Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үндістан саясаткері (1935–2016)
Indian politician (1935–2016)
Шашикала Какодкар (7 қаңтар 1935 – 28 қазан 2016), халық арасында Тай деп танымал; Махараштравади Гомантак партиясының (МГП) көрнекті қайраткері болды. Ол Гоа, Даман және Диудің бас министрі қызметін екі рет атқарды, сондай-ақ Махараштравади Гомантак партиясының төрағасы болды. Ол Гоа, Даман және Диу бас министрі қызметін атқарған бірінші әйел және алғашқы бас министр болды.
Shashikala Kakodkar (7 January 1935 – 28 October 2016), popularly known as Tai; ), was a prominent leader of the Maharashtrawadi Gomantak Party (MGP). She served as the Chief Minister of Goa, Daman and Diu on two occasions, and also was the President of the Maharashtrawadi Gomantak Party. She is the first and woman to serve as the Chief Minister of Goa, Daman and Diu.
Саясатта
Шашикала Какодкар аспирантураны бітіріп Мумбайдан оралғаннан бастап әлеуметтік жұмыспен айналысып келді. 1972 жылғы Гоа, Даман және Диу заңнамалық жиналысының сайлауында Какодкар Махараштравади Гомантак партиясынан Бичолим сайлау округінен сәтті сайланды. 1973 жылдың 12 тамызында оның әкесі қызмет бабында қайтыс болды, ал Махараштравади Гомантак партиясының депутаттары оны бірауыздан келесі бас министр етіп таңдады.
Shashikala Kakodkar was engaged in social work ever since her return from Mumbai after obtaining her postgraduate education. In the 1972 Goa, Daman & Diu Legislative Assembly election, Kakodkar successfully contested as a Maharashtrawadi Gomantak Party candidate from the Bicholim constituency. On 12 August 1973, her father died in office, and the legislators of the Maharashtrawadi Gomantak Party unanimously selected her as the next Chief Minister.
Бірінші Шашикала Какодкар қызметі
Шашикала Какодкар 1973 жылғы 13 тамызда сағат 23:20-да Гоа, Даман және Диудың сол кездегі лейтенант-губернаторы Сисиркумар Банерджидің алдында Радж Бхаванда Гоа, Даман және Диудің бас министрі қызметіне ант берді. Какодкармен бірге Пратапсинг Ране және А. К. С. Усгаонкар кабинет министрлері ретінде ант қабылдады. Оның мемлекеттік министр лауазымы мерзім соңына дейін бос қалды. Какодкар әкесі Даянанд Бандодкардың 11 ведомствосын басқарды және тағы төртеуін құрды. Олардың ішінде: Бас әкімшілік, Хатшылық әкімшілігі, Ішкі істер, Қаржы, Құпия және қадағалау департаменті, Өнеркәсіп, Қоғамдық жұмыстар департаменті, Білім беру, Ақпарат және туризм, Халық денсаулығы, Шағын жинақтар, Халыққа көмек көрсету, Провидория, Әлеуметтік қамқорлық және Гоа мұрағаты. Партиясының бұрынғы ұстанымынан ерекшелене отырып, Какодкар Гоаның Махараштрамен бірігу мәселесі шешілген деп, ал маратхи және коканни тілдерінің екеуі де Гоаның ресми тілдері екенін мәлімдеді. Сондай-ақ ол 1975 жылы Гоа орта және жоғары білім беру басқармасын құрды. Шашикала Какодкардың үкіметі жер реформасы бағытында да қадамдар жасады. Оның үкіметі 1975 жылы Гоа, Даман және Диу Мундкарларының (Шығарылудан қорғау) заңы және 1976 жылы Гоа, Даман және Диу Ауыл шаруашылығы жерді пайдалану (5-ші түзету) заңын қабылдады. Үндістанның Жоғарғы Соты Гоа, Даман және Диу Ауыл шаруашылығы жерді пайдалану (5-ші түзету) заңының 1976 жылғы конституциялық заңдылығын «Гоа, Даман және Диу – Лакшмибай Нараян Патил» ісінде растады. Бірінші Шашикала Какодкар министрлігі кезеңінде қабылданған маңызды заңдардың ішінде: Гоа, Даман және Диу Суарма заңы, 1973 жыл; Гоа, Даман және Диу Чит-қорлар заңы, 1973 жыл; Гоа, Даман және Диу Баржа салығы заңы, 1973 жыл; Гоа, Даман және Диу Тас жолдары заңы, 1974 жыл; Гоа, Даман және Диу Қала және ауылдық жоспарлау заңы, 1974 жыл; Гоа, Даман және Диу Көлік құралдары заңы, 1974 жыл; Гоа, Даман және Диу Орта және жоғары білім беру басқармасы заңы, 1975 жыл; Гоа, Даман және Диу Қоғамдық құмар ойындар заңы, 1976 жыл және Гоа, Даман және Диу Кәсіби қылмыскерлер заңы, 1976 жыл. Оппозиция Шашикала Какодкарды көлік және цемент лицензияларын, сондай-ақ шина сату орындарын беруде күйеуі Гурдатт Какодкарға жақындық танытқаны үшін сынады. Сондай-ақ оппозиция «Кала» академиясының құрылысын оның жекжаттысы Шарад Венгурлекарға бергенін мәлімдеді. Алайда, бұл айыптамалардың ешқайсысы дәлелденбеді. Осы жағдайлардың нәтижесінде Шашикала Какодкар 1977 жылғы Гоадағы заң шығару жиналысы сайлауында Махараштравади Гомантак партиясын жетектеді.
Shashikala Kakodkar was sworn in as the Chief Minister of Goa, Daman and Diu on 13 August 1973 at 11:20 p. m. by the then Lieutenant governor of Goa, Daman and Diu Sisirkumar Banerjee at the Raj Bhavan. Along with Kakodkar, Pratapsingh Rane and A. K. S. Usgaonkar were sworn in as Cabinet Ministers. Her own post of Minister of State was kept vacant till the end of the term. Kakodkar took over the eleven portfolios held over by her father Dayanand Bandodkar, and created four more. They included General Administration, Secretariat Administration, Home, Finance, Confidential & Vigilance Department, Industry, Public Works Department, Education, Information & Tourism, Public Health, Small Savings, Public Assistance, Provedoria, Social Welfare, and Goa Archives. In a marked departure from the earlier stand taken by her party, Kakodkar declared that the question of Goa's merger with Maharashtra was a dead issue, and that both Marathi and Konkani were the official languages of Goa. She also established the Goa Board of Secondary & Higher Secondary Education in 1975. Shashikala Kakodkar's government also took steps towards land reforms. Her government enacted the Goa, Daman and Diu Mundkars (Protection from Eviction) Act, 1975 and the Goa, Daman and Diu Agricultural Tenancy (5th Amendment) Act, 1976. The Supreme Court of India upheld the constitutional validity of the Goa, Daman and Diu Agricultural Tenancy (5th Amendment) Act, 1976 in Union Territory of Goa, Daman and Diu v. Lakshmibai Narayan Patil. Some of the other important legislation enacted by the first Shashikala Kakodkar Ministry include the Goa, Daman & Diu Irrigation Act, 1973; Goa, Daman & Diu Chit Funds Act, 1973; Goa, Daman & Diu Barge tax Act, 1973; Goa, Daman & Diu Highways Act, 1974; Goa, Daman & Diu Town and Country Planning Act, 1974; Goa, Daman & Diu Motor Vehicles Act, 1974; Goa, Daman & Diu Secondary and Higher Secondary Education Board Act, 1975; Goa, Daman & Diu Public Gambling, Act 1976 and the Goa, Daman & Diu Habitual Offenders Act, 1976. Shashikala Kakodkar was criticised by the opposition for alleged favouritism towards her husband Gurudatt Kakodkar in granting transport and cement licenses and tyre dealerships. The opposition had also alleged that the structural design of the Kala Academy was given to her brother in law Sharad Vengurlekar. However, none of these charges could be proved. It was in these circumstances that Shashikala Kakodkar led the Maharashtrawadi Gomantak Party in the 1977 Goa Legislative Assembly election.
Екінші Шашикала Какодкар министрлігі
1977 жылы төтенше жағдайдан кейін өткен сайлауда партияны басқаруда Какодкар қиындыққа тап болды. Кабинетінің министрі Пратапсинг Ране және заң шығарушы жиналысының депутаттары Джайсинграо Ране мен Пунажи Ачрекардың отставкасы, сондай-ақ жемқорлық және жақын туыстарды қызметке тағайындау туралы айыптаулар Какодкардың алдындағы басты міндеттер болды. Сайлау алды бағдарламасында Какодкар төтенше жағдайға қарсылығын білдірді және Гоаға толыққанды штат мәртебесі беру талабын қолдамады. Бағдарламасында коңкани тілін дамыту мәселесі де қамтылған (бірақ маратхи тіліне маңызды мемлекеттік тіл ретінде қолдау көрсетуді жалғастырумен бірге). Ол тиімді басқару, қарқынды әлеуметтік-экономикалық даму, тұрмыс деңгейінің жоғарылауы, өңірлердің тепе-тең дамуы, Гоа үшін жоғарғы сот құру және білім беру, денсаулық сақтау және ауыл шаруашылығы өнімділігін арттыруға уәде берді. Сарто Эстевес 1977 жылы Махараштравади Гомантак партиясының үкімет құруына Какодкардың көшбасшылық қабілеті себеп болғанын айтады. Министр А.К.С. Усгаонкар Гоадағы Пале сайлау округінде күтпеген жеңіліске ұшырады. Какодкардың кабинетіне Шанкар Лаад пен Винаяк Дхарма Чоданкар министрлер ретінде, ал Рауль Иларио Фернандес мемлекеттік министр болып тағайындалды. Нараян Фугро спикер, ал Маканбхаи Морарджи Бхатела вице-спикер болып тағайындалды. Гоадағы жұмыссыздықты азайту мақсатында Какодкар екінші рет бас министр болған кезінде он бір өнеркәсіптік аймақ құрды. 1977 жылы Какодкардың үкіметі Гоадағы Фармагудидегі Понда бекінісін әдемілеп, онда Шатрапати Шиваджидің аттан мүсінін орнатты. Партиялық тәртіпсіздік әрекеттері үшін партияның атқару органы Десай мен Нарвекарға түсініктеме беруді талап етті. 1979 жылғы 21 қаңтарда партияның атқару комитетінің отырысында бас министр Какодкар екі депутаттың 1978 жылдың маусым айынан бері партияға қарсы іс-әрекеттер жасағанын мәлімдеді. Какодкар сондай-ақ Дилкуш Десай мен Даянан Нарвекардың жауапсыз мәлімдемелер жасағанын, заң шығарушы жиналыста үкіметке қарсы ұстаным танытқанын және үкіметті тұрақсыздандыруға тырысқанын атап өтті. 1979 жылғы 28 сәуірде Гоа, Даман және Диуда алты айға президенттік үкімдік орнатылды, оны ұзарту мүмкіндігі қарастырылды. Сол кездегі Үндістан премьер-министрі Морарджи Десай жаңа үкімет құру үшін саяси сөйкеушілікке жол бермеу қажеттігін түсіндірді. Премьер-министрдің бұл пікірін кейбір саясаткерлер ең көп дауыс жинаған тұлғаның (осы жағдайда Шанкар Лаад) үкімет құруға шақырылуының парламенттік дәстүріне қайшы келеді деп сынады. Заң шығарушы жиналысындағы оппозиция жетекшісі Ананда Нарчинва (Бабу) Найк Үндістан премьер-министрі Морарджи Десайды 17 депутаттан тұратын Шанкар Лад тобына жаңа үкімет құруға рұқсат бермеу арқылы демократияны "аяққа дейін қиратқан" деп айыптап, президенттік үкімдік орнатуды сынады. Шашикала Какодкардың қолдаушылары президенттік үкімдік орнатуын құптады. Солтүстік Гоадан (Лок Сабха сайлау округі). Ране Сардесай – Гоадан Үндістан Парламентіне сайланған жалғыз әйел.
In the Assembly elections of 1977 which were held after the Emergency, Kakodkar faced a challenge leading the party. The resignation of her cabinet Minister Pratapsingh Rane and MLAs Jaisingrao Rane and Punaji Achrekar; allegations of corruption and favouritism were the major challenges faced by Kakodkar. In her manifesto, Kakodkar spoke against the Emergency and the demand for full fledged statehood to Goa. Her manifesto contained the issue of developing Konkani language (while continuing support to Marathi as an important state language). She also promised an efficient administration, rapid socio economic development, rise in standard of living, balanced regional development, a High Court for Goa and extension of education, health and agricultural productivity. Sarto Esteves cites Kakodkar's leadership capacities as the reason for the Maharashtrawadi Gomantak Party forming the government in 1977. Minister A. K. S. Usgaonkar faced a shock defeat in his Pale, Goa constituency. Kakodkar's cabinet included Shankar Laad and Vinayak Dharma Chodankar as Cabinet Ministers, while Raul Hilario Fernandes was appointed as a Minister of State. Narayan Fugro was appointed as the Speaker and Makanbhai Morarji Bhatela the Deputy Speaker. To curb unemployment in Goa, Kakodkar established eleven industrial estates during her second term as the Chief Minister. In 1977, Kakodkar's government beautified the Ponda Fort at Farmagudi, Goa and installed an equestrian statue of Chhatrapati Shivaji there. As a result of their anti party activities, the M. G. Party's Executive Body served a show cause notice upon MLAs Desai and Narvekar. When the M. G. Party's Executive met on 21 January 1979, Chief Minister Kakodkar stated how both the MLAs had engaged in anti party activities since June 1978. Kakodkar also spoke about the manner in which MLAs Dilkush Desai and Dayanand Narvekar made irresponsible remarks, took an anti government stance in the Legislative Assembly and engaged in attempts to destabilise the government. On 28 April 1979, President's rule was imposed in Goa, Daman and Diu for six months with a provision for its extension. The then Prime Minister of India Morarji Desai rationalised that political horse trading should not take place in pursuance of forming a new government. The Prime Minister's opinion was criticised by some as being against the established parliamentary tradition of the person commanding the largest majority (Shankar Laad in the present case) being invited to form the government. The Leader of the Opposition in the Assembly, Ananta Narcinva (Babu) Naik, criticised the imposition of President's Rule by accusing Prime Minister of India Morarji Desai of having "squarely slaughtered" democracy by not allowing the Shankar Laad group of 17 legislators to form the new government. Shashikala Kakodkar's supporters welcomed the imposition of the President's Rule. from the North Goa (Lok Sabha constituency). Rane Sardesai remains the only woman ever elected to the Parliament of India from Goa.
Бхаусахеб Бандодкар Гомантак партиясының құрылуы
Какодкар Махараштравади Гомантак партиясына қайта оралуға шешім қабылдады. Сол кезде партияны Мұкунд Шинкре басқарды. Какодкардың партияға оралуын жеңілдету үшін тарихи кездесуді Махараштравади Гомантак партиясының көрнекті өкілдері, мысалы, доктор Вилфред Менезес Мескита, Дж. Дж. Родригес және Шанкар Бандекар ұйымдастырды. Бірақ келіссөздер сәтсіз аяқталып, Какодкар Бхаусахеб Бандодкар Гомантак партиясы деп аталатын жаңа саяси партия құрып, оның президенті болды.
Kakodkar decided to return to the Maharashtrawadi Gomantak Party. The party was then led by Mukund Shinkre. A historic meeting to facilitate Kakodkar's return to the party was organised by the Maharashtrawadi Gomantak Party's stalwarts such as Dr. Wilfred Menezes Mesquita, J. J. Rodrigues and Shankar Bandekar. But the talks failed and Kakodkar established a new political party called the Bhausaheb Bandodkar Gomantak Party of which she became the President.
Махараштравади Гомантак партиясына оралу
Какодкар Бхаусахеб Бандодкар Гомантак партиясын Махараштравади Гомантак партиясына біріктіріп, Махараштравади Гомантак партиясына қайта қосылды. Какодкарға білім, өнер және мәдениет, көлік және балық шаруашылығы салалары берілді. Какодкардың Гоадағы бастауыш (I-IV сыныптар) мектептерге мемлекеттік гранттар беру саясаты, гранттардың тек конкани немесе маратхи тілінде бастауыш білім беретін мектептерге ғана бөлінетінін міндеттеді. Бұл саясат 1990 жылдың маусым айынан бастап күшіне енеді. Какодкар Гоаның сол кездегі бас министрі доктор Луис Прото Барбосаны және ресми тіл министрі Черчилль Алемаоны осы шешімді қолдауға көндірді. Сондай-ақ, Какодкар ағылшын тілінде білім беретін жаңа бастауыш мектептер ашуға рұқсат бермеуді шешті, бірақ бұл саясатты кейінгі үкіметтер сақтамады. 1990 жылдың 4 желтоқсанында Шашикала Какодкар, оның орынбасары Рамакант Халап және тағы үш Махараштравади Гомантак партиясының министрлері Гоаның алғашқы коалициялық үкіметіндегі келіспеушіліктерге байланысты отставкаға кетті.
Kakodkar rejoined the Maharashtrawadi Gomantak Party by merging the Bhausaheb Bandodkar Gomantak Party into the Maharashtrawadi Gomantak Party. Kakodkar was allotted the portfolios of Education, Art & Culture, Transport and Fisheries. Kakodkar's policy of providing government grants to primary (Class I to IV) schools in Goa mandated that grants would be allotted only to schools imparting primary level education in Konkani or Marathi. The policy would be implemented from June 1990. Kakodkar managed to convince the then Chief Minister of Goa Dr. Luis Proto Barbosa and the Official Language Minister Churchill Alemao who too supported the decision. Kakodkar also decided not to permit the establishment of any new primary schools imparting education in English, but this policy was not adhered to by the subsequent governments. On 4 December 1990, Shashikala Kakodkar along with the Deputy Chief Minister Ramakant Khalap and three other Maharashtrawadi Gomantak Party ministers from the PDF Government resigned after differences within Goa's first coalition government.
1990 жылдан кейінгі саясат
Шашикала Какодкар 1994 жылғы сайлауда Маем сайлау округінен Махараштравади Гомантак партиясының кандидаттығымен Гоа заңнамалық құрамына сайланды. 1999 жылы Какодкар Маем сайлау округінен Махараштравади Гомантак партиясының кандидаттығымен Гоа заңнамалық құрамына қатысты, бірақ Бахаратия Джаната партиясының Пракаш Фадтеден жеңілді. Какодкар Махараштравади Гомантак партиясының кандидаттығымен Маем сайлау округінен соңғы сайлауда сәтті болмады және Үнді ұлттық конгресінің Хариш Зантиеге ұтылды. 2002 жылғы сайлауда жеңілгеннен кейін Какодкар кейінгі сайлауларға қатыспады.
Shashikala Kakodkar was elected to the Goa Legislative Assembly in the 1994 elections from the Maem constituency as a Maharashtrawadi Gomantak Party candidate. In 1999, Kakodkar contested the Goa Legislative Assembly as from the Maem constituency as a Maharashtrawadi Gomantak Party candidate but was defeated by Prakash Fadte of the Bharatiya Janata Party. Kakodkar contested her last election unsuccessfully as a Maharashtrawadi Gomantak Party candidate from the Maem constituency and was defeated by Harish Zantye of the Indian National Congress. After the defeat in the 2002 elections, Kakodkar did not contest any subsequent election.
Басқа да атқарылған қызметтер
Шашикала Какодкар "Қала" академиясының төрайымы болды. Ол Гоа, Даман және Диу индустриялық даму корпорациясының төрағасы, Гоа, Даман және Диу мемлекеттік спорт кеңесінің төрағасы, Гоа қатерлі ісіктер қоғамының төрағасы және Қызыл Крест комитетінің (Гоа бөлімшесі) президенті болды. 1998 жылдың қазан айында Какодкар Гоа Бала Бхаванның төрағасы болып тағайындалды. 1991-1992 жылдары Какодкар Гоа заң шығарушы жиналысында петициялар жөніндегі комитет төрағасы және мемлекеттік кәсіпорындар жөніндегі комитет мүшесі қызметін атқарды.
Shashikala Kakodkar served as the Chairperson of the Kala Academy. She was the chairperson, Goa, Daman and Diu Industrial Development Corporation; chairperson, Goa, Daman and Diu State Sports Council; chairperson, Goa Cancer Society; President, Red Cross Committee (Goa Branch) In October 1998, Kakodkar was appointed the Chairperson of the Goa Bal Bhavan. From 1991 to 1992, Kakodkar also served as the Chairperson of the Committee on Petitions and a member of the Committee on Public Undertakings in the Goa Legislative Assembly.
Әлеуметтік белсенділік және қайырымдылық
Шашикала Какодкар Гоа футбол қауымдастығына Бандадкар алтын трофиін қайта жаңғыртуға да көмектесті. Какодкар көптеген әлеуметтік және діни ұйымдардың демеушісі болды. 2006 жылы Гоаның білім министрі Луизиньо Фалейроның қызмет еткен кезінде, бастауыш білім беруде ағылшын тілін міндетті етуге қарсы «Маратхиді қорғау қозғалысына» (Marathi Bachao Aandolan) қатысты.
Shashikala Kakodkar also assisted the Goa Football Association in reviving the Bandodkar Gold Trophy. Kakodkar was a patron of many social and religious organisations. In 2006, she participated in the Marathi Bachao Aandolan movement during the tenure of Luizinho Faleiro as Goa's Education Minister against making English a compulsory language at the primary level.
Марапаттар мен құрметтер
Шашикала Какодкар 2014 жылы туған университеті – Дарвадтың Карнатак университетінен құрметті доктор дәрежесін алды.
Shashikala Kakodkar received an honorary doctorate by her alma mater, the Karnatak University of Dharwad, in 2014.
Өлім
Қаққодкар 2016 жылғы 28 қазанда Панажи қаласының Алтинхо ауданындағы Бандодкар үйінде ұзаққа созылған аурудан кейін қайтыс болды. Гоа үкіметі оның құрметіне екі күндік мемлекеттік аза тұруды жариялады. Ол 2016 жылғы 29 қазанда Панажидегі Сент-Инес крематорийінде толық мемлекеттік салтанатпен өртеу арқылы жерленді.
Kakodkar died on 28 October 2016 at the Bandodkar House in Altinho, Panaji after a prolonged illness. The Government of Goa declared a two day state mourning in her honour. She was cremated on 29 October 2016 at the St. Inez crematorium in Panaji with full state honours.