Кіріспе

Жапонияда өткізілетін жоғары сыныптық бейсбол турнирлері

Жапонияда Кошиен (甲子園) термині, әдетте, бүкіл ел бойынша жоғары мектептер арасында өткізілетін екі жылдық бейсбол турнирін білдіреді. Олардың финалы Жапонияның Хиого префектурасы, Нисиномия қаласындағы Ханшин Кошиен стадионында өтеді. Турнирлерді Жапония жоғары мектептері бейсбол федерациясы, көктемгі ұлттық жоғары мектептер бейсбол турнирі үшін (сонымен қатар "Көктемгі Кошиен" деп аталады) – Mainichi Shimbun газетімен, ал жазғы ұлттық жоғары мектептер бейсбол чемпионаты үшін – Asahi Shimbun газетімен бірлесіп ұйымдастырады. Бұл екі ұлттық турнир де АҚШ-тағы NCAA March Madness сияқты зор танымалдылыққа ие, тіпті кәсіби бейсболдан да жоғары болуы мүмкін. Жазғы іріктеу турнирлері жергілікті телеарналарда көрсетіледі, ал Көктемгі және Жазғы турнирлердегі Кошиендегі барлық ойындар NHK телеканалында, сондай-ақ турнирді ұйымдастырған газеттерге байланысты телеарналарда ұлттық деңгейде көрсетіледі. Бұл турнирлер ұлттық дәстүрге айналды, көптеген жанкүйер студенттер мен ата-аналар өздерінің туған қалаларынан жергілікті командаларын қолдау үшін саяхаттайды. Әсіресе жазғы турнирде, командасы жеңіліске ұшырағаннан кейін, ойыншылардың алаңнан көз жасымен шығып кететіні жиі кездеседі, себебі бұл үшінші курс студенттерінің жоғары сынып бейсболынан зейнеткерлікке шығуының символы болып табылады. Чемпионаттың жұлдызды ойыншылары белгілі бір деңгейде танымалдыққа ие болады. Ойыншылар үшін Кошиенде ойнау – кәсіби деңгейде ойнауға жол ашады. Жапондық мектептердің талапкерлерді іздеу практикасының арқасында, ең жақсы үміткерлер көбінесе Кошиендегі соңғы турнирге жеткен күшті командаларда ойнайды. Көптеген кәсіби бейсболшылар алғаш рет Кошиенде көзге түсті, олардың ішінде Эйджи Бандо, Садахару О, Коджи Ота, Сугуру Эгава, Масуми Кувата, Казухиро Киёхара, Хидеки Мацуи, Дайсуке Мацузака, Ю Дарвиш, Масахиро Танака, Юсей Кикучи және Шохей Отани бар.

Анықтама

Көктемгі және жазғы турнирлерге дейін соңғы аптада турнирге іліккен командалар Ханшин Кошиен стадионының алаңында 30 минуттық жаттығулар өткізеді. Бұл негізінен ойыншылардың стадион ортасына бейімделуіне көмектесу үшін жасалады. Жазда, Nippon Professional Baseball лигасының "Ханшин Тайгерс" командасымен кестедегі қақтығыстарға байланысты, "Тайгерс" өз үй ойындарын Осака Домында өткізуге мәжбүр болады (бұрынғыда "Тайгерс" осы кезеңде жыл сайын сапарға шығып, турнирдің өтуіне жағдай жасаған). Бұл кезең 死のロード (shi no ro do, яғни "Өлім жолы") деп аталды, себебі команда осы кезде көп қиындықтарға тап болды. Сонымен қатар, командалар турнир барысында Нисиномияда және көршілес Осака, Амагасаки және Кобе қалаларында қолжетімді мемлекеттік және жекеменшік жаттығу орталықтарында жаттығуларын жалғастыра алады. Көбінесе, бірінші курс студенттері Көктемгі Кошиенге іріктеліп алынбайды, сондықтан орта мектептің үш жылында ойыншылардың Кошиенге баруға бес мүмкіндігі болады.

