде ең көп бала тууы керек болды, сонда ғана оның өсиеті бойынша оның ірі мүлкінің қалдықтарына ие болатын. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Торонто Канаданың әскери орталығына айналды. Көрме алаңы әскери жаттығулар мен орналасу үшін пайдаланылды. Арал әуежайы Норвегия Корольдік әуе күштері мен Канада Корольдік әуе күштерінің жаттығулары үшін алынды. Инглис сияқты азаматтық өндіріс компаниялары соғыс уақытында қару-жарақ өндірісіне көшті. Малтон және Даунсвью әуежайларында Еуропаға жұмсалатын көптеген истребительдер мен бомбалаушыларды құрастыратын жаңа авиация зауыттары салынды.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезең

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Торонтоның өсуіне әлемнің түкпір-түкпірінен келген жаңа қоныс аударушылар мен Атлантикалық Канададан келген канадалықтар үнемі үлес қосты. Жаңа канадалықтардың көптігі Торонто халқының 1951 жылы бір миллионнан асып, 1971 жылы екі миллионнан асып түсуіне көмектесті. Торонтоның демографиялық құрамы да өзгерді, себебі көптеген иммигранттар Ұлыбританиядан емес, басқа елдерден келді. Этностық әртүрлілік өсті және Кіші Италия, Кіші Португалия және екі жаңа Қытай ауданы сияқты анклавтардың дамуын көрді. 1967 жылы Батыс Үндістан мәдениетін мерекелейтін алғашқы "Карибана" фестивалі өтті. Провинциялық үкімет 1954 жылы көптеген жергілікті муниципалитеттерді біріктірген Метрополитен Торонто муниципалитетін құрды – метрополитендік үкімет. Метро Торонто үкіметі аймақтық инфрақұрылымды – су тазарту қондырғыларын, жолдарды, қоғамдық көлікті және тас жолдарды салу және күтіп-ұстауды өз мойнына алды, бұл қала маңындағы аудандардың өсуін жеңілдетті. 1954 жылы "Хейзел" даулы Торонтоны шарпып, су тасқынына әкелді, нәтижесінде 81 адам қаза тапты. Осыдан кейін су тасқынына ұшырайтын жерлерде құрылыс салуға тыйым салынды, бөгеттер мен су тасқынын бақылау арналары сияқты жаңа су тасқынын бақылау жұмыстары салынды, ал су тасқынына ұшырайтын жерлердегі ғимараттар бұзылып, саябақтар мен табиғатты қорғау аймақтары ретінде сақталды. 1954 жылы метроның бастапқы бөлігі Юнионнан Эглинтон станциясына дейін Йонг желісінде (кейін 1-желі деп аталды) аяқталды. Бұдан кейін Блур-Дэнфорт және Университет даңғылы метро желілері салынды, олар қаланың орталық бөлігін шығыс және батыстағы қала маңымен байланыстырды. Метро үкіметі 1950 жылдардың аяғы мен 1960 жылдардың басында Гардинер және DVP тас жолдарын салды, бірақ қала бойынша үлкен тас жол желісін салу жоспарлары 1971 жылы Spadina Expressway жобасының тоқтатылуымен күшін жоғалтты. Метро Солтүстік Йоркке дейін солтүстікке қарай Spadina метро желісін салуға кірісті және Йонг желісін де Солтүстік Йоркке дейін солтүстікке қарай ұзартты. Жаңа "қалалық жаңару" қозғалысы Торонтода өз әсерін тигізді. "Жайлаулы аудандар" деп есептелген үлкен аумақтар бұзылды, олардың ішінде Реджент-парк, Лоуренс-Хайтс және Александрия-парк аудандары бар еді. Көшелер мен шағын үйлер шектеулі көшелер мен пәтер үйлері бар ірі блоктармен алмастырылды. Әлеуметтік тұрғын үй саласындағы тәжірибе қолжетімді тұрғын үйлердің санын арттырды, бірақ Метро және Торонто бюджеттері ғимараттарды күтіп-ұстау үшін үлкен шығындарға тап болды. 