Кіріспе

Қытай Халық Республикасының қалалары (Тайвань кірмейді)

Қытай Халық Республикасының әкімшілік бөлінісіне сәйкес, қалалардың үш деңгейі бар: провинциялық деңгейдегі қалалар (муниципалитеттерден тұрады), префектуралық деңгейдегі қалалар және округтік деңгейдегі қалалар. 2024 жылғы қаңтарға дейін ҚХР-да барлығы 707 қала бар: 4 муниципалитет, 2 әкімшілік аймақ, 293 префектуралық деңгейдегі қала (оның ішінде 15 субпровинциялық қала) және 408 округтік деңгейдегі қала (оның ішінде 38 субпрефектуралық қала және 12 XXPC қаласы). Бұл тізімге даулы Тайвань провинциясының және Қытай Халық Республикасының «Бір Қытай саясаты» бойынша талап ететін Фуцзянь провинциясының бөліктеріндегі қалалар кірмейді, себебі бұл аймақтар Қытай Республикасының бақылауында (Тайвань қалаларының тізіміне қараңыз). Префектуралық деңгейдегі қалалардың құрамында көбінесе бірнеше округтер (县), округтік деңгейдегі қалалар және басқа да ұқсас әкімшілік бірліктер болады. Осы себепті, префектуралық деңгейдегі қалалардың аумағы округтік деңгейдегі қалалармен үлкен дәрежеде беттеседі. Төрт қала орталық үкімет тарапынан басқарылатын муниципалитеттер болып табылады, оларға тығыз орналасқан қалалық аудандар, қала шеттері және кең ауылдық аймақтар кіреді: Чунцин (32,05 миллион), Шанхай (24,87 миллион).

Сапалар жүйесі

Қытайдың орталық үкіметі 1980 жылдары ел бойынша инфрақұрылым мен қалалық дамуды кезең-кезеңмен іске қосуды жеңілдету үшін рейтинг жүйесін енгізді. Қалалар үкіметтің даму басымдықтарына сәйкес деңгейлерге бөлінді. Бұл деңгейлік жүйе бюрократиялық жіктеу ретінде басталған, бірақ 1990 жылдардың соңынан бері жылжымайтын мүлік дамыту, коммерциялық белсенділік және әлемдік қала мәдениеті тұрғысынан, сондай-ақ халық саны, экономикалық өлшем және саяси мәртебе туралы бұрынғы түсініктерге қоса, маңыздырақ аспектілерге ие болды. Қазір ол Қытайдағы демографиялық және әлеуметтік жіктеудің белгісіне айналды, әсіресе жоғары білім алған және мемлекеттік емес жұмыс іздегендер үшін маңызды. Басым пікір бойынша, Пекин, Шанхай, Гуанчжоу және Шэньчжэнь қалалары бірінші деңгейге жатады, ал екінші деңгейге басқа ірі қалалар кіреді. Кіші және орта қалалар үшін үшінші немесе төртінші деңгейлер қарастырылған.