Көктем-жаз чемпиондары

Жапон тілінде 春夏連続優勝 (haru natsu renzoku yuusho) немесе Көктем-Жаз чемпионы деп аталады, бұл күнтізбелік жылда сенбацу (көктем) және сеншукен (жаз) турнирлерінің екеуінің жеңімпаздағын білдіреді. Бүгінгі күнге дейін бұл жетістік сегіз рет орындалды:

+Көктем-Жаз чемпионы Жыл Көктемдегі қарсылас Нәтижесі Жаздағы қарсылас Нәтижесі Ескертулер
1962 Сакушин Гакуин (Точиги) 34-ші Ничидай Сан (Токио) 1–0 44-ші Куруме Коммерциялық (Фукуока) 1–0
1966 Чюкё Коммерциялық (Айчи) 38-ші Тоса (Кочи) 1–0 48-ші Мацуяма Коммерциялық (Эхимэ) 3–1 Қазір Чюкёдай Чюкё деп аталады.
1979 Миношима (Вакаяма) 51-ші Намишо (Осака) 8–7 61-ші Икеда (Токусима) 4–3 Намишо қазір Дайтадай Намишо деп аталады.
1987 PL Гакуэн (Осака) 59-шы Канто Ичи (Токио) 7–1 69-шы Жосо Гакуин (Ибараки) 5–2
1998 Йокогама (Канагава) 70-ші Кандай Ичи (Осака) 3–0 80-ші Кёто Сейшо (Кёто) 3–0 Дайсуке Мацузака Кёто Сейшоға қарсы финалда но-хиттермен жеңіске жетті.
2010 Конан (Окинава) 82-ші Ничидай Сан (Токио) 10–5 (12 иннинг) 92-ші Токайдай Сагами (Канагава) 13–1
2012 Осака Тоин (Осака) 84-ші Косей Гакуин (Аомори) 7–3 94-ші Косей Гакуин (Аомори) 3–0 Бірінші рет екі команда көктемгі және жазғы финалда кездесті. Косей Гакуин үш рет қатарынан финалға шыққан үшінші команда болды (және үшеуін де ұтысқан жалғыз команда).
2018 Осака Тоин (Осака) 90-шы Чибен Вакаяма (Вакаяма) 5–2 100-ші Канааши Ногио (Акита) 13–2 Бұрынғы Көктем-Жаз чемпионының бұл жетістікті қайтадан қол жеткізген алғашқы реті.

Уақытша Кошиен

Соғыс салдарынан турнир 1941 жылдың жазынан 1946 жылдың көктеміне дейін тоқтатылды, бірақ 1942 жылы Кошиенде Білім министрлігі «Жауынгерлік рухты көтеріңдер» деген турнир өткізді. Бұл турнирге қатысқан командалардың саны алдыңғы турнирдегі 23 командаға қарағанда 16 ғана болды, алайда әр аймақ іріктеу турнирлерін өткізіп, ұлттық турнирге командаларын жіберді. Турнирде әскери тақырып басым болды, есеп тақтасында әскери ұрандар жарияланды, ал ойыншылардың формаларындағы трендтік ағылшын әріптерінің орнына дәстүрлі жапон канджи таңбалары қолданылды. Турнир сәтті өтті және Токусима Коммерциялық (Токусима) командасы жеңіске жетті. Дегенмен, бұл турнир «Асахи Шимбун» өткізген бұрынғы жазғы Кошиен турнирлерінен өзгеше болғандықтан, ресми Кошиен турнирі деп есептелмейді.

"Кошиеннің киелі лас жері"

1937 жылы жазғы Кошиенде Кумамото Тех (Кумамото) командасы чемпионат ойындарына іліге бірақ жеңіліске ұшырады. Ойыннан кейін Кумамото Тех ойыншысы Тетсухару Каваками Кошиен стадионының ойын алаңынан жұдырықтай топырақ алып, естелік ретінде киімінің қалтасына сақтады. Бірнеше жыл өткен соң, 1949 жылы жазғы Кошиенде Кокура орта мектебі (Фукуока) жартылай финалда Курасики техникумына (Окаяма) жеңілгеннен кейін, Кокураның тастаушысы Кюнио Фукусима Кошиен топырағын жинап үйіне алып кетті. Бұл "Кошиеннің топырағын" (甲子園の土) алғашқы қазу деп есептеледі. Содан бері, Кошиеннің қасиетті алаңында өткен уақытын еске алу үшін жеңілген командалардың ойыншылары бағалы топырақтан қаптап алып үйлеріне апарады. 1958 жылы жазғы Кошиенде Шури орта мектебі (Окинава) АҚШ үкіметінің басқаруында болған Окинаваны Кошиен турнирінде алғаш рет өкілдік етті. Олар бірінші ойында Цуруга орта мектебінен (Фукуи) жеңіліске ұшырады. Ойыннан кейін олар естелік ретінде топырақ жинап үйлеріне алып кетті. Алайда, Рюкю үкіметінің денсаулық сақтау ережелеріне сәйкес, олар топырақты сақтауға құқылы болмады және ол тәркіленді. Бұл туралы білген Japan Airlines авиакомпаниясының бірнеше бортсеріктері Кошиен стадионының сыртында жатқан теңіз тасын Шуриге жіберді. Бүгінгі күнге дейін бұл "Достық монументі" Окинава командасының Кошиенге жасаған алғашқы сапарының естелігі ретінде мектеп ауласында тұр.

