Кіріспе

Кеңес актрисасы (1896-1984) Фаина Георгиевна Раневская (Фаина Георгиевна Раневская, туған аты Фаина Гиршевна Фельдман, 27 тамыз 1896 [О. С. 15 тамыз 1896] 19 шілде 1984), трагедия мен комедияның ең үлкен совет актрисаларының бірі ретінде танылған. Ол өзінің афоризмдерімен де танымал болды. Ол Антон Чеховтың, Александр Островскийдің, Максим Горькийдің, Иван Крыловтың, Федор Достоевскийдің, Лев Толстойдың және басқалардың пьесаларында ойнады. Өкінішке орай, оның театрдағы қойылымдарын бағалауымыз көбінесе фотосуреттерден басталуы керек, өйткені оның Вина Дельмардың "Келесі күнге жол аш" атты соңғы үш қойылымы, Александр Островскийдің "Ақиқат жақсы, бірақ бақыт жақсырақ", Джон Патриктің "Кызықтай далада" фильмдері түсірілді.

Өмірбаян

Ол Фаина Фельдман (Фельдман) ретінде Таганрог қаласындағы бай еврей отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Гирш Хаймович Фельдман құрғақ сия фабрикасының, бірнеше ғимараттың, дүкеннің және "Сан Николас" пароходтың иесі болды. Ол Таганрогтағы мәжілісхананың басшысы әрі яһудилердің қарттар үйінің негізін қалаушы еді. Фаинаның анасы Милька Рафаиловна (туған есімі Заговайлова) әдебиет пен өнерді қатты бағалаған. Осы және Чеховқа деген құштарлығы Фаинаның өнерге, поэзияға, музыкаға және театрға деген сүйіспеншілігіне әсер етті. Отбасында тағы үш бала, екі ағасы мен Белла есімді үлкен әпкесі бар еді. Фаина Фельдман Мариинская қыздар гимназиясының бастауыш сыныптарына қатысып, содан кейін үйде тұрақты білім алды. Оған музыка, ән, шет тілдерін үйретті. Файна кітап оқығанды жақсы көретін. Театрға деген қызығушылығы 14 жасында басталды. Оның Чеховтың "Шершін бақшасы" спектаклін Мәскеу өнер театрында көруі оған үлкен әсер етті. Кейін оның ресми тегі болып табылатын "Раневская" деген псевдонимі де сол театр сапарынан пайда болды. 1915 жылы театр карьерасын жалғастыру үшін Таганрогтан Мәскеуге кетті. Фаина өзінің таңдаған мансабының салдарынан отбасынан алыстады, бірақ олар оны қабылдамады. Ол 1915 жылы Мәскеудің маңындағы Малаховкадағы Жазғы театрда көпшілік немесе фондық сахналарда қосымша актер ретінде бастады, онда оның дачасы болды. Фельдман отбасы 1917 жылы көшіп кетті, бірақ Фаина қалуға шешім қабылдады және актерлік мансабын жалғастырды, Керчь, Дондағы Ростов театрларында, Қырымдағы "Бірінші Совет театры" жылжымалы театрында, сондай-ақ Баку, Архангельск, Смоленск және басқа қалаларда жұмыс істеді. 1931 жылы Раневская Камералық театрда өнер көрсетті. Михаил Ромм режиссерлік еткен "Пышка" (АҚШ-та "Буле де Суиф" деп аталады) фильмі 1934 жылы киноактриса ретінде дебютын көрсетті. Бұл Гю де Мопассанның "Бул де Суиф" романының негізінде түсірілген қара-ақ үнсіз фильм, онда ол мадам Лозо ролін ойнады. Фильм үнсіз болғанмен, Раневская Маупассанның түпнұсқа романын француз тілінде Мадам Лузоның бірнеше сөздерін үйренді. 1930 жылдары Кеңес Одағына барған француз жазушысы Ромен Роланд фильмді жақсы көреді, ал оның сүйікті актері - Фаина Раневская. Оның өтініші бойынша "Пышка" (Boule de Suif) француз кинотеатрларында көрсетіліп, кассалық табысқа қол жеткізді. Раневская Ресей армиясының Орталық академиялық театрының (1935-1939), драма театрының (1943-1949), Мәскеу Пушкин драма театрының (1955-1963) және ақырында Моссовет театрының (1949-1955, 1963-1983) сахналарында ойнады. Актриса 1949 жылы сахнадағы үздік шығармашылық жетістіктері үшін Сталин сыйлығын алды, ал 1951 жылы Владимир Легошин мен Александр Файнцимердің режиссерлік жұмысы бойынша "У них есть Родина" (Олардың өз отаны бар) фильмінде еңбегі үшін. 1961 жылы Фаина Раневская КСРО халық әртісі атағын алды. Актриса 1984 жылы Мәскеуде қайтыс болды және Донское зиратында жерленді. 1986 жылы 29 тамызда Таганрог қаласындағы Раневскаяның туған үйіне оның ескерткіш тақтасы қойылды. 1992 жылы британдық "Кім кім" энциклопедиясы Реневскаяны ХХ ғасырдың әлемдегі ең үздік он актерінің қатарына қосты. Бұл актрисаның ешқашан кинода басты рөлді ойнамағанына қарамастан жасалды: оның барлық рөлдері қосалқы болды. Газет мақаласында кеңес киноиндустриясының аппаратшыларының бірі өзінің басты рөлдердің жоқтығын Фаина Раневскаяның "типілік семит" бет-әлпетімен түсіндірді. 2008 жылы 16 мамырда Таганрогта "Ұлы өлке" халықаралық Раневская театр фестивалі аясында актрисаның Фрунзе көшесі 10 мекенжайының алдында Раневская ескерткіші ашылды. 2017 жылы Фаина Раневскаяның Таганрогтағы туған үйі мұражай ретінде қайта ашылатыны туралы хабарланды.