Кіріспе

Ordnance QF 75 мм, қысқартылып OQF 75 мм, Екінші дүниежүзілік соғыста қолданылған британдық танк қаруы. Ол Ordnance QF 6 фунттық ("6 pdr") 57 мм танкіге қарсы пушканы 75 мм-ге дейін кеңейту арқылы алынған, бұл американдық "Шерман" танкысына орнатылған 75 мм M3 қаруы сияқты, жаяу әскер нысаналарына қарсы тиімділікті арттыруға мүмкіндік берді. QF – "жедел ату" дегенді білдіреді, бұл оқ-дәріде оқтаудың бекітілген патроны бар екенін көрсетеді. Қару кейде өндіруші "Royal Ordnance" компаниясының "Quick Firing" атауымен ROQF деп те белгілі болды.

Даму

75 мм-лік ROQF-ты енгізуге дейін британдық танктер алдымен QF 2 фунт (40 мм), содан кейін үлкен 6 фунт (57 мм) зеңбіректермен жабдықталған. Бұл зеңбіректер бронебойғыш снарядтарды атуға арналған, танкілерге қарсы тиімді болған, бірақ жаяу әскер тобына немесе жүк көліктері сияқты жұмсақ нысаналарға көп зиян келтірмейтін кішкентай, жоғары жылдамдықты қатты снарядтар еді. Кейбір танктерге жаяу әскерге қолдау көрсету үшін гаубицалар берілді, мысалы, алғашқы үлгідегі Черчилль және Матильда II танкілерінің CS (Жақын қолдау) нұсқалары. Британдық танктерді жұмсақ нысаналарға HE (жарылғыш) снарядтарын атуға қабілетті зеңбірекпен жабдықтау туралы шешімді Соғыс министрлігі қабылдады. 6 фунттық зеңбірек үшін HE снаряды Тунис кампаниясының басында өндірілді және Италия кампаниясында көп мөлшерде қолжетімді болды. Снарядтың жарылғыш қуаты жеткіліксіз болды, бірақ 75 мм М3-те қолданылған АҚШ-тың 75 мм HE снарядының қуаты айтарлықтай жоғары екені анықталды. Италияда қолданылған көптеген Черчилль танктерінде Шерман танктерінен алынып, мұнараларына орнатылған зеңбіректер болды, осылайша Черчилль NA75 (NA – «Солтүстік Африка», онда модернизация жүргізілді) танктері пайда болды. Шамамен 200 танк осылай модернизацияланды. Vickers британдық танктерге орнатылатын жоғары жылдамдықты 75 мм зеңбірек әзірлеуде болды. Бұл зеңбірек 3 дюймдік 20 cwt (центнерлік) зениттік зеңбіректің патронын, АҚШ-тың 75 мм бронебойғыш және HE снарядтарымен үйлестірді. 50 калибрлік ұңғысы бар зеңбірек, АҚШ-тың 75 мм зеңбірегінен шамамен екі есе көп бастапқы энергияға ие болар еді. Алайда, бұл конструкция күтілген танкке сыймайтындықтан тым үлкен болып шықты. АҚШ-тың 75 мм патронының диаметрі британдық 6 фунттық патронның диаметріне өте жақын екені байқалды. Американдық зеңбіректі британдық танктерге толықтай орнатудың орнына, Royal Ordnance зауыты 6 фунттық зеңбіректің дизайнын өзгертіп, ұңғысын кеңейтіп, АҚШ патронын атуға бейімдеді. Нәтижесінде шыққан зеңбіректі танк орнатуын қайта жасамай-ақ орнатуға болады, сонымен қатар жабдықтау процесін қысқартуға мүмкіндік берді, себебі британдық және американдық 75 мм зеңбіректердің екеуі де бірдей оқ-дәрілерді пайдалана алатын еді. Бұл британдық танктерге жақсы HE снарядын ұсынды, бірақ танкіге қарсы снаряды нашар болды, бұл ауыр брондалған неміс танктеріне қарсы қиындық тудырды. 75 мм зеңбірегі жақсы HE снарядына ие болғанымен, жақын қолдау үшін одан да қуатты қару қажет деп саналды, сондықтан QF 95 мм гаубицасы шектеулі сандағы танктер үшін келісілді.

Қызмет

75 мм-лік ROQF негізінен «Черчилль» және «Кромвель» танктерінде қолданылды. Бұл қару Италияда және Нормандияға шабуылда (сондай-ақ, мүмкін, Бирмада жапон әскерлеріне қарсы) соғыс аяқталғанға дейін пайдаланылды. 75 мм-лік зеңбірек 6 фунттық зеңбіректерден жасалғанмен, кейбір бөлімшелер 75 мм-ге қарағанда жақсырақ танкке қарсы күшке ие болғандықтан, 6 фунттық зеңбіректермен жабдықталған танктерді сақтап қалды, әсіресе 6 фунттық зеңбіректер тиімдірек APCR және APDS оқтарын қолдана алды. Сырттан қарағанда, бұл зеңбірек 6 фунттық зеңбіректерден шамалы ғана ерекшеленді. 14,9 фунт (6,76 кг) салмақтағы HE снаряды 2050 фут/с (625 м/с) жылдамдықпен атылып, 6 фунттық, M7 3 дюймдік және 17 фунттық зеңбіректерге қарағанда жақсырақ екені анықталды, олардың барлығы негізінен танкке қарсы қолданылды. Зәрлі қапталға қарсы оның AP снаряды ең нашар болды, ол 500 ярд (460 м) қашықтықта және 30 градус бұрышпен шабуыл жасағанда тек 68 мм RHA-ны тесіп өте алды, ал басқаларының AP снарядтары 1944 жылы Нормандияда 57 мм мен 76 мм аралығында тесіп өтті. 75 мм-лік зеңбірек үшін AP снаряды 15 фунт (6,8 кг) салмақтағы снарядтан, 60 грамм HE толтырғышымен және 2 фунт (900 г) зарядпен секундына 610 м/с жылдамдықпен ұшырылды. Британ әскерінде AP снаряды жарылғыш заттарсыз қолданылды және осылайша «AP Shot M61» деп аталды. +Британ танктерінің екінші дүниежүзілік соғыстағы зеңбіректері Зеңбірек калибрі Оқтың салмағы Оқтың бастапқы жылдамдығы Оқтың энергиясы (кДж) 2 pdr 40×304 мм L/50 (AP/T оғы) 295 6 pdr 57×441 мм L50 (AP оғы) 1100 75 мм 75×350 мм L/40 1300 17 pdr 76,2×583 мм L/55 3100