Кіріспе

Монте-Карло N бөлшектер тасымалы (MCNP) – жалпы мақсаттағы, үздіксіз энергиялы, геометриясы жалпыланған, уақытқа тәуелді, Монте-Карло сәулелену көлігі коды. Ол кең ауқымды энергияларда көптеген бөлшектер түрлерін қадағалауға арналған және Лос-Аламос Ұлттық зертханасымен әзірленген. Қолданылу салаларына радиациялық қорғау және дозиметрия, радиациялық қалқандау, радиография, медициналық физика, ядролық қауіпсіздік, детекторларды жобалау және талдау, ядролық мұнай құдықтарын зерттеу, үдеткіш нысаналарын жобалау, ядролық бөліну және синтез реакторларын жобалау, дезактивация және тоқтату кіреді. Код геометриялық жасушалардағы материалдардың кез келген үш өлшемді конфигурациясын қарастырады, олар бірінші және екінші дәрежелі беттермен және төртінші дәрежелі эллипстік торилермен шектелген. Әдетте, нүктелік көлденең қима деректері қолданылады, бірақ топтық деректер де қолжетімді. Нейтрондар үшін, нақты көлденең қима бағалауларында (мысалы, ENDF/B VI) берілген барлық реакциялар ескеріледі. Термиялық нейтрондар еркін газ және S(α,β) модельдерімен сипатталады. Фотондар үшін код когерентті және когерентті емес шашырауды, фотоэлектрлік сіңіруден кейін флуоресценттік сәуле шығару мүмкіндігін, жұп өндірісінде анигиляциялық сәуле шығарумен байланысты сіңіруді және тормоздық сәуле шығаруды ескереді. Электрондық тасымалдау үшін үздіксіз баяулау моделі қолданылады, ол позитрондарды, K-сәулелерін және тормоздық сәуле шығаруды қамтиды, бірақ сыртқы немесе өзін-өзі тудыратын өрістерді қамтымайды. MCNP-ді өте әмбебап және пайдалануға оңай ететін маңызды стандарттық мүмкіндіктерге қуатты жалпы көз, сындық көз және беттік көз, геометрия және шығыс есептеуші графиктер, айырманы азайту әдістерінің бай жиынтығы, икемді есептеу құрылымы және көлденең қима деректерінің кең жинағы кіреді. MCNP көптеген икемді есептеулерді қамтиды: беттік ток және ағыс, көлемдік ағыс (жол ұзындығы), нүктелік немесе сақиналық детекторлар, бөлшектерді қыздыру, бөлінуді қыздыру, энергия немесе заряд жинағы үшін импульс биіктігін есептеу, тор есептеулері және радиографиялық есептеулер. MCNP ұсынатын негізгі құндылық – қымбат немесе жүргізуге мүмкін емес эксперименттерді алмастыра алатын болжау мүмкіндігі. Ол көбінесе ірі масштабты өлшеулерді жобалау үшін қолданылады, бұл қауымдастыққа маңызды уақыт және шығындарды үнемдеуге мүмкіндік береді. LANL-дың MCNP кодының соңғы нұсқасы, 6.2 нұсқасы, LANL-де әзірленген синергиялық мүмкіндіктер жиынтығының бір бөлігі болып табылады; оған бағаланған ядролық деректер (ENDF) және деректерді өңдеу коды NJOY кіреді. Халықаралық пайдаланушылар қауымдастығының MCNP-нің болжау қабілеттеріне деген жоғары сенімі оның тексеру және растау сынақ жиынтықтарымен, оның алдыңғы кодтарымен салыстырулармен, автоматтандырылған сынақпен, жоғары сапалы ядролық және атомдық деректер базасымен және пайдаланушылардың маңызды сынақтарымен байланысты.

