Кіріспе

Mizar () – Скопье қаласынан шыққан македониялық рок-тобы. Олар әсіресе Македония және бұрынғы Югославия елдерінде культтық топ мәртебесіне ие болды. Топ алғашқы, өзі аттас альбомымен танымал, себебі ол бұрынғы Югославия елдерінде македония тіліндегі алғашқы танымал музыкалық альбом болды. Альбом үлкен сәттілікке жетті және бұрынғы Югославия елдерінде жарық көрген ең үздік он рок-альбомның қатарына енді. Mizar 1981 жылы Македония Социалистік Республикасында құрылған. Топтың авангардтық дыбысы мен имиджі, христиандыққа бейімділігі және македониялық өзін-өзі анықтауды қолдауы себепті бұрынғы билік тарапынан күдікпен қарастырылды. Дегенмен, топ ұлттық телеарнада көптеген рет көрсетілгені сияқты, үлкен медиа назарына ие болды. 2014 жылғы «Mizar: The Star of Hope» деректі фильмінде топтың пайда болу тарихы баяндалады.

Атауы

Топтың аты Мизар жұлдызынан қойылған, ол шөлде саяхатшылардың бағыт табуына көмектесетін нұсқаушы жұлдыз. Атын Панта Джамбазоски берген.

Тарих

Мизардың ұзақ тарихында 5 Аян болды, олардың бәрінде де әртүрлі әншілер болды.

Бірінші аян (Ристо Вртев)

Mizar 1981 жылы Скопьеде Горазд Чаповский гитарада, Валентин Забякин бас-гитарада және Панта Джамбазоски барабанда ойнайтын аспаптық трио ретінде құрылды. 1981 жылдың соңында Забякин тобынан кетіп, оның орнына Илия Стояновский келді. Көп ұзамай Ристо Вртев вокалға қосылды. 1982 жылы топ Radio Skopje радиосы үшін демо-таспа жазды. Олар осы таспаны "Югославский рок моменті" (YURM деп те аталады) журналына жіберді, ол таспа туралы қысқа, бірақ маңызды рецензия жазды. 1983 жылы топ мүшелерінің міндетті әскери қызметке шақырылуына байланысты жақын арада таратылуға мәжбүр болды.

Үшінші аян (Г.Трайкоски)

2001 жылы "Tribute to Mizar" атты құрмет альбомы жарық көрді. Бұл Македонияның ең танымал топтарының кейбірінің Mizar әндерін қайта орындау жинағы болды, олардың ішінде Маяковский, қара өлім металл тобы Syniac және басқалар бар. Екі жылдан кейін Mizar-дың алғашқы екі альбомы Македония нарығы үшін ғана CD форматында қайта шығарылды, бірақ жазба тез арада бұрынғы Югославия елдеріне тарады. Альбомдардан басқа, CD-де демо жазбалар мен концерттік жазбалар да болды. 2003 жылдың басында Mizar бұрынғы мүшесі Горан Трайкоскиді вокалист ретінде қайта біріктірді, ол ең алдымен "(Gun Salute)" синглын шығарды. Сол жазда олар Нови-Садтағы Exit фестивалінде және Загребтегі Močvara альтернативті клубында өнер көрсетті. Кіру билеттерімен бірге жаңа сингл жазылған пластинкалар сыйға берілді. Келесі жылы "Terrible Beauty (is born)" атты жаңа альбом жарық көрді. 2005 жылы Mizar бұрынғы Югославия бойынша гастрольдік сапармен болды, ал 2005 жылдың тамызында Mizar хорваттық готикалық топ Phantasmagoria (хорваттық тобы) және оның жетекшісі Томи Эдвард Сегамен бірге Хорватияда гастрольде болды. Бұл "Жадран туры" – Пула (Viva La Pola! фестивалі), Задар (Maya Pub), Сплит (O'Hara Club), Дубровник (Lazareti) болды, ал қараша айының басында Сербия мен Черногорияға сапар шегіп, Панчево, Белград және Крагуевац қалаларында концерттер берді.

Трайкоскиден кейін

2006 жылдың жазында бұрынғы Mizar вокалисі Горан Таневский Горан Трайкоскиді ығыстырды. Сол жылдың қараша айының басында Mizar Белградта концерт беріп, Таневскийдің қатысуымен жаңа альбомын жариялады. «Pogled na cvetnata gradina» альбомы 2007 жылы аяқталып, жарыққа шықты.

Төртінші аян (Хармосини)

2010 жылы Таневский тағы да Мизардан кетіп, орнына Византиялық хор Хармосини келді. 2010 жылы Deteto i beloto more альбомы жарық көрді. Альбомда Мизардың дебюттік альбомындағы "Hoden že" әнінің жаңадан жазылған нұсқасы бар. 2014 жылы олар Скопьедегі Кале залында Simple Minds концертіне қосымша топ ретінде таңдалды. Сол концертте олардың жаңа альбомы Šarena Krava (Түсті Сиыр) деп аталды. Šarena Krava тобын панк-рок тамырына қайтарды, барлық дәстүрлі македондық аспаптар мен патриоттық лирикалық тақырыптарды жойды. Хармосинидің орнына Яна Бурческа келді, ол 1991 жылы Нора Стояновичтің топта қысқа ғана уақыт болғаннан кейін Мизар тарихындағы екінші әйел әншісі болды. Альбомға арналған "Nebo" әні 2014 жылы Balkan Under the Radar vol. 2 жинағында жарияланды.

Бесінші аян (Виктория Ивановская)

2015 жылдың 26 маусымында «Mizar: The Star of Hope» деректі фильмі жарық көрді, онда Mizar тобының алғашқы құрамындағы мүшелермен сұхбаттасып, топтың өміріндегі бұрын белгісіз болған кезең – 1981 жылдан 1986 жылға дейінгі аралық талқыланды. Бұл деректі фильм шығар алдында Mizar тобы 1983 жылы құрылған деп есептелген. Күні бүгінге дейін Чаповский 1981 жылы құрылғаннан бері Mizar тобының жалғыз тұрақты мүшесі болып табылады. 2022 жылдың 12 желтоқсанында Mizar тобының алтыншы альбомы, кейін «Večna praznina» (Мәңгілік бос кеңістік) деп аталған, жарық көрді.

Музыкалық стиль

Мизардың музыкалық стилі постпанк, дарквейв және готикалық рок болып табылады. Мысалы, Joy Division сияқты ықпалдардан өзге, Мизар сонымен қатар дәстүрлі македондық фольклоры мен Византия музыкасының элементтерін де пайдаланады. Олардың музыкасының тағы бір маңызды бөлігі – Таневский мен Трайкоскидің вокалы, ол христиан шіркеу әндеріне негізделген.