Талаптарға сай келмеу

Бұрын, егер Кошиенге қатысуға таңдалған мектепте бір қандай да қамал ашылса, мектеп турнирден шығуға міндетті болды. Команданың турнирге қатысуына команда мүшелеріне қатысы жоқ оқиғалар да әсер ететін. Дегенмен, соңғы кезде мұндай байланыссыз жағдайлар команданың қатысуына аз әсер етеді. Кошиеннен абыройға қатысты емес жағдайларға байланысты да дисквалификациялар болды. 1922 жылғы жазғы турнирде Ниигата коммерциялық орта мектебінің дисквалификациясы жұлдызды ойыншының ауруына байланысты болды. + Көктемгі және жазғы Кошиен турнирлерінен шығарылу ЖылТурнирМектепШығарылу себебі 19228-ші жазНиигата коммерциялық (Ниигата)Жұлдызды ойыншының ауруы 193512-ші көктемНанива коммерциялық (Осака)Мектепке байланысты қылмыстар сериясы 193925-ші жазТейкио (Токио)Ойыншылардың біліктілігіне қатысты алаңдаушылық 193925-ші жазНичидай Сан (Токио)Ойыншылардың біліктілігіне қатысты алаңдаушылық 195224-ші көктемМоджи Шығыс (Фукуока)Ойыншы мектеп емтихандарынан босатылды 195830-шы көктемНанива коммерциялық (Осака)Студенттік шантаж 196537-ші көктемКочи коммерциялық (Кочи)Ойыншыға қатысты шабуыл 196739-шы көктемЦуяма коммерциялық (Окаяма)Бұрынғы ойыншыға қатысты шабуыл 197143-ші көктемХоккай (Хоккайдо)Студенттерге қатысты шабуыл 197143-ші көктемСанда Гакуэн (Хиого)Студенттерге қатысты шабуыл 197143-ші көктемСивакаяма коммерциялық (Вакаяма)Студенттерге қатысты шабуыл 197143-ші көктемНанбу (Вакаяма)Студенттерге қатысты шабуыл 197545-ші көктемМоджи индустриалдық (Фукуока)Студенттерге қатысты шабуылға талпыныс 198456-шы көктемИкеда (Токусима)Ойыншы мас күйде автокөлікті басқарды 198456-шы көктемХакодатедай Юто (Хоккайдо)Менеджер қашып кету оқиғасына қатысты 198557-ші көктемМейтоку Гиджуку (Кочи)Команда президенті қылмыстық іске қатысты 198759-шы көктемТокайдай Ураясу (Чиба)Ойыншыға қатысты шабуыл 198961-ші көктемИвакура (Токио)Команда жетекшісіне қатысты шабуыл 199264-ші көктемУеномия (Осака)Бұрынғы жаттықтырушының студентке шабуыл жасауы 199264-ші көктемКобе Корио (Хиого)Ойыншының темекі қолдануы 200072-ші көктемЦуруга Кехи (Фукуи)Ойыншы мас күйде автокөлікті басқарды 200587-ші жазМейтоку Гиджуку (Кочи)Ойыншы темекі қолданды және шабуылға қатысты 200678-ші көктемКомадай Томакомай (Хоккайдо)Бұрынғы ойыншы темекі және алкоголь қолданды.

Хаконеден өтіп, Тоне өзенін айналамыз

Кошиен турнирінің алғашқы күндері, батыс жапондық командалар турнирлердің көпшілігін жеңіп, шығыс командаларынан күштірек саналды. Жапония батысындағы чемпионат туларын ұстап тұрған метафоралық кедергі – Хаконе, ол Ширакава сияқты, Эдо дәуірінде (1603-1868) стратегиялық бақылау пункты болды және одан өту үшін ресми рұқсат қағазы қажет болды. Техникалық тұрғыдан алғанда, алғашқы "Хаконеден өту" 1916 жылы жазда Кейо Фуцубу (Токио) екінші жазғы Кошиен турнирін жеңген кезде болды. Алайда, турнир де, жоғары мектеп бейсболы да сол кездегі танымалдылығының шыңына жетпеген еді, және Канто командасы тағы бір чемпионатты жеңгенге дейін 33 жыл өтті; 1949 жылдың жазында Шонан орта мектебінің (Канагава) жеңісі Хаконеден алғашқы рет өту деп есептеледі. Көктемде Хаконеден алғашқы өту 1957 жылы Васеда Жицугё (Токио) командасымен тіркелді, оның қатарында питчер және болашақ бейсбол аңызы Садахару О болды. Чемпионат тулары 1962 жылы Кантоның солтүстігіне қарай жылжыды, онда Сакушин Гакуин (Точиги) бір күнтізбелік жылда Көктемгі және Жазғы турнирлерді жеңген алғашқы мектеп атанды. Точигиге жету үшін тудың "Тонь өзенін" кесіп өтуі керек болды, ол аймақты солтүстік және оңтүстік бөліктерге бөлетін маңызды су жолы. Содан бері Канто командалары чемпионаттарды жиі жеңіп келеді, нәтижесінде бұл терминдер қолданыстан шығып қалды.

Асо тауының арғы жағы

Кюсюдың оңтүстік жартысынан шыққан команда турнирді жеңген кезде, чемпиондық ту Кумамотодағы Асо тауынан өтуге тиіс. "Асо тауынан" алғаш рет өтіп шыққан команда 1958 жылғы Көктемгі Кошиенде Сейсейко орта мектебі (Кумамото) болды. Жазғы Кошиенде бұл әліге дейін орындалмаған.

Қарлы елге

Хокурику аймағының командасы турнирде жеңіске жеткен кезде осылай болады. Бүгінгі күнге дейін ешбір команда мұндай жетістікке қол жеткізе алмады. Фукуи коммерциялық орта мектебі (Фукуи) 1978 жылғы Көктемгі Кошиенде, ал Сейрио (Ишикава, Хидеки Мацуидің бітірген мектебі) 1997 жылғы Жазғы Кошиенде жартылай финалға жеткен. Жақында Нихон Бунри (Ниигата, Ниигата) 2009 жылы финалға шықты, және есеп 10:4 болғанда, базада ешкім болмаған соңғы соққыда тамаша қайта оралды – бес ұпай жинап, жеңіс голын бірінші базаға жеткізді, бірақ соңында 10:9 есебімен жеңіліске ұшырады. Сейрио 2019 жылы финалға жетті, бірақ Рисейшаға (Осака) 5:3 есебімен ұтылды.

Популярлы мәдениеттегі бейнелер

Популярлы мәдениеттегі жоғары мектеп бейсболының ең танымал бейнелері – Мицуру Адачидің “Touch, H2 және Cross Game”, Юдзи Терадзиманың “Алмас тузы” (“Ace of Diamond”), және Такуя Мицуданың “Major” манга және аниме серияларында кездеседі. Бұл сериялар әртүрлі мектеп командаларының Кошиен турниріне қатысуға тырысуын көрсетеді. “Princess Nine” сериалында ерекше жағдай болады, онда жеке қыздар орта мектебі бейсбол командасын құрып, Жапония жоғары мектеп бейсболы федерациясының және өз мектебінің ішіндегі жүйелі кемсітушілікке қарсы күреседі, Кошиенде жеңіске жету үшін күш салады. Соңғы кезде “Карин моунды” (“花鈴のマウンド Karin no maundo”) мангасы да қыздар арасындағы ұлттық чемпионаттың Кошиен стадионында өткізілу мүмкіндігін қарастырды, бұл 2021 жылдан бері шындыққа айналды. Ұзақ жылдар бойы шығарылып келе жатқан “Pawapuro Series” бейсбол видео ойындары сериясында, кем дегенде үш әйел ойыншының (екі питчер және бір кэтчер, 14 жасқа дейін) бас сюжет желісінде (“Success Mode”) Кошиенде танымал болғаны және NPB-де кәсіби ойыншыларға айналғаны белгілі. Олардың бірі кейін зейнеткерлікке шығып, бейсбол академиясында жаттықтырушы және лектор болып жұмыс істейді. Аса Хигучидің “Big Windup!” манга және анимесі жоғары мектеп бейсболы туралы. Онда бірінші курс студентінің питчерлік өнері және оның командасының Кошиенге жету үшін күрескен оқиғасы баяндалады. 2007 жылы ол Коданша манга сыйлығын жеңіп алды. “Zipang” анимесінің финалында Кадомацу өткенге саяхаттап, әкесімен кездескенде 1942 жылғы “ұлттық” жазғы турнирдің радио хабарлары фондық музыка ретінде ойнатылады. “Jujutsu Kaisen” супернатуралды экшн мангасында екі джудзюцу мектебі арасындағы алмасу шарасын жаулар тоқтатқаннан кейін, оны бейсбол турнирімен аяқтауға шешім қабылданады, бұл турнир “Jujutsu Koshien” деп аталатын тарауда өтеді. Бұл атау аниме адаптациясының тиісті эпизодында да сақталды.