Кіріспе
Регби лигасы (lìog rugbaidh) Шотландияда салыстырмалы түрде аз таралған спорт түрі болып табылады, футбол мен регби одағының танымалдылығымен салыстырғанда өте шағын, сондай-ақ керлинг, шайбалы хоккей және шинти де одан аз танымал. Регби лигасының бірнеше мектепке енгізілуі және Шотландияда жастар регби лигасының құрылуы нәтижесінде, жас ойыншылар Суперлига клубтарымен келісім-шартқа отырды.
Тарих
1895 жылы көрші Англияда регби ойынында жік туды. Осының нәтижесінде регби спорты екіге бөлінді: регби одағы (rugby union) әуесқой болып қала берді, ал регби лигасы (rugby league) ойыншыларға төлем жасауға рұқсат берді. Алайда, Шотландияда мұндай бөлініс болған жоқ, клубтар регби одағын ойнауды жалғастырды. 14 шотланд ойыншысы Англияда регби лигасынан ойнау үшін өтті, бірақ әуесқойлық тоқтатылғанша. Шотландиядағы регби лигасының тарихы 1909 жылға дейін жетеді, осы жылы Австралияның құрама командасы Глазгодағы «Селтик Парк» стадионында Солтүстік регби футбол одағының (Northern Rugby Football Union) өкілдерімен 17:17 есебімен тең түсті. 1911 жылы Эдинбургтегі «Тайнкасл» стадионында австралиялықтарға қарсы тағы бір матч өтті, ол да 11:11 есебімен аяқталды. Осыдан кейін Регби футбол лигасы (Rugby Football League) шекарадан солтүстікке қарай кеңеюден бас тартты. Дегенмен, шотланд регби одағының көптеген ойыншылары, әсіресе Шекара аймағынан, ағылшын клубтарында ойнау үшін оңтүстікке көшті. Бұл көрсеткіш Уэльс ойыншыларымен (Уэльстегі регби лигасына қараңыз) салыстырғанда айтарлықтай аз болды, және шотланд ұлттық құрамасы ешқашан қалыптастырылмады, бірақ шотландтар басқа ұлттардың құрамында ойнады және Ұлыбритания құрамасына ілінуге құқылы болды. Осы кезеңдегі шотланд регби лигасының ең танымал өкілі – 1954 жылы Ұлыбританияны әлем чемпионатында жеңіске жеткізген капитан Дейв Валентайн болды. 1989 жылы Абердин университетінде Шотландия студенттерінің құрамасы құрылды, бұл көптеген жаңа клубтардың құрылуына түрткі болды. Ұлттық құрама алғаш рет 1995 жылы ойнады, ал 1997 жылы отандық лига құрылды. 2000 және 2002 жылдары Регби лигасының Challenge Cup финалы Шотландия регби одағының үй стадионы – Эдинбургтегі «Мюррейфилд» стадионында өтті. 2000 жылы «Брэдфорд Буллс» «Лидс Риносты» 24:18 есебімен жеңді, ал 2002 жылы «Уиган Уорриорз» «Сент-Хеленсті» 21:12 есебімен ұтты. Екі матчқа да 60 000-нан астам көрермен жиналды, бұл Шотландияда өткен регби лигасының ең ірі шаралары болды.
Басқарушы орган
Шотландия регби лигасы – Шотландиядағы регби лигасының басқарушы ұйымы, спорттың барлық деңгейлеріндегі дамуы мен қатысуын қадағалайды.
