Кіріспе
Тимоти Джон Джарвис (7 мамыр 1966 жылы туған) – ағылшын және австралиялық зерттеуші, альпинист, жазушы, экологиялық белсенді және деректі фильмдер жасаушы. Ол Антарктикаға жасаған көптеген саяхаттарымен, әсіресе 1999 жылғы Антарктика құрлығын кесіп өту әрекетімен және сэр Дуглас Моусон мен сэр Эрнест Шеклтонның тарихи жорықтарын қайта жаңғыртуымен әйгілі.
Timothy John Jarvis (born 7 May 1966) is an English and Australian explorer, climber, author, environmental activist, and documentary filmmaker. He is best known for his numerous Antarctic expeditions, particularly his attempted Antarctic crossing in 1999 and the period recreations of historical treks by Sir Douglas Mawson and Sir Ernest Shackleton.
Ерте өмір және білім
Тимоти Джон Джарвис Оның әкесі Tiger Balm компаниясының бухгалтері болғандықтан, ол 1970-ші жылдары Малайзияда өсті, кейін Сингапурдағы Оңтүстік-Шығыс Азияның Біріккен Дүниежүзілік Колледжіне (UWCSEA) оқуға түсті. Бұл мектепте көптеген сыртқы іс-шаралар ұйымдастырылып, "істеу арқылы үйрену" әдісі қолданылды. 1988 жылы Англиядағы Брайтон университетінде география мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алғаннан кейін, Джарвис 1993 жылы Кранфилд институтында (Кранфилд, Бедфордшир) қоршаған ортаны қорғау ғылымдары магистрі дәрежесін алды. 1996 жылы ол Норвегияның Арктикасындағы Шпицберген мұздықтарының бірін кесіп өткен, қолдаусыз экспедицияға қатысты. Келесі жылы ол Австралияға көшіп барды және 2002 жылы Аделаида университетінде оқыды. "Тұрақтылықты басқару: жоғары нәтижелі басшылық" Кембридж университетінің құрамындағы Кембридж тұрақтылық басшылығы институтында оқыды. 1999 жылы ол австралиялық зерттеуші Питер Треседермен бірге Географиялық Оңтүстік полюске дейін ең жылдам қолдаусыз сапар жасады, ол бар болғаны 47 күнге созылды. Сондай-ақ, сол кезде, Антарктикадағы ең ұзақ қолдаусыз сапар да осы экспедиция болды. Джарвис Антарктидаға экспедиция жасады, онда ол 1913 жылғы Австралияның Антарктида экспедициясының қиындықтарын және сэр Дуглас Маусонның адам өмірін сақтау қаһармандығын қайта жаңғыртуға тырысты. Джарвис жабдықтарымен толтырылған шананы сүйреп, Маусон сияқты шамамен бірдей рационмен өмір сүрді. Джарвис Маусонның оқиғасы физикалық тұрғыдан мүмкін екенін анықтағысы келді. Экспедицияның соңында Джарвис: "Мен Маусонның істегенін толыққанды істемедім, себебі менің жағдайымды дәрігерлер бақылап отыр, түсірілім тобы мені ілесіп жүр және басқа да қауіпсіздік шаралары сақталды. Маусонның мұндай мүмкіндіктері болған жоқ" деді.
Шеклетонның сапары
2013 жылдың ақпан айында Джарвис және тағы бес адам сэр Эрнест Шеклтонның "эпикалық" Оңтүстік мұхитты кесіп өтуін Александра Шеклтонмен, Шеклтонның қайығы Джеймс Кейрдтің көшірмесімен сәтті қайта жасады. Алғашқы сапарда қолданылғандай, дәл сол материалдарды, киімдерді, тамақты және Томас Мерсердің хронометрін пайдаланып, Джарвис пен команда өздерінің Джеймс Кейрд көшірмесімен Оңтүстік мұхиттағы Фил аралынан Оңтүстік Джорджияға дейін, 1916 жылы Шеклтон жасағандай, тек хронометрді бағытталғыш құрал ретінде қолдана отырып жүзіп өтті. Теңіздегі сапардан кейін Оңтүстік Джорджияның таулы ішкі аймағына қадам басты. Ол сондай-ақ Австралиялық мұрағат жобасының Елшісі және бұрынғы Австралиялық табиғатты қорғау қорының кеңесшісі болды. 2011 жылы BBC-дің Frozen Planet сериалымен байланысты курсты ашатын Ашық университеттің Frozen Planet оқулығының да авторы. Джарвис – бүкіл әлемде танымал лектор, ол үнемі әртүрлі шараларда сөз сөйлейді. Бұрын Arup инженерлік фирмасындағы тұрақтылық бойынша аға серіктес болып жұмыс істеген, сондай-ақ Дүниежүзілік банкке, AusAID және Азия даму банкіне көпжақты көмек жобалары бойынша кеңес берген. Оның экологиялық жұмысы негізінен климаттың өзгеруі, дамып келе жатқан елдерге тұрақты көмек көрсету және корпоративтік экологиялық тұрақтылықты жақсартуға бағытталған. Басқа жұмыстарының ішінде 25zero жобасы арқылы "маңызды жобаны" басқару бар, ол экваторлық мұздықтардың еруін жаһандық климаттың өзгеруінің көрсеткіші ретінде пайдаланады; ForkTree жобасы, ол тозығы жеткен егістік жерлерді қалпына келтіруге бағытталған; және теңізді қорғалатын аймақтарды құруға қолдау көрсету. 2019 жылдан бастап Джарвис Save Our Marine Life (жетекші қорғау ұйымдарының альянсы) және Pew Charitable Trust-пен бірлесіп Шығыс Антарктика теңізді қорғалатын аймағын құруға жұмыс істеп келеді. Джарвис 2019 жылы жарық көрген "Шығыс Антарктика теңіз паркі: Австралия мұрасын сақтау" есебіне кіріспе жазды. Ол Ұлттық парктері мен жабайы табиғат қорының директорлар кеңесінің мүшесі және Koala Life елшісі. Ол Pew Foundation-ға теңізді қорғау мәселелері бойынша кеңесші, және 2023 жылдың мамыр және маусым айларында Pew және Австралия теңізді қорғау қоғамының өкілдерімен бірге Австралия бойынша сапар жасады, онда Маккуари аралының маңындағы мұхитты қорғау қажеттілігі туралы қысқаметражды фильм көрсетілді. Бұл науқан 2023 жылы Австралияның Қоршаған орта министрі Таня Плиберсек жариялаған 475 000 км² Маккуари аралы теңіздік қорығын құруға көмектесті. Джарвис Оңтүстік Австралия үшін Биологиялық әртүрлілік туралы заңды әзірлеуге қатысады, Оңтүстік Австралия үкіметімен Биологиялық әртүрлілік заңнамасының чемпионы ретінде. Джарвис "жаһандық экологиялық тұрақтылық мәселелеріне прагматикалық шешімдер табуға" бейілді екенін айтады, және лектор ретінде жеке тұлғалар мен ұйымдарға мотивация, жобаны басқару және өзгерістерге жетекшілік ету туралы үнемі сөз сөйлейді.
Жарияланған еңбектер
Джарвис 2004 жылы жарық көрген "The Unforgiving Minute" кітабының авторы, онда ол Солтүстік және Оңтүстік полюстерге жасаған экспедицияларын, сондай-ақ бірнеше австралиялық шөлдерді кесіп өтуін баяндайды. Ол сонымен қатар 2008 жылғы сол аттас DVD-ге қоса берілген "Маусон – Антарктидадағы өмір мен өлім" кітабының да авторы. Оның Харпер Коллинз баспасынан шыққан "Шеклтонның эпосы: Әлемдегі ең ұлы аман қалу саяхатын қайта жасау" кітабы 2013 жылдың қараша айында Ұлыбритания мен Австралияда жарық көрді. АҚШ нарығы үшін бұл кітап "Шеклетонды қуу: Әлемдегі ең ұлы аман қалу саяхатын қайта құру" деп қайта аталды және 2014 жылдың қаңтарында сатылымға түсті.
25 нөл
Джарвис әлемдегі 25 мұздық экваторлық таулардың мұздықтарының жоғалуын көрсету мақсатында 25zero жобасын құрды. Ол 2015 жылғы COP21 мәжілісіне дейін климаттың өзгеруінің салдарларын тіркеу үшін альпинистер мен кинооператорлар тобын жинады. Біріккен Ұлттар Ұйымының Климаттық өзгерістер жөніндегі конвенциясы кезінде 25 тауда мұздықтар болған, бірақ содан бері төртеуі жойылып, экваторда мұздықтары бар 21 тау қалды. Джарвис қазірге дейін 25 таудың 16-сына шарықтап шықты. Осының нәтижесінде түсірілген 15 минуттық қысқа фильм, 25zero//East Africa деп аталып, 2019 жылы жарық көрді.
Forktree жобасы
Forktree жобасы – Оңтүстік Австралияның Флериеу түбегіндегі 133 акр (53 гектар) аумақтағы ауыл шаруашылығы жерлерін кең көлемде қалпына келтіру және жабайы табиғатқа қайтаруға арналған коммерциялық емес демонстрациялық алаң. Жобаның мақсаты – оны қайталай білуге және кеңейтуге болатындай етіп жасау, сондай-ақ "климаттық өзгерістерге қарсы күресу және биологиялық әртүрлілікті арттыру арқылы планетаның денсаулығын жақсартуға жеке тұлғалардың тікелей үлес қосуына жол көрсету". Алаңда сирек кездесетін тұқымдар бағы және Forktree алаңы мен басқа да жаңарту жобаларында пайдалану үшін сирек кездесетін жергілікті өсімдіктер мен ағаштарды өсіруге арналған балабақша бар. Сондай-ақ, жоба өз ішіндегі тұрақтылық және денсаулық сақтау бағдарламасы арқылы мектеп оқушыларын оқытады.
Марапаттаулар мен марапаттар
Джарвис 2004 жылы Австралияның ең үлкен тұзды көлі – Эйр көлі арқылы қайықпен жасаған сапары үшін Австралия Географиялық қоғамының «Ойық рухы» медалімен марапатталды. Бағдарламаның мақсаты – «әлемдік мәселелер мен сын-қатерлер бойынша ой-пікірді дамытуға жұмыстанып, әлемнің түкпір-түкпірінен келген болашақ көшбасшылардың көшбасшылық дағдыларын кеңейту және күшейту». Ол 2010 жылы «табиғатты қорғау және қоршаған ортаға қызмет етуі, әсіресе дамып келе жатқан елдерге жерді ұстап тұру және ресурстарды басқару мәселелерінде кеңес беруі, сондай-ақ зерттеуші және қоғамдық қызметкер ретіндегі еңбегі үшін» Австралия орденінің мүшесі (AM) атағын алды. 2012 жылы Сингапурдағы Әлеуметтік инновациялар паркінен жаһандық көшбасшылық пен инновацияны мойындайтын SIP есімді марапатқа ие болды. 2013 жылы сэр Эрнест Шеклтонның сапары мен таулар арқылы өтуін қайта жаңғырту экспедициясынан кейін Джарвис Шеклтон және оның басшылық стилі жөніндегі сарапшы ретінде танылды. 2014 жылы Джарвис Шеклтонның Эпикалық экспедициялық тобына жетекшілік еткені үшін Корольдік навигация институтының жетістік куәлігімен марапатталды және «Classic Boat» журналы оны «Жыл адамы» деп таныды, оның 1916 жылғы Шеклтон сапарының сәтті қайта жаңғыртуы, теңіз және құрлықтан тұратын «қос» сапары үшін. Ол 2013 жылы Сидней Теңіз ғылымдары институтының «Эмеральд» сыйлығын (олардың ең жоғары сыйлығы) қоршаған ортаға қызмет еткені үшін алды. 2014 жылдың 20 қарашасында Джарвис WWF Австралияның жаһандық елшісі болып тағайындалды және 2019 жылы WWF-тің басқарушысы болды. 2015 жылы жаһандық білім беру қоры Round Square Джарвисті қоршаған ортаны түсінудегі бірінші «Идеалды» деп жариялады. Сол жылы ол Австралия мұражайының «жаңа жол ашушысы» болып тағайындалды және 2015 жылғы «Жаңа жол ашушылар» көрмесіне Австралияның 50 ең ұлы зерттеушісінің бірі ретінде енгізілді. «25Zero» фильмі үшін Мерил Танкардпен бірге Аделаида кинофестивалі ұйымдастырды. 2017 жылы Джарвис Австралия Корольдік институтының Брагг стипендиясын алды. Бұл сыйлық ғылыми жетістіктер мен ғылымды насихаттаудағы үлкен еңбекті мойындайды.
Жеке өмір
2017 жылы Джарвис әйелі Елизавета мен екі ұлымен Аделаида қаласында тұрды.