Тарих

ЛАНЛ-де пайда болған сәулелену бөлшектерін тасымалдаудың Монте-Карло әдісі 1946 жылға дейін тамырланады. Бұл әдістерді жасағандар – Станислав Улам, Джон фон Нейман, Роберт Рихтмайер және Николас Метрополис. Радиациялық тасымалдау үшін Монте-Карло әдісі 1946 жылы Станислав Улам аурудан жазылып жатқанда, Solitaire ойнап отырып ойлап тапқан. "Комбинаторлық есептеулер арқылы табысқа жетуді көпке дейін бағалауға тырысқаннан кейін, мен оны мысалы, жүз рет ойнап, тек қана табысты ойындардың санын бақылап, санау тиімдірек болар деп ойладым". 1947 жылы Джон фон Нейман Роберт Рихтмайерге хат жолдап, фиссиондық құрылғылардағы нейтронның таралуы және көбею мәселелерін шешу үшін статистикалық әдіс қолдануды ұсынды. Оның хатында 81 қадамдық псевдокод болды және ол электрондық есептеу машинасы үшін Монте-Карло есептеуінің алғашқы формуласы еді. Фон Нейманның болжамдары: уақытқа тәуелді, үздіксіз энергия, сфералық, бірақ радиалды түрде өзгеретін, бір бөлінетін материал, изотроптық шашырау және бөліну өнімі, сондай-ақ 2, 3 немесе 4 бөлінуге қабілеттілік. Ол 100 нейтронды әрқайсысын 100 соқтығысқа дейін іске қосуды ұсынды және ENIAC-та есептеу уақытын бес сағатқа бағалады. Рихтмайер бірнеше бөлінетін материалдарды, бөліну спектрінің энергиялық тәуелділігін, бір нейтрондық көбеюді және есептеуді соқтығысулар санына емес, компьютерлік уақытқа қарай жүргізуді ұсынды. Код 1947 жылдың желтоқсан айында аяқталды. Алғашқы есептеулер 1948 жылдың сәуір/май айларында ENIAC-та жүргізілді. ENIAC-тың физикалық түрде орналасуын күтіп тұрғанда, Энрико Ферми Монте-Карло әдісімен бөлінетін материалдар арқылы нейтрон қозғалысын бақылауға арналған FERMIAC деп аталатын механикалық құрылғыны ойлап тапты. Бөлшектерді тасымалдаудың Монте-Карло әдістері қазіргі заманғы компьютерлердің пайда болуынан бастап есептеулерді дамытуға серпін берді, және бұл бүгінге дейін жалғасуда. 1950-1960 жылдары бұл жаңа әдістер арнайы мақсаттағы Монте-Карло кодтарының сериясына біріктірілді, оның ішінде MCS, MCN, MCP және MCG. Бұл кодтар LANL-дың арнайы қолданыстары үшін нейтрондар мен фотондарды тасымалдауға қабілетті болды. 1977 жылы бұл жеке кодтар біріктіріліп, алғашқы жалпыланған Монте-Карло сәулелену бөлшектерін тасымалдау коды MCNP құрылды. 1977 жылы MCNP алғаш рет MCNG және MCP біріктіріліп құрылды. MCNP кодының алғашқы нұсқасы 3-ші нұсқасы болды және ол 1983 жылы жарық көрді. Оны Оук-Ридж, Теннесси штатындағы Радиациялық қауіпсіздік ақпараттық есептеу орталығы таратады.

Монте-Карло N-бөлшегі кеңейтілген

Монте-Карло N Particle eXtended (MCNPX) Лос-Аламос ұлттық зертханасында да әзірленді, және ол 34 түрлі бөлшектің (нуклондар мен иондар) және 2000-нан астам ауыр иондардың барлық энергиялардағы, MCNP симуляциялайтын энергияларды қоса, өзара әрекеттесуін модельдеуге қабілетті. Екі кодты да ядролық жүйелердің сынды екенін бағалау және басқа нәрселермен қатар, көздерден дозаны анықтау үшін пайдалануға болады. MCNP6 – MCNP5 және MCNPX кодтарының біріктірілген нұсқасы. Geant4, MCNPX-қа қарағанда аз дәлдікке ие. Geant4, MCNP5-ке қарағанда аз дәлдікке ие. Geant4, MCNPX-тан баяу жұмыс істейді.