Кіріспе
Артқы және алдыңғы желкендер Шыршалы желкен - төрт жақты, алдыңғы және артқы желкен, оның ең биік нүктелерінде желкен және диагональды жүретін шыршамен қамтамасыз етіледі. Жағажайдың аяғын бұғаз арқылы созуға болады немесе тек қана жаймаларымен ғана босатылған аяқты ұстауға болады. Спритселдің төрт бұрышы бар: мойын, ұшқыр, тұмсық және тұмсық. Спритселл деп, сондай-ақ, спритселлді пайдаланатын қондырғыны сипаттауға болады. Тарихи тұрғыдан алғанда, шприцселлдер бірінші еуропалық алдыңғы және артқы платформалар болды, олар б.з.б. Сприт-шпардың алдыңғы ұшы мачтаға, ал артқы ұшы шыңға бекітіледі. Шыршаның тұрақтандырылуы және палубадан желкеннің ұшына бекітілген сымнан жасалған екі ілгекпен (WANG) бақыланады. Ол 16 ғасырда Голландияда пайда болған жалпыға ортақ гафф-ригтің ата-бабасы деп саналады. Жағажайдың аяғы арқалыққа дейін иілуі немесе жай аяқты болуы мүмкін және тек қана оның табақтарымен басқарылады.
The spritsail is a four sided, fore and aft sail that is supported at its highest points by the mast and a diagonally running spar known as the sprit. The foot of the sail can be stretched by a boom or held loose footed just by its sheets. A spritsail has four corners: the throat, peak, clew, and tack. The
Spritsail can also be used to describe a rig that uses a spritsail. Historically, spritsails were the first European fore and aft rigs, appearing in Greco Roman navigation in the 2nd century BC. The forward end of the sprit spar is attached to the mast, with the after end of the sprit spar attached to the peak. The sprit is steadied and controlled from the deck by a pair of wire vangs (/w//æ//ŋ/ WANG) attached to the peak of the sail. It is said to be the ancestor of the common gaff rig that evolved in 16th century Holland. The foot of the sail may be bent to a boom, or be loose footed and just controlled by its sheets.
Баржалар
Спритселл ең жақсы Темза желкенді баржада қолданылғандықтан танымал болды, ол желкен аймағының шеңберін қалыптастыру үшін екі бірдей өлшемді шпарларды қолданады. Шыршаның тұяғы мачтаға, ауызға бекітіледі, бұл шыршаға екі жаққа да, екі жаққа да, шапан сияқты, еркін қозғалуға мүмкіндік береді. Бұл кемеге жетуді және жүгіруді қамтамасыз етеді. Алайда кеме корпусын және арматурасын құрастыру кезінде осындай ауыр шпардың кеме ортасынан тым алысқа созылуынан туындайтын тұрақсыздықты ескеру керек болды. Жағаның ұшы екі қатар желкенмен бекітіліп, жағаның басына тұрақты бекітіледі. Әдетте, шұңқырлы желкенді бумсыз қолданған. (Соңғысы әдетте алдыңғы және артқы жақтаулы кемелерде, желкенді аэродинамикалық жағынан тиімді түрде ұстауға арналған.) Мұндай кең жағалы желкендер Норфолк кемелерінің және Баули кемелерінің кемелерінде де кездеседі. Спритсел - бұл Кромстердің ерекшелігі, онда желкеннің аяғын бұрауға және табақтарды көтеруге мүмкіндік бар, бұл оқ атуды әлдеқайда оңай етті. Кемеде әлі де желкенді басқаруға болады. Коммерциялық кемелерде платформа палубадағы жүктің жоғары мөлшерін қамтамасыз етеді және жүк түсіру кезінде жүк люгін кедергілерден босатады. Барлық желкенді тез арада желкенге тігуге болады. Ең бастысы - ашық суда қауіпсіз болу. Баржалар баласталмаған, егер олар қатты қысымға ұшыраса, шамадан тыс еңкейіп, желге тартылуы керек. Бұл кезде қақпақ жеңілдеп, арғы жағы суға тартылып, рульді тиімді емес етіп, қақтығысты болдырмауға мүмкіндік береді. Бұрынғыдай қақпақсыз баржаның қақпағы босатылып, бақылау қалпына келтіріледі. Бұрма кемеден сыртқа шығып, кемеге бекіген кемелердің арасындағы тар саңылау арқылы өтуіне мүмкіндік бермейді. Ашық аяқты желкендер желкеннің бұрылысынан зардап шегеді, бұл желге қарсы желкенде аэродинамикалық тиімділігін төмендетеді, бұл әдетте коммерциялық мәселе емес. Бұл жеңіл ауада артықшылық болуы мүмкін. Көлденең желкенді басқарушы желкеннің басына орнатылады, ол желдің көлеңкесінен жоғары желдің көлеңкесін пайдаланып, кемелерді, қоймаларды және т.б. Бұл кемеде кемедегілер палубаны тастап кетпей, желкенді жақсы басқаруға болады. Ал басты желкенді түсірудің орнына, ол өз беті мен басына қарай брейл деп аталатын сызықтар арқылы жиналады. Бұл әдіс - желкенді ұстап тұрудың тиімді әдісі және желкеннің күшін жақсылап басқаруға мүмкіндік береді. Тар арналарда және биік ғимараттардың астында желкен мен мизендер жабылады, ал боксперті жоғарыға көтеріледі, ол тек жоғарғы желкенмен және алдыңғы желкенмен жүзеді. Қалың жел мен ұзын теңізге келуге арналған кемелер көбірек ыңғайлы болды, бірақ егер кемеде басты желкенді түсірсе, онда жоғарғы желкенді пайдалануға болмайды. Бас желкенге бекітілген шанақ жоғарыда, жоғары желкенді орнату үшін қажет. Алайда, бұл желкенді жоғарыға көтереді және палубадан оған қол жеткізу мүмкін емес. Бұл сонымен қатар желкенді сақтағанда оны оңай жаба алмайтындығын және осылайша элементтерден қорғалмайтынын білдіреді. Бірақ, қалай болғанда да, жұмысшы кемелердің экипаждары мұндай нәзік тәсілдермен ауыртпалық жасамады. Жұмыс істейтін қайықтардағы жалпы философияға сәйкес, барлық желкендер дәстүрлі түрде қызыл оксидпен және басқа заттармен өңделеді. Теңіз кемесі баржасында құрал-жабдықтардың қолжетімді болмауы мәселесі, мачтаны шатырда басып, алдыңғы палубада желдің көмегімен бүкіл партияны, мачтаны, шпритті, желкенді және арматураны соққыға ұшырату арқылы шешілді. Екіпаж Айлсфорд немесе Рочестер сияқты төменгі көпірдің астында жүзіп, бағытты жоғалтпастан жүзе алады. Желдің бұрыштамасы алдыңғы желкеннің астыңғы жағында, ал желдің бұрыштамасы тұғырда орналасқан. Ыдысқа соққы бергенде, алдыңғы желкенді алып тастау керек болды. Көпірдің беті тазарғаннан кейін, капитан мен қосымша адам (хафлер) желдің желкесін мачтаны көтеру үшін қолданды.
Диңкелер
Қазіргі уақытта шприцселдің қолданылуы оптимист (динги) арқылы кеңінен таралған. Бұл жағдайда шприцселдің созылуы шприцселдің созылуымен байланысты. Бұл әдіспен шприт кемеде емес, кемеде жоғары орналасады.
Қой етінен жасалған шұжық
Бұл үшбұрышты желкенді пайдаланатын шыршалық қондырғы, желкеннің желкені мачтаға иілген, ал бір шырша, желкеннің бұрышына бекітіледі. Бұранданың алдыңғы ұшы (мачтаға қатты тартылады) снотчерлік арқан арқылы тартылады. Бұл ең алдымен жел серферлері танытқан тілек сүйегі қондырғысының бастауы. Болгер 59 (шаршы фут) қондырғысында 14'3" люф, 13'7" пиявка және 9'0" табаны бар.
Жергілікті қайықтар
Спритсел Норвегияның батыс жағалауындағы жергілікті дәстүрлі ағаш қайықтарда, әсіресе Оселвардың қайықталған нұсқасында, алдыңғы және артқы қондырғыларда (қалыпты желпен бірге) қолданылады. Дәстүр бойынша, 1800-жылдардың екінші жартысына дейін бұл қайықтар шаршы платформамен жабдықталған.
Квадратты кемелер
"Шприцсел" термині де кейбір квадратты кемелерде, әдетте, біздің заманымыздың 19-шы ғасырының ортасына дейін жасалған кемелерде қолданылатын желкенді білдіреді. Жоғарыда сипатталған шыршаға байланысты емес, бұл ежелгі грек артемонының эволюциясы, ол ақырында тиімді желкендердің эволюциясы арқылы ескірген. Квадратты кемелер жағдайында, шприцсел - бұл боуссприт астына орнатылған төрт бұрышты желкен; оның үстінде "шприцсел жоғарғы желкен" орнатылуы мүмкін, бірақ бұл төрт бұрышты желкенді желкеннің соңғы элементі біздің заманымыздың 18-ші ғасырының басында қолданылмай қалды. Бұл жағдайда, бұрғылауды алып жүруге қоса, бұрғылау жақтаулары, дельфин шабуылшысының артқы жағында орнатылған, сондай-ақ, көбінесе, бұл шұңқырларды қолдап тұрған жігіттер арқылы jibboom және ұшатын jibboom үшін біраз жақтаулық қолдауды қамтамасыз етті.