Аға
Шотландия Ұлттық лигасы – тек қана шотландиялық регби лигасы командалары арасындағы ең жоғары деңгей. Оған төрт команда кіреді: Абердин Уорриорс, Айршир Сторм, Истерхаус Пантерс және Эдинбург Иглз. Лиганы Шотландия Регби лигасы басқарады, бірақ бұл ретте ол британдық регби лигасы жүйесінде BARLA-ның бесінші деңгейлі аймақтық лигасы ретінде тіркелген. Бұл әртүрлі деңгейлер арасында командалардың жоғарылап-төмендеуіне мүмкіндік береді, алайда тікелей ауысу болмайды. Пирамиданың жоғары деңгейлеріне өту үшін британдық жүйенің ең жоғары үш кәсіби деңгейін басқаратын Регби Футбол Лигасына өтініш беру қажет. Қазірге дейін шотландиялық командалардың ешқайсысы пирамиданың жоғары деңгейлерінде ойнаған емес.
Жас
Saltire Schools Cup – S1–S4 мектеп жасындағы ұлдар мен қыздар арасында Шотландияның бүкіл ел көлеміндегі мектептер арасындағы жарыс. Ұлттық жастар лигасы 17 және 15 жасқа дейінгі жас топтарында өтеді.
Ұлттық құрама
Шотландиядан екі команда таңдалды: Шотландия және Шотландия А. Шотландия құрамасы көбінесе Англияда туып өскен, екінші буын кәсіби ойыншылардан құралған, ал Шотландия А командасы ("Батыр жүректер" деген лақап атымен белгілі) Шотландияның ішкі чемпионаттарынан іріктелген. Шотландия 1995 жылы Жаңадан Дамып Келе Жатыр Елдер Кубогына, 2000 жылдан бері барлық Әлем Чемпионаттарына және 2003 жылдан бері Еуропа Ұлттар Кубогына қатысты. 2002 жылдан бері Шотландия А командасы Әуесқойлардың Төрт Ұлттық Турниріне қатысып, Италия, Нидерланды және Сербияға гастрольдік сапар жасады.
Танымалдық
Регби лигасы Шотландияда қарқынымен төмендеп бара жатқан спорт түрі, бұл негізінен RFL-дің қаржыландыруын қысқартуына байланысты, нәтижесінде қызығушылық тоқтап қалды. Шотландия Ұлттық лигасының төрт клубынан өзге, тағы да аздаған клубтар бар. Клубтардың көп бөлігі Глазго қаласы мен оның төңірегінде орналасқан, ал Глазго қалалық кеңесі жасөспірімдер командаларын қаржылай қолдайды.
Медиа
Регби лигасының екі апталық газеті – «Регби лигасы және Лига экспресі» мен «Лига апталығы», және екі айлық журнал – «Регби лигасы әлемі» мен «Он үш журнал» бар. Олар бұл спортты бүкіл әлемде және Ұлыбритания бойынша жапсарады. Шотландияда бұл басылымдар көбінесе жазылым арқылы ғана қол жетімді. BBC Sport 2008 жылы Шотландияда алғаш рет көрсетілген «Суперлига шоуы» деп аталатын негізгі оқиғалар жинағын көрсету құқығына ие. Оған дейін ол тек Солтүстік Англияда ғана көрсетілген. «Регби лигасының Raw» бағдарламасы BBC-дің құқығы болғанына қарамастан, Шотландияда көрсетілмейді. BBC Регби лигасының Челлендж кубогын үздік клубтар қатыса бастаған кезеңнен бастап жапсарады. BBC Radio 5 Live және BBC Radio 5 Sports Extra радиостанциялары әр апта сайын Суперлига матчтарының таңдаулыларын тікелей эфирде түсіндіреді. «Sky Sports Arena» арнасы тікелей эфирде Суперлига және Ұлттық регби лигасының ойындарын көрсетеді, сондай-ақ арнада негізгі оқиғалар да көрсетіледі. 2022 жылғы маусымнан бастап «Channel 4» арнасы Суперлиганың 10 ойынын тікелей эфирде көрсетеді – бұл лиганың эфирлік телеарнада көрсетілуінің алғашқы реті. Чемпионат ойындары «Premier Sports» арнасында көрсетіледі, апта сайын біреуі тегін көрсетіледі.