Кіріспе

Қытайдың Сичуань провинциясының шығысындағы Зиянг – префектура деңгейіндегі қала. Ол солтүстік-батысында провинция астанасы Чэндумен, солтүстігінде Деянгпен, солтүстік-шығысында Суиньмен, шығысында Чунцин қалалық муниципалитетімен және батысында Нейцзянмен шектеседі. Чэндудың жаңа әуежайы мен экономикалық аймағына жақын орналасқандықтан, оның дамуы өте маңызды болады. 2020 жылғы Қытай халық санағы бойынша Зияңның жалпы халқы 2 308 631 адамды құрады, олардың 867 119-ы Янцзян ауданынан тұратын дамыған (немесе метрополитен) аймағында тұрады.

Үкімет және инфрақұрылым

Сычуань провинциялық әйелдер түрмесі Цзяньянның Янма қаласында (养马镇) орналасқан, бұл қала бұрын Зиянның құрамында болған.

Демография

Зиянның тұрақты халқы 2019 жылы шамамен 2,503 миллион адамды құрады. 2010 жылдары Зиян халқының саны үздіксіз азайып келеді, ал 2010 жылы ол шамамен 3,665 миллион адамды құрады. Зиянның хуку/тіркелген халқы тұрақты халқынан едәуір көп, 2019 жылы 3,422 миллион адамды құрады. Бұл, ең болмаса, басқа аймақтарға көшіп кетудің нәтижесі болуы мүмкін, онда жоғары жалақы табуға болады. Зиянның тұрақты халқы 2010 жылдары азайған сияқты, оның хуку халқы да 2010 жылы 5,011 миллионнан төмендеді.

Қалалық даму

2019 жылғы мәліметтер бойынша Зияң халқының 44,15% қалалық жерлерде тұрады, бұл Сычуань облысының 53,79% көрсеткішінен төмен. Зияңның қалаға көшу деңгейі 2010 жылдары айтарлықтай өсті, 2010 жылы ол 32,73% құрады. Бұл Қытайдағы және Сычуань облысындағы жалпы қалаға көшу үрдісін көрсетеді, Сычуань облысының қалаға көшу деңгейі 2010 жылы 40,18% болды. Аудандық деңгейде 2019 жылға қарай Янцзян ауданының 54,25%, Лезьи ауданының 39,39% және Аньюэ ауданының 37,63% қалаға көшкен.

Өте маңызды статистика

Зиянның 2019 жылғы туыс көрсеткіші 6,33‰ (мың адамға), Сычуань облысының 10,70‰ көрсеткішінен едәуір төмен; алайда, Зиянның өлім-жұлым көрсеткіші 5,64‰, Сычуань облысының 7,09‰ көрсеткішінен де төмен. Осыған байланысты, Зиянның табиғи өсім көрсеткіші 0,69‰ құрайды, бұл Сычуань облысының 3,61‰ көрсеткішінен кем.

Экономика

2019 жылдың қорытындысы бойынша Зиянның жалпы ішкі өнімі (ЖІӨ) 77,780 млрд юаньды құрады, оның ішінде 14,206 млрд юань (18,26%) қаланың бірінші секторынан, 23,765 млрд юань (30,55%) қаланың екінші секторынан, ал 39,809 млрд юань (51,18%) қаланың үшінші секторынан түсті. Сычуань облысымен салыстырғанда, Зиянның бірінші секторға тәуелділігі жоғары (Сычуань ЖІӨ-сінің 10,31% құрайды), екінші секторға тәуелділігі төмен (Сычуань ЖІӨ-сінің 37,25% құрайды), ал үшінші секторға тәуелділігі шамамен бірдей (Сычуань ЖІӨ-сінің 52,46% құрайды). Зиян ЖІӨ-сінің тек 18,26% құраса да, қаланың бірінші секторында Зиянның 1,7794 миллион жұмыскерінің 49,1% жұмыс істейді, ал екінші және үшінші секторларда тиісінше жұмыс күшінің 23,4% және 27,5% жұмыс істейді. +Зиян ЖІӨ салалар және аумақтар бойынша (млн. юань)АумақБірінші секторЕкінші секторҮшінші секторБарлығыЯнцзян ауданы4,509.1711,994.3717,327.7033,831.24Лэчжи ауданы3,100.336,123.039,496.3218,719.68Аньюэ ауданы6,596.615,647.1712,984.7725,228.55Зиян14,206.1123,764.5739,808.7977,779.47 2019 жылға қарай Зиянның жан басына шаққандағы ЖІӨ 31,019 юаньды құрады, бұл Сычуань облысының жан басына шаққандағы 55,774 юанынан әлдеқайда төмен. Янцзян ауданының жан басына шаққандағы ЖІӨ 36,713 юань, Лэчжи ауданының жан басына шаққандағы ЖІӨ 37,514 юань, ал Аньюэ ауданының жан басына шаққандағы ЖІӨ 23,209 юаньды құрайды. Зияндағы жалақы Сычуань облысының орташа жалақысынан сәл төмен, Зияндағы жалақының орташа жылдық көрсеткіші 62,340 юань, ал Сычуань облысы бойынша 69,267 юаньды құрайды. Зиянның мемлекеттік кәсіпорындарындағы жалақы жеке сектордағы жалақыдан әлдеқайда жоғары, орташа жылдық жалақы 81,018 юаньды құрайды, бірақ бұл көрсеткіш Сычуань облысының орташа көрсеткішінен (97,330 юань) де төмен. Зиян қаласының тұрғындарының орташа қолжетімді табысы 36,236 юань, бұл ауыл тұрғындарының орташа табысынан (17,592 юань) әлдеқайда жоғары. 2019 жылы Зиян қаласындағы тұтыну тауарларының жалпы сатылымы 38,705 млрд юаньды құрады. Зиянның ЖІӨ өсімі Сычуань облысының өсімімен салыстырғанда шамамен бірдей, 2019 жылы 7,0% өсімді көрсетті, ал Сычуань облысы бойынша 7,5% өсім тіркелді. Сычуань облысы сияқты, Зиянның ЖІӨ-сі 2010 жылдардың басында қос таңбалы пайыздық көрсеткішпен өсті, бірақ он жылдықтың екінші жартысында бір таңбалы өсімге дейін төмендеді. Зиян қаласындағы бірінші сектордан басқа негізгі жұмыс орындары құрылыс, өндіріс, қонақүй және қосымша қызметтер салаларында орналасқан. Зиян қаласындағы ең жоғары жалақы төленетін сала – денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтер саласы, ондағы орташа жылдық жалақы 98,134 юаньды құрайды, бұл Сычуань облысының орташа көрсеткішінен (102,904 юань) сәл төмен. 2019 жылы Зиян қаласындағы қалалық жұмыссыздық деңгейі 3,7% құрады, бұл Сычуань облысының көрсеткішінен (3,3%) сәл жоғары. Қала 2019 жылы сауда оң балансымен жұмыс істеді, Қытайдан 139,76 млн юаньға тең тауарлар мен қызметтерді экспорттады және Қытайдан тыс жерден 82,65 млн юаньға тең тауарлар мен қызметтерді импорттады.

Білім

Зияңда 172 бастауыш мектеп бар, онда 7191 мұғалім жұмыс істейді және 166 798 оқушы оқиды. Сонымен қатар қалада 197 жалпы орта мектеп бар, онда 12 067 мұғалім жұмыс істейді және 149 862 оқушы білім алады.

Автомобиль жолдары

Қытай ұлттық тас жолы 321, Қытай ұлттық тас жолы 351 арқылы өтеді.