Кіріспе

Компьютерлік архитектурада 26 биттік бүтін сандар, жад адрестері немесе басқа да дерек бірліктері 26 бит енімен келеді, сондықтан 67,108,863-қа дейінгі қолтаңбасыз мәндерді ұсынуға болады. 26 биттік жад адрестеуді қолдаған компьютер процессорларының екі мысалы: 1981 жылы ұсынылған екінші буын IBM System/370 негізгі компьютерлерінің (және одан кейінгі бірнеше модельдер) модельдері, олар 26 биттік физикалық адрестерге ие болған, бірақ бұрынғы модельдердегідей 24 биттік виртуалды адрестерді сақтаған, сондай-ақ ARM процессорларының бірінші буыны.

IBM System/370 жүйесі

Деректерді өңдеу қажеттіліктері артып келе жатқанда, IBM және оның клиенттері үлкен жад көлемдерін тікелей шешуде қиындықтарға тап болды. Бұл қысқа мерзімдік "шұғыл" шешім ретінде аяқталды, IBM-нің System/370 модельдерінің екінші буынындағы 3033 және 3081 үлгілері 26 биттік нақты жад адрестеуін енгізді, бұл System/370 жүйесіне қосылатын физикалық жад көлемін бұрынғы 24 биттік шектеуден (16 МБ) 4 есеге арттырды. IBM 26 биттік адрестеуді "кеңейтілген нақты адрестеу" деп атады, және кейбір келесі модельдер де 26 биттік қолдауға ие болды. Алайда, 2 жыл өткен соң IBM өзінің System/370 XA модельдерімен физикалық және виртуалды адрестерді 31 битке дейін кеңейтіп, 31 биттік жад адрестеуін ұсынды, тіпті танымал 3081 моделін де XA стандартына жаңартуға болады. IBM модельдер қатарында қол жетімді жад адрестеудің соңғы деңгейі ретінде 26 биттің қысқа тарихы және виртуалды адрестер әлі де 24 битпен шектелгендіктен, 26 биттік режимді бағдарламалық қамтамасыз ету арқылы пайдалану мүмкіндігі шектеулі болды. 26 биттік режимді пайдаланған аз ғана клиенттер ақырында өз қолданбаларын 31 биттік адрестеуді қолдау үшін бейімдеді, ал IBM бірнеше жыл бойы 24 биттік, 26 биттік және 31 биттік режимдерді қолдайтын модельдерді шығарғаннан кейін 26 биттік режимді қолдауды тоқтатты. 26 биттік режим – System/360-тан тараған IBM мейнфреймдерінің қатарынан алынып тасталған жалғыз адрестеу режимі. Барлық басқа адрестеу режимдері, соның ішінде қазіргі 64 биттік режим, қазіргі модельдегі мейнфреймдерде қолдауға ие.

Ертедегі ARM процессорлары

ARM процессор архитектурасында 26 бит – бастапқы ARM процессорларында қолданылған конструкцияны білдіреді, онда Бағдарлама санағышы (PC) және Процессордың күй тіркелімі (PSR) бір 32 биттік тіркелімге (R15) біріктірілді, күй белгілері жоғары 6 битті толтырды, ал Бағдарлама санағышы төменгі 26 битті пайдаланды. Шындығында, бағдарлама санағышы әрқашан сөзбен сәйкес келетіндіктен, ең төменгі екі бит әрқашан нөлге тең болды, бұл конструкторларға процессордың режимдік биттерін сақтау үшін осы екі битті қайта пайдалануға мүмкіндік берді. Рұқсат етілген төрт режим: USR26, SVC26, IRQ26, FIQ26. Бұл ARM архитектурасының кейінгі нұсқаларындағы 32 мүмкін режиммен салыстырылады, онда бағдарлама күйі бағдарлама санағышынан бөлінген. Бұл конструкция бағдарламаны тиімді орындауға мүмкіндік берді, өйткені Бағдарлама санағышы мен күй белгілерін бір операциямен сақтау және қалпына келтіруге болады. Бұл дәстүрлі конструкцияларға қарағанда кіші программаларды шақыру және үзілістерге жауап беру жылдамдығын арттырды, оларда кіші программаны шақыру немесе одан қайту кезінде екі тіркелімді жүктеу немесе сақтау қажет болатын. 32 биттік ALU және сөз ұзындығына қарамастан, ARM архитектурасының 1 және 2 нұсқаларына негізделген процессорларда тек 26 биттік PC және адрестік шина болды, сондықтан олар 64 Мбайт адрестелетін жадпен шектелді. Бұл сол кезде үлкен көлемдегі жад саналды, бірақ осы шектеуге байланысты кейінгі архитектуралар бастапқы 26 биттік конструкциядан алшақтаудың әртүрлі қадамдарын қамтыды. ARM архитектурасының 3-ші нұсқасы 32 биттік PC және жеке PSR, сондай-ақ 32 биттік адрестік шинаны енгізді, бұл 4 Гбайт жадты адрестеуге мүмкіндік берді. PC/PSR орналасуының өзгеруі бұрынғы архитектуралар үшін жазылған кодпен үйлесімсіздікке әкелді, сондықтан процессорда ескі PC/PSR комбинациясын қолданатын 26 биттік үйлесімділік режимі де болды. Процессор осы режимде 4 Гбайт жадты адрестеуге болатын, бірақ 0x3FFFFFC (64 МБ) адресінен жоғары ештеңе орындай алмады. Бұл режим Acorn Risc PC-де жұмыс істейтін RISC OS жүйесінде жаңа процессорларды пайдалану үшін қолданылды, сонымен бірге қолданыстағы бағдарламалық жасақтамамен үйлесімділікті сақтады. ARM архитектурасының 4-ші нұсқасы 26 биттік адрестеу режимдерін қолдауды міндетті емес етті, ал ARM архитектурасының 5-ші нұсқасынан бастап олар толығымен алынып тасталды.