Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Даниялық физик
Danish physicist
Пер Бак (8 желтоқсан 1948 – 16 қазан 2002) – даниялық теориялық физик, 1987 жылы «өзін-өзі ұйымдастырушы сындылық» терминін енгізген ғылыми мақаланың бірлескен авторы.
Per Bak (8 December 1948 – 16 October 2002) was a Danish theoretical physicist who coauthored the 1987 academic paper that coined the term "self organized criticality."
Өмір және жұмыс
1974 жылы Данияның Техникалық университетінен докторлық диссертациясын қорғағаннан кейін Бак Брукхейвен ұлттық зертханасында жұмыс істеді. Ол фазалық ауысуларға, мысалы, оқшаулағыш кенеттен өткізгішке айналғанда немесе су мұзына айналғанда болатын құбылыстарға маманданған. Осы контексте ол қатты денелердегі күрделі кеңістіктік модуляцияланған (магниттік) құрылымдарды зерттеу бойынша да маңызды жұмыстар жасады. Бұл зерттеулер оны тәртіпсіздіктен ұйымның қалай пайда болатыны туралы жалпы сұраққа жеткізді. 1987 жылы ол және екі докторантурадан кейінгі зерттеуші, Чао Тан және Курт Висенфельд, Physical Review Letters журналында «өзін-өзі ұйымдастырушы сындылық» деп атаған жаңа тұжырымды ұсынды. Мұндай өзін-өзі ұйымдастырушы сындылықты көрсететін динамикалық жүйенің алғашқы табылған мысалы – Бак-Тан-Висенфельд құм үйіндісі моделі олардың құрметіне аталды. Көптеген күмәнданушыларға қарамастан, Бак өзінің теориясының салдарына Брукхейвен ұлттық зертханасы, Санта-Фе институты, Копенгагендегі Нильс Бор институты және Лондонның Императорлық колледжі сияқты бірқатар институттарда ізденіс жүргізді, және 2000 жылы ол профессор атанды. 1996 жылы ол «Табиғат қалