Кіріспе
2005 жылы Гай Ричидің фильмі
Revolver – 2005 жылғы Гай Ричидің қосымша сценарийін жазып, режиссерлік еткен, Джейсон Стэтам, Рей Лиотта, Винсент Пастор және Андре Бенджаминнің қатысқан экшн-триллер фильмі. Фильм кек қайтаруға тырысатын, әр түрлі ойын немесе алаялықта жеңіске кепілдік беретін әмбебап формуланы қару ретінде пайдаланатын алдамшы туралы. Бұл Ричидің төртінші толық метражды фильмі және қылмыс пен кәсіби қылмыскерлер тақырыбындағы үшінші туындысы, сонымен қатар терең философиялық және буддалық моральдық мазмұнға ие. Фильм 22 қыркүйек 2005 жылы Ұлыбритания кинотеатрларында көрсетілді. Прокатта үлкен табыс әкелмеді және сыншылар тарапынан теріс пікірлер алды. 7 желтоқсан 2007 жылы АҚШ-тың бірнеше кинотеатрында қайта өңделген нұсқасы шықты.
Сюжет
Револьвердің екі түрлі нұсқасы бар. Бұл сюжеттің қысқаша мазмұны Ричидің сүйікті режиссерлік нұсқасына арналған. Белгісіз қалада, кокни бандиті және құмар ойыншы Джейк Грин (Джейсон Стэтам) белгісіз қылмыс жасағаны үшін жеті жылдай жалғыздықта болғаннан кейін түрмеден босатылады. Осыдан кейін Джейк клаустрофобияға шалдықты: ол тар орында өте қатты қорқады және лифтіде жүруді жек көреді. Екі жылдан кейін Джейк ағасы Биллимен (Эндрю Говард) Дороти Мачаның (Рэй Лиотта) иелігіндегі казиноға барады. Мача Гринге түрмеге қамауға әкелген қылмысты жасауға бұйрық берді. Билли қарсы болса да, ағалары Гриннің олардан бандит қарыздар деп санайтын қарызынан ақша алу үшін келді. Мача оларды казиноның жеке бөлмесіне шақырады, онда үлкен ойыншылар ойнайды. Джейк ойыншымен ақшаны ойнатып, жеңіліске ұшырады. Маханы жалған қауіпсіздік сезімінен өткізетін ол онымен бірдей ставка жасайды, бірақ бұл жолы ол жеңіп шығады. Маха өзін қорлағаннан кейін оң қолы Полға (Теренс Мейнард) Джейкті өлтіруді бұйырады. Джейк пен оның бауырлары казинодан шығып бара жатқанда, бір адам (Винсент Пастор) Джейкке картаны береді және оған көмектесе алатынын айтады. Джейктің фобиясы оны баспалдақпен жүруге мәжбүрлейді. Сәлденің ішінде Джейк картаға қарап, құлап түседі. Картаның бетінде "Лифтті алыңыз" деген жазу бар. Джейкті шұғыл түрде ауруханаға алып кетеді. Дәрігерлер оның неліктен ұйқыға кеткенін білмейтінін айтады, бірақ бірнеше күн ішінде нәтиже шығатынын хабарлайды. Кейінірек Джейк үйге келеді, Билли жоқ, онда оны Маханың өлтірушісі Сортер (Марк Стронг) күтіп тұр. Оның есігінің алдында тағы бір карточка тұр, онда "Оны алып қойыңыз" деп жазылған. Джейк картаны алуға иілгенде, оның артына оқ ұшып өтеді. Атыс жалғасып жатқанда, сол бір құпия тұлға, Зак есімді қарызды акула келіп, Джейкті құтқарады, ол соққыдан аман қалған жалғыз адам. Зах Джейкті өзінің серіктесі Авимен (Андре Бенджамин) таныстырады. Олар оған келісім-шарт жасады: олар оның барлық ақшасын алады, ал ол олардың айтқанын орындайды, ешқандай сұрақтар қойылмайды. Ал алмасу үшін олар Джейкті Махадан қорғайды. Олар Джейкке ұсыныс жасаған кезде оның сырлы түрде қолға алған медициналық құжаттарын көрсетеді. Бұл белгілер оның үш күн ішінде өлетін сирек кездесетін қан ауруына байланысты бұзылып кеткенін көрсетеді. Джейк өзін алдап жатыр деп күдіктеніп, кетеді. Кейін дәрігерге барып, оған да дәл осындай болжам жасалып, үш күн өмір сүретінін айтады. Джейк Ави мен Зак бильярд залына ақшалы сөмкемен оралады және олардың шарттарымен келіседі. Ғажайып адамдар оның ақшасы олардың несие беру кәсіпорнын қаржыландыруға жұмсалатынын айтады, содан кейін Джейктен түрмеде болған уақыты туралы сұрақ қояды. Джейк 14 жылды түрмедегі басқа адамдармен бірге немесе 7 жылды жалғыздық камерасында өткізуді таңдауға болатынын айтады. Жасалған жұмыстың барысында Джейк өзінің әрбір ойын жеңіп шығатын арнайы стратегияны (анықтама ретінде "Формула") біледі. Формуланың өзін Джейктің жеке камерасының екі жағында орналасқан қос жасырын адам тапты. Олар шахмат шебері және алаяқ деп аталады. Жеті жылдық жазасының алғашқы бес жылында үш адам өздерінің сенімділік трюктері мен шахмат қозғалыстары туралы ойларын кітапхана кітаптарының ішінде жасырылған хабарламалар арқылы бөліседі, мысалы, Кванттық механика математикасы. Шахматшы сарапшы мен алаяқ адам бір мезгілде камералардан шығуға ниетті, олар Джейкті өздерімен бірге алып кетуге уәде береді. Бірақ олар камералардан жоғалып кеткенде, Джейкті қалған екі жыл мерзімінде қалдырады. Джейк босаған кезде, оның барлық дүние-мүлкі мен ақшасын ол бәрін бөліскен екі адам алып кеткенін біледі. Көңілі қалады, ол Формуланы пайдаланып, әр түрлі казиноларда жеңіске жетеді. Джейк көптеген құмар ойындарынан қорқып, көптеген казинолардың қара тізіміне кірді. Формула кез келген ойынға қолданылады және оны Джейктің шахматты меңгергендігімен жиі көрсетеді. Осы арада Мача жасырын қылмыс патшасы Сэм Голдтың кеңесшісі Лили Уокермен (Франческа Аннис) кокаин туралы келісім жасайды, ол басқа барлық қарапайым адамдар болуға ұмтылатын "соңғы тұлға" болып табылады. Уокер Маханы Сэм Голдты кешіктіруге болмайтынын ескертеді және ол "жарнаманы жек көретінін" атап өтті. Джейк Ави мен Закке еріп, Мачаның казиносындағы кокаинге толы сейфті тонаған. Ол Голдқа қарыз екендігін сезген Маха Паулды өзінің бәсекелесінің, Триаданың басшысы лорд Джонның (Том Ву) өзіне алмастыру кокаинін қымбат бағамен сатуға шақырады. Лорд Джон оның жауымен келісім жасаудан бас тартады. Джейк, Зак және Ави Джонды миллиондаған долларға тонап, Маханы ұрлыққа кінәлі етеді. Ашуға мініп, Лорд Джон Маханы оның мейрамханасында өлтіру үшін официант киімін киген қаскөрушіні жібереді. Сортер қаскөрушіні атып, жаралайды, бірақ оның қашқан машинасының жүргізушісін өлтіреді. Ішінде Мача қаскөрушімен күреседі, ол оның саусағын атып түсіреді. Ашуға мініп, Мача өзінің күзетшісінің тапаншасын қаскөрушіге босатады. Жауап ретінде Мача Сортерге Лорд Джонды өлтіруді бұйырады, содан кейін Пол мен оның қолдаушыларын Джонның триада мүшелерін сұраққа алып, ұрланған кокаиннің орнын табуға жібереді. Қытайлық гангстерлер ешқандай қатысы жоқ екенін жоққа шығарады және Пол оларды өлтірген кезде Джейкті кінәлайды. Зак пен Ави Джейкке ол оларға берген барлық ақшаны Маха атынан балаларға арналған қайырымдылық ұйымына беруге рұқсат береді. Маха бұл үшін мақтау алады, бұл оның беделін жақсартады деп сендіреді. Бірақ кейін ол Уокерден зиярат алады, ол Голд Маханың жаңалыққа шығуына және келісімді үнемі кешіктіруіне ашуланғанын айтады. Маха істі бітіру үшін көбірек уақыт сұрайды, бірақ Уокер оны қысқаша қорқытумен қалдырады. Джейк өзінің соңғы