Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Джеймс Робертсон (1813–1888) – Жерорта теңізі аймағында жұмыс істеген ағылшын әшекей тастар мен монета ойып жасаушы, сондай-ақ Қырымда және, мүмкін, Үндістанда пионер фотограф ретінде танымал. Ол шығыстану тақырыбындағы фотосуреттерімен және соғыс фотографиясын алғашқылардың бірі болып дамытқанымен есімдері шешілген.
James Robertson (1813–1888) was an English gem and coin engraver who worked in the Mediterranean region, and who became a pioneering photographer working in the Crimea and possibly India. He is noted for his Orientalist photographs and for being one of the first war photographers.
Өмір және мансап
Робертсон 1813 жылы Миддлсексте дүниеге келген. Ол Уионның (вероятно, Уильям Уион) шәкірті ретінде граверлік өнерді меңгерген. 1841 жылы Константинопольға қоныс аударды, онда Османдық Империяның монета сарайында «гравер және штамптаушы» болып жұмыс істеді. Осы кезеңде ол фотографияға қызығушылық танытқан. 1850-ші жылдары Таяу Шығысқа туристік сапарлар сувенир ретінде фотосуреттерге зор сұраныс туғызды. Көптеген француз фотографтарынан тұратын шағын топ осы сұранысты пайдаланып, Мысыр мен Константинопольға аттанды. Осы пионер фотографтардың қатарында Феликс Бонфильс (1831-1885), Густав Ле Грей (1820-1884), Анри мен Эмиль Бешар ағайындылары, британдық-итальяндық Антонио Беато (1832-1906) мен Феличе Беато (1832-1909) және грек Зангаки ағайындылары болды. Көптеген фотографтар бір уақытта Мысырда болды, ал Робертсон сияқты кейбіреулері серіктестік құрды. 1853 жылы Робертсон британдық-итальяндық фотограф Феличе Беатомен бірге суретке түсе бастады, және екеуі 1854 жылы Робертсон Константинопольдегі Перада фотостудия ашқанда «Робертсон және Беато» деген серіктестік құрды. 1854 немесе 1856 жылы Мальтаға, ал 1857 жылы Грекия мен Иерусалимге жасалған фотоэкспедицияларға Беатоның інісі Антонио да қатысты. 1850-ші жылдары фирма шығарған көптеген фотосуреттерге «Робертсон, Беато және Ко.» деген қолтаңба қойылған, және «Ко.» Антониоға жатқызылады деп есептеледі. 1854 жылдың соңында немесе 1855 жылдың басында Робертсон Беато ағайындыларының әпкесі Леонильда Мария Матильда Беатоға үйленді. Олардың үш қызы болды: Кэтрин Грейс (1856 жылы туған), Эдит Маркон Вергенс (1859 жылы туған) және Хелен Беатрукс (1861 жылы туған). 1855 жылы Робертсон Феличе Беато, Чарльз Ланглоис және Карл Баптист ван Сзатмаримен бірге Қырымдағы Балаклаваға сапар шекті, онда олар Қырым соғысының соңғы кезеңдерін суретке түсірді. (Олар бұрынғы фотограф Роджер Фентонның орнын басты.) Олар 1855 жылдың қыркүйегінде Севастопольдің құлауын суретке түсірді. Робертсонның түсірген суреттерінің арасында кем дегенде 60-ы ең танымалдары саналады. Робертсонның Крымдағы жұмысы оған әлемдегі «алғашқы соғыс фотографы» деген атақ әкелді. 1857 жылы Робертсон мен Феличе Беато Үндістанның Калькутта қаласына барып, Үндістан көтерілісінің салдарынан туған жағдайды суретке түсірді. Робертсон Беато ағайындыларының бірімен немесе екеуімен бірге Палестинада, Сирияда, Мальтада және Каирде суретке түсірді. 1850-ші жылдардың соңында Робертсон көптеген суреттерді шығарды, олардың тақырыбы кілем сатушылар мен жылан бағушылар сияқты шығыстық мотивтерге арналған. Ол осы суреттерді өзі салған ба, әлде суреттерге жұмсақ су бояумен бояу жаққан ба, әлі белгісіз. 1860 жылы Феличе Беато Екінші опиум соғысын суретке түсіру үшін Қытайға кеткеннен кейін және Антонио Беато Мысырға кеткеннен кейін Робертсон Константинопольде Чарльз Шепардпен қысқа уақытқа серіктестік құрды. «Робертсон және Беато» фирмасы 1867 жылы таратылды, олар Мальта, Грекия, Түркия, Дамаск, Иерусалим, Египет, Қырым және Үндістанның таңғажайып панорамалық суреттерін шығарды. Робертсон 1860-шы жылдары фотографиядан бас тарған болуы мүмкін; ол 1881 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін Османдық Империяның монета сарайында гравер болып жұмыс істеді. Сол жылы ол Жапонияның Йокогама қаласына аттанды, 1882 жылдың қаңтарында жетті. Ол 1888 жылдың сәуір айында онда қайтыс болды.
Robertson was born in Middlesex in 1813. He trained as an engraver under Wyon (probably William Wyon). In 1841, he settled in Constantinople where he worked as an "engraver and die stamper" at the Imperial Ottoman Mint. During this period, he appears to have become interested in photography. By the 1850s, tourist travel to the Near East created strong demand for photographs as souvenirs. A small group of early photographers, mostly of French origin, made their way to Egypt and Constantinople to capitalise on this demand. These pioneering photographers included Félix Bonfils (1831 1885); Gustave Le Gray (1820 1884), brothers Henri and Emile Bechard; the British Italian brothers, Antonio Beato (c. 1832–1906) and Felice Beato (1832–1909), and the Greek Zangaki brothers. Many of these photographers were in Egypt at the same time, and some, including Robertson, formed partnerships. In 1853 Robertson began photographing with the British Italian photographer Felice Beato and the two formed a partnership called Robertson & Beato either in that year or in 1854 when Robertson opened a photographic studio in Pera, Constantinople. Robertson and Beato were joined by Beato's brother, Antonio on photographic expeditions to Malta in 1854 or 1856 and to Greece and Jerusalem in 1857. A number of the firm's photographs produced in the 1850s are signed Robertson, Beato and Co. and it is believed that "and Co." refers to Antonio. In late 1854 or early 1855 Robertson married the Beato brothers' sister, Leonilda Maria Matilda Beato. The couple had three daughters, Catherine Grace (born in 1856), Edith Marcon Vergence (born in 1859) and Helen Beatruc (born in 1861). In 1855 Robertson along with Felice Beato, Charles Langlois and Karl Baptiste van Szatmari travelled to Balaklava, Crimea where they photographed the closing stages of the Crimean War. (They had replaced the previous photographer, Roger Fenton.) They photographed the fall of Sevastopol in September 1855. Of all the photographs produced, at least 60 made by Robertson are the best known. It was Robertson's work in Crimea that would earn him the reputation as the world's "first war photographer." In around 1857 both Robertson and Felice Beato went to Calcutta in India to photograph the aftermath of the Indian Rebellion. Robertson also produced photographs in Palestine, Syria, Malta, and Cairo with either or both of the Beato brothers. In the late 1850s, Robertson produced a number of water colours with popular Orientalist themes such as carpet sellers and snake charmers. It is unclear whether he painted these, or overpainted photographs with a soft, water colour wash. In 1860, after Felice Beato left for China to photograph the Second Opium War and Antonio Beato went to Egypt, Robertson briefly teamed up with Charles Shepherd back in Constantinople. The firm of Robertson & Beato was dissolved in 1867, having produced images including remarkable multiple print panoramas of Malta, Greece, Turkey, Damascus, Jerusalem, Egypt, the Crimea and India. Robertson possibly gave up photography in the 1860s; he returned to work as an engraver at the Imperial Ottoman Mint until his retirement in 1881. In that year he left for Yokohama, Japan, arriving in January 1882. He died there in April 1888.