Кіріспе

РАТАН 600 (РАТАН 600 – радиоастрономический телескоп Академии наук – 600, «Ғылым академиясының радиотелескопы – 600» деген аббревиатура) – Ресейдің Карашай-Черкес Республикасының Зеленчукская қаласында орналасқан радиотелескоп. Ол 576 м диаметрлі тікбұрышты радио рефлекторлардан тұратын шеңбер және 970 м биіктікте орналасқан екінші рефлекторлар мен қабылдағыштардан құралған. 895 2 × 7,4 м рефлектордың әрқайсысы кіріс радио толқындарын орталық конустық екінші айнаға немесе бес параболалық цилиндрдің біріне бағыттауға мүмкіндік береді. Әрбір қосалқы рефлектор әртүрлі қабылдағыштар мен құралдар орналасқан құралдар кабинасымен біріктірілген. Нәтижесінде, орталық конустық қабылдағышты пайдаланғанда шамамен 600 м диаметрлі тарелканың ең жоғары ажыратымдылығына ие, ішінара басқарылатын антенна пайда болады, бұл оны әлемдегі ең үлкен диаметрлі жеке радиотелескоп етеді.

Оптикалық ерекшеліктер

Оның көлденең жазықтықтағы ажырату қабілеті 8 см (3,75 ГГц) толқын ұзындығында 1 доғалық минутты құрайды. Бүкіл сақинаның тиімді жинақтайтын ауданы осы өлшемдегі толығымен толтырылған шағылыстырғыштан күтілетін ауданның 0,33% тең.

Транзит телескопы

RATAN 600 негізінен транзиттік телескоп ретінде қолданылады, онда Жердің айналысы телескоптың фокусын бақыланатын нысанға бағыттау үшін пайдаланылады. Радиожиіліктік байқаулар 610 МГц-ден 30 ГГц-ге дейінгі жиілік диапазонында жүзеге асырылуы мүмкін, бірақ негізінен сантиметрлік толқын диапазонында, бұрыштық ажыратымдылығы 2 доға секундқа дейін жетеді. Радиотолқындарда Күнді, әсіресе Күннің коронасын байқау RATAN 600 ғылыми бағдарламасының басты мақсаты болып табылады. Сонымен қатар, ол SETI жобасының радиобайқауларына да үлес қосты. RATAN 600 көршілес BTA 6-ның тұрақты техникалық проблемаларынан зардап көрмеді және 1974 жылдың ортасынан бері үнемі жоғары сұранысқа ие.

SETI үміткер сигналы

2015 жылдың 15 мамырында сағат 18:01:15.65 жұлдыздық уақытта RATAN 600 телескопы HD164595 бағытынан күшті (0,75 Янски) сигналды анықтады. Атап айтқанда, телескоп аталған нысанның жанынан өтетін кезде сигналдың күші жоғалып-төмендеді, бұл алысқандағы көзден күтілетін нәрсеге өте ұқсас болды. Осындай қуатты табиғи көз үшін қысқа толқын ұзындығы (2,7 см немесе 11 ГГц, Х диапазонында) ерекше болғандықтан, зерттеушілер 2016 жылдың тамыз айының соңында сигналды хабарлағаннан кейін (қосымша байқаулар туралы сұраныс түрінде) бұл SETI кандидаты болуы мүмкін деген үміт пайда болды. Әрине, осы жасанды сипаттама жердегі көздің болуын да ықтимал етеді. Сигнал әскери қолданысқа бөлінген жиілік диапазонында болғандықтан, ол құпия барлау спутнигінен келген болуы мүмкін. Қосымша талдаудан және басқа обсерваториялардың сигналды растамауынан кейін, Арнайы астрофизикалық обсерватория оның жердегі көзден шыққан болуы мүмкін деген қорытындыға келді. Кейінгі зерттеулер бұл баяу айналатын бұзылған спутник болуы мүмкін екенін көрсетті, себебі жиілігі спутниктер арасындағы маяк сигналдары үшін қолданылатын жиілікке сәйкес келеді, бірақ толығымен жұмыс істеп тұрған, бірақ құпия сақталатын спутниктен сигнал трансляциясы болуы ықтимал.