диагнозын білгеннен үш күн өткен соң, Авиден қоңырау алады, ол оның аурудан "құтылғанын" айтады. Джейк өзінің дәрігеріне оралады, ол бастапқы диагноздың дұрыс емес екенін ашады; Джейк сирек кездесетін қан ауруынан зардап шегеді, бірақ оны емдеуге болады және ол өлімге әкелмейді. Дәрігер қатесі үшін кешірім сұрайды. Осы арада Мача, енді Джейк оған қарсы жасалып жатқандықтан сенімді, оған жасалған шартты екі есе арттырады. Оның қолдаушылары Ави мен Зак тұратын үйге оны іздейді, бірақ ол олардан қашады. Қуалау кезінде оқ тиген бірі мылтығына құлайды және қайтыс болады. Гангстерлер бұл апатты дұрыс түсінбейді және Джейк оны өлтірді деп сендіреді. Джейк Ави мен Закты шатырдың үстінде кездеседі, онда олар Джейктің түрмедегі жылдарындағы "көршілері" екені белгілі болады. Олар Сэм Голдтың күші жоқ қуыршақ екенін, оның күші оған инвестиция салғандармен ғана берілгенін ашады. Ол эгоның бейнесі және ашкөздіктің өзі. Ави Джейкке эгоның мәнін түсіндіруге және өзінің өмір бойғы инвестициясын оған қарсы қоюға тырысады. Адамдар Джейкке оның физикалық эгосын (оның ақшасын) жою арқылы оны Голдтың "ойынан" босатқандарын түсіндіреді. "Ави" мен "Зак" Джейктің қиялының өнімдері екені күдікті. Басқа жерде Махамен есептесу үшін Джейктің ағасы Билли өзінің күзетшісімен опасыздыққа ұшырайды, ол Сортер мен Полды Биллидің үйіне кіргізеді. Пол Биллині азаптап, оның қызын ұрлап, оны отпен қорқытып, Джейктің қайда екенін білуге тырысады. Зорлық әрекеттері Сортерді мазалап, оның санасын оятуға мүмкіндік береді. Өзінің қалауынша, ол Полді және оның барлық серіктерін қызды құтқару үшін өлтіреді. (Театрлық нұсқасында Сортер Маханың соңғы қолдаушысымен өлтіріледі және қыз ұрланады.) Сол түні, қаруланған Джейк Маханың ұйықтап жатқан пентхаусына бұзып кіреді. Көңілді тартқандай, ол төсектің алдында тізелеп, жартылай жалаңаш Махадан кешірім сұрайды. Джейк кетеді...
Тақырыптар
Гай Ричи фильмді жоспарлап, түсіргенде Кабалаға қызығушылық танытты. Фильмнің өзі Каббалалық идеяларға, символдарға және нумерологиялық сілтемелерге толы. Захтың үштігі (ивритше זְכַרְיָה Zechariah ‘Ях еске алады’ немесе יִצְחָק Yitskhak [Исаак] ‘[ол] күледі’) Джейк (ивритше יַעֲקֹב Yaʿaqov [Яқуб] түбірінен עקב ʿqb ‘ілесу’, ‘артында болу’, ‘басып оздыру’, ‘айналып өту’, ‘шабуыл’, ‘асығып жету’) және Ави (ивритше אֲבִי ‘әке’) Каббалалық оң, орталық және сол бағана энергияларын білдіреді. Ави – қара нәсілді, кейбір белгілерімен әйел сияқты көрінетін адам, оның сыртқы түрі, киімі және мінез-құлқы осыған сәйкес. Каббалалық дәстүрлерде «сол бағана» жиі «әйелдік» және қара түспен байланыстырылады. Джейктің тегі «Жасыл», ал жасыл түс Өмір ағашындағы Венера (Махаббат) билейтін Нецзах сферасымен байланысты. Зах – өте еркектік архетип бойынша киінетін алып, денелі ақ жігіт. Ерлік пен ақ түс екеуі де Каббалалық дәстүрлерде оң бағана энергиясымен байланысты. 32 саны жиі кездеседі. «Шахмат ойынының көптеген мистикалық мағыналары бар. Сүлейменнің ғибадатханасы шахмат тақтасы сияқты 64 шаршыдан және 32 фигурадан тұратын». Фильмнің соңында Джейк кіретін лифтіде 32 қабатқа арналған батырмалар бар. Джектың ақша сөмкесіндегі доллар банкноттарының номиналы 12 (Он екі) доллар. Бұған әлі ешқандай түсінік табылмады.