2000 жылдары Торонто күтіп-ұстау жөніндегі жұмыстарды орындауға қаржылық мүмкіндігі болмайтын болады, ал 2000 жылдары Торонто ірі жобаларды бөлшектеп, оларды қалыпты аудандарға ұқсас жобалармен алмастыра бастады. 1960 және 1970 жылдары Торонтоның орталық бөлігі жаңа, биік көкжиектермен қайта салынды. Жаңа Торонто қалалық үйі ашылды, сондай-ақ Итон орталығы сауда және кеңсе кешені, Бей және Кинг көшелерінің қиылысындағы төрт жаңа банк мұнарасы ("MINT бұрыштары") және Университет даңғылы бойындағы жаңа мұнаралар салынды. Бұл қаланың ескі теледидар және радио мұнараларына қиындықтар туғызды, олар қалаға қызмет көрсету үшін жеткілікті биік болмады, сондықтан инженерлер мен саясаткерлер қаладағы немесе болашақта салынатын кез келген ғимараттан биік нәрсе салу қажет деп шешті. Олар 1976 жылы қаланың оңтүстігіндегі теміржол жерлерінде аяқталған өте биік теледидар және радио мұнарасын (CN Tower) салуды шешті. 1850 жылдардан бері теміржол жерлері басым болған қаланың орталық бөлігінің маңында теміржол жерлері үшін жаңа мақсаттар табылды. Сент-Лоуренс ауданы жобасы Йонгтен шығысқа қарайғы ескі теміржол жерлерінен жаңа қауымдастық құрды. Су жағасында бұрынғы өнеркәсіптік жерлерге жаңа кеңселер мен тұрғын үйлер салынды. Жаңа SkyDome стадионы (кейіннен 2005 жылы Rogers Centre деп аталды) 1989 жылы қаланың орталығындағы теміржол жерлерінде салынды. Кинг-стриттен оңтүстікке, Университет даңғылының батысына қарай, теміржол және қойма жерлері қайта құрылды, Метро Торонто конгресс орталығы, жаңа CBC ағылшын тіліндегі бас кеңсесі, Рой Томсон Холл концерт залы және Уэльс принцессасының театры ашылды. 1970 жылдары Торонто халқы өсуді жалғастырды және Монреаль халқынан асып түсті. 1971 жылы Торонто мен Монреальдің тиісті санақ қалалық аймақтарының (СМА) халқы 2,7 және 2,6 миллионды құрады. 1981 жылы Торонто Монреальден 3 миллион халқымен асып түсті, ал Монреальде 2,8 миллион адам тұрды. Торонтоның Монреальден өсуіне әсер еткен факторлардың ішінде Азиялықтар мен Африкалықтардың көшуі, Оңтүстік Онтариодағы автомобиль өнеркәсібінің өсуі (1965 жылы АҚШ-пен Автомобиль келісіміне қол қойылғаннан кейін), тұрақты саяси орта (Квебек осы жылдар ішінде екі референдум өткізді, біреуі 1980 жылы, екіншісі 1995 жылы) және Квебекке қарағанда төменгі жеке табыс салығы болды. Торонто тарихи түрде Канада бизнесінде Монреальдің кіші серігі болды. Бұл Торонтоның Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қарқынды өскеннен кейін өзгерді. Тағы бір фактор – Квебектегі ұлтшылдық қозғалыстың өсуі, әсіресе 1976 жылы Parti Québécois жеңіске жеткеннен кейін, ағылшын тілді бизнеске зиян келтірді. 1995 жылы Торонто Канаданың қаржы активтерінің 48%-ын және қаржы емес корпоративтік активтерінің 44%-ын бақылады, ал Монреальде тиісінше 28% және 22% болды. Осы кезеңде Канаданың үш ірі банкісі Торонтода орналасты: Royal Bank of Canada, Toronto Dominion Bank және Canadian Imperial Bank of Commerce. Бұлармен қатар Manulife Financial Corporation, Sun Life Financial Inc. және Торонто қор биржасы Канаданың қаржы ортасын құрайды. Торонто Канаданың корпоративтік астанасы болып қалыптасты, көптеген канадалық компаниялардың бас кеңсесі осында орналасқан. Атақты мысалдар: George Weston Limited, Onex Corporation, Magna International Inc., Wal Mart Canada Corporation және Brookfield Asset Management Inc.

Торонто осы жылдар ішінде ағылшын тілді Канаданың мәдени ортасы ретіндегі беделін нығайтты. Канаданың ең маңызды газеттерінің екеуі – The Globe and Mail және National Post осында орналасқан. Жаңа CBC Канадалық хабар тарату орталығы 1993 жылы аяқталды және Канададағы ағылшын тіліндегі хабар таратуды бақылайтын орталыққа айналды. Сондай-ақ 1993 жылы Райерсон политехникалық институты толыққанды университет мәртебесіне ие болып, Райерсон политехникалық университетіне айналды. Рой Томсон Холл 1982 жылдан бері Торонто симфониялық оркестрінің үйі болып табылады. Бұған жаңа салынған Уэльс принцессасы театры және танымал Royal Alexandra театры қосылды, олар қазірде театр ауданының ортасын құрайды. Өнер галереясы және Корольдік Онтарио мұражайы сияқты мәдени институттар өз ғимараттарын жаңартып алды. 1976 жылы құрылған Торонто кинофестивалі Канн фестивалінен кейін әлемдегі ең маңызды фестивальге айналды. Жаңа аяқталған Pinewood Toronto Studios кино өндірісіне серпіліс берді. Торонто сонымен қатар 1943 жылдан бері Хоккей залының үйі болып табылады, 1961 жылдан бері. Қаланың орталық бөлігіндегі жаңа биік ғимараттар өсудің көрінетін дәлелі болды. Жаңа көкжиектерге Royal Trust Tower (1969), First Canadian Place (1975), CN Tower (1975), Royal Bank Plaza, South Tower (1977), First Bank Tower (1979), Scotia Plaza (1988), SkyDome (1989), BCE Place–Canada Trust Tower (1990) және Bay Wellington Tower (1990) кірді. Қаланың орталық бөлігіндегі ескі ғимараттардың көптеген тұрғындары Торонто тұрғындарының мұра ғимараттарын сақтауға деген қызығушылығын арттырды және Торонто қалалық кеңесі ғимараттарды бұзуға жол бермеу үшін белгілеуді бастады. 1970 жылдардағы Торонто қалалық кеңесі Дэвид Кромби және Джон Сьюэлл сияқты реформаторлар басымдық білдірді, олар Торонтоның күрт өсуінің қарқыны мен зиянды әсерлеріне қарсы болды. Жер пайдалану ережелері мен бас жоспары жаңартылғанда, көкжиектер салу уақытша тоқтатылды. 199...

Торонтоның біріктірілген ауданы (1998 жылдан қазіргі уақытқа дейін)

1998 жылдың 1 қаңтарында Торонто дәстүрлі аннексиялар арқылы емес, астаналық Торонто муниципалитеті мен оның құрамындағы алты төменгі деңгейлі муниципалитет: Шығыс Йорк, Этобикок, Солтүстік Йорк, Скарборо, Йорк және бастапқы қаланың өзі біріктіріліп, жаңа қала құрылды. Олардың барлығы Онтарио үкіметінің заңымен таратылып, барлық алты үкіметтің орнына бір деңгейлі Торонто қаласы (көбінесе "мегаполис" деп аталады) құрылды. Бірігуді Майк Харрис басқаратын Прогрессивті консервативтік провинциялық үкімет шығындарды үнемдеу мақсатымен ұсынды. Бұл жаңалыққа жұртшылықтың күшті қарсылығы туды. 1997 жылдың наурыз айында өткен референдумда алты муниципалитеттен бірігуге қарсы дауыс берушілердің саны 3:1-ге жетті. Бірақ референдумның заңдық күші болмағандықтан, Харрис үкіметі оның нәтижелерін назарға алмауға құқылы болды және сәуір айында Торонто қаласы туралы заңды ұсынды. Екі оппозициялық партия провинциялық заң шығарушы органда 12 000-нан астам түзету ұсынды, бұл болашақ мегаполистің көшелеріндегі тұрғындарға бірігу мәселесі бойынша қоғамдық тыңдауларға қатысуға және көшелерге тарихи атаулар беруге мүмкіндік берді. Бұл заң жобасының қабылдануын ғана кейінге шегерді, себебі Прогрессивті консервативтік партия көпшілікте болды. Солтүстік Йорк қаласының мэрі Мел Ластман сайлауда жеңіске жетіп, Торонтоның 62-ші мэрі және алғашқы "мегаполис" мэрі атанды. Ластман 1999 жылғы қаңтардағы қарлы дауылды қоса, бірнеше қарлы дауылдан кейін елдің назарына ілікті, осы дауылдардың салдарынан 118 см қар жауып, қаланың көлігі тоқтап қалды. Ол полиция және жедел жәрдем қызметтерін күшейту үшін жабдықтарын пайдалану арқылы қарды тазалауға көмектесу үшін Канада армиясын шақырды. Бұл қадам елдің басқа аймақтарындағы кейбір адамдар тарапынан сындарға ұшырады, себебі бұл ресурстарды бекер пайдалану деп есептелді.

21 ғасыр

2001 жылы Торонто Халықаралық Олимпиада комитетінің 2008 жылғы жазғы Олимпиада ойындарын өткізуге арналған дауыс беруде Пекиннен кейін екінші орын алды. Торонтоның ойындарды қабылдауға жасаған тырабы, қала әкімі Мел Ластманның Кенияға сапары барысында Африкалық Олимпиада делегаттарының қолдауын алу мақсатымен, "Неге мен Момбаса сияқты жерге баруым керек? Мен өзімді қайнап жатқан судың қазанында, айналамда билеп тұрған жергілікті тұрғындармен бірге көремін" деген сөздерімен қонақтарын таң қалдырып, ренжітті. 2002 жылы Торонтода Дүниежүзілік жастар күні өтті. Қалалық үкіметтегі ең ірі екі кәсіподақ, Канадалық мемлекеттік қызметкерлер одағының 79 және 416 ұйымдары, жоспарланған шарадан бірнеше апта бұрын ереуілге шықты, нәтижесінде балалар бағдарламасы және саябақтар сияқты бірқатар негізгі қызметтер қолжетімді болмады. Қалалық жұмыскерлер қоқысты жинап, қайта өңдегендіктен, қалалық саябақтар қоқысқа толып кетті – кейбір саябақтар ереуіл кезеңінде ресми қоқыс тастау орындары ретінде белгіленді, ал басқалары заңсыз пайдаланылды. Онтарио үкіметі ереуілді тоқтату үшін жұмысқа оралу заңын ұсынған кезде жағдай шешілді және қала Дүниежүзілік жастар күні басталар алдында қалыпқа келді. 2003 жылдың басында Торонто SARS эпидемиясына ұшырады. Бұл ауру негізінен ауруханалармен және денсаулық сақтау қызметкерлерімен шектелгенімен, бұқаралық ақпарат құралдарының хабарлауынша, Торонтодағы туризмге елеулі зиян келді. Қаланың индустрия және туризм саласындағы шығындарын өтеуге көмектесу үшін қала шілде айының соңында 450 000 адамды тартқан SARS Benefit Concert (әдетте SARSStock деп аталады) өткізді, бұл оны тарихтағы ең ірі он концерттің біріне айналдырды. Екі аптадан кейін, 2003 жылы Солтүстік Америкадағы тоқ тоқтауынан қала да зардап шекті. Туындаған хаоста қала тоқтап қалды, адамдар көшеге шығып, той жасады және көршілерімен сөйлесті. Электр қуаты 12 сағаттан астам уақытқа дейін қалпына келмеді, ал кейбір оқшауланған жерлерде үш күнге дейін қалпына келмеді. 2003 жылдың қараша айында өткен қалалық сайлауда Дэвид Миллер Мел Ластманның орнына қала әкімі болып сайланды, ол Торонто аралына бағытталған көпірді салу жоспарын тоқтатуға уәде берген сәтті науқанды жүргізді. Біріккен Ұлттар Ұйымының 2004 жылғы есебіне сәйкес, Торонто Флорида штатындағы Майамиден кейін әлемдегі иммигранттардың үлесі бойынша екінші орында тұр. Торонто тұрғындарының шамамен жартысы Канададан тыс жерде дүниеге келген. Нәтижесінде қаладағы көптеген этникалық аудандарда мәдени әртүрлілік байқалады. Әлемнің әртүрлі мәдениеттерінен алынған дүкендер мен мейрамханалардың көптігі бұл қаланы әлемдегі ең қызықты саяхат орындарының біріне айналдырады. Сонымен қатар, осындай әртүрлі халықтар арасындағы салыстырмалы тыныштық канадалық қоғамның төзімділігін көрсетеді. Торонто 2010 жылдың 26-27 маусымында G20 саммитін қабылдады, бірақ бұл наразылықсыз өтті. Наразылықтар Канададағы ең қымбат уақытша қауіпсіздік операцияларының бірімен аяқталды және Канада тарихындағы ең көптеп ұсталғандардың тізіміне енді. Сол жылы кеңесші Роб Форд қала әкімі болып сайланды. Оның қолдауы бұрынғы қала маңындағы сайлаушыларға негізделген, Шығыс Йорктан басқа; онда Форд жергілікті тұрғындар арасында өте танымал болмады, олар 2014 жылы Шығыс Йорктегі Канада күнінің парад кезінде оны соншалықты аяусыз сөккендіктен, ол парадты ортасынан тастап, ауданнан кетіп қалды. Фордтың сайлаудағы жеңісі қалалық әкімдікте Торонтоның орталық және қала маңындағы аймақтары арасындағы саяси айырмашылықты көрсетті. Оның саяси мансабы, әсіресе қала әкімі ретіндегі қызметі, жеке және жұмысқа қатысты көптеген даулар мен сот процестеріне әкелді. 2013 жылы ол есірткіге тәуелділікке қатысты жанжалға ұшырады, бұл туралы ұлттық және шетелдік БАҚ кеңінен хабарлады. Оның мойындауынан кейін Форд отставкаға кетуден бас тартты, бірақ қалалық кеңес Фордтың мерзімінің қалған бөлігіне кейбір әкімшілік өкілеттіктерді және кеңсе қызметкерлерін вице-мэр Норм Келлиге беру туралы дауыс берді. Жағдайдың жақсаруы және тұрғын үйге жоғары сұраныс Торонтода кондоминиум құрылысын дамытты, қала бойынша ондаған мың жоғары сапалы пәтерлер салынды. 2013 жылдың 8 шілдесінде Торонтода бір күн бойы баяу қозғалған қатты дауылдан кейін қатты су тасқыны болды. Торонто Гидро компаниясының бағалауынша, дауылдан кейін 450 мың адам электр қуатынан айырылды, ал Торонто Пирсон халықаралық әуежайы 5 сағат ішінде жаңбырдың құлпытасқа дейін жауғанын хабарлады, бұл "Хейзел" даулынан да көп. Алты ай ішінде, 2013 жылдың 20 желтоқсанында Торонто қала тарихындағы ең қатты мұзды дауылдан зардап шекті, 1998 жылғы Мұзды дауылдың күшімен теңестірілді. Дауылдың ең қызыл уақытында 300 мыңнан астам Торонто Гидро абоненттері электр қуаты мен жылусыз қалды. Торонто 2014 жылдың маусымында WorldPride және 2015 жылы Панамерикалық ойындарды қабылдады. Қала өсуін жалғастыруда және иммигранттарды тартуда. Торонто Метрополитен университетінің зерттеуі Торонтоның Солтүстік Америкадағы ең жылдам өсіп жатқан қала екенін көрсетті. Қала 2017 жылдың шілдесінен 2018 жылдың шілдесіне дейін 77 435 адамды қосты. Торонто метрополитен аймағы Солтүстік Америкадағы ең жылдам өсіп жатқан метрополитен аймағы болды, 125 298 адамды қосты, бұл Техас штатындағы Даллас-Форт-Уэрт-Арлингтон қалаларындағы 131 767 адамнан кем. Торонто метрополитен аймағының үлкен өсуі Торонтоға халықаралық көші-қонға байланысты. 2020 жылдың 23 наурызында қала әкімі Джон Тори Канададағы COVID-19 пандемиясы кезінде Торонтода төтенше жағдай жариялады. Бұл Онтарио премьер-министрі Дуг Форд провинцияда төтенше жағдай жариялағаннан кейін алты күн өткен соң болды, ол 50 адамнан аспайтын барлық қоғамдық іс-шараларды тыйымдады (28 наурызда 5 адамға дейін төмендетілді), барларды және мейрамханаларды жапты (мейрамханалар тамақ алып кету және жеткізу қызметтерін жалғастыра алады) сондай-ақ кітапханалар, театрлар, кинотеатрлар, мектептер және балалар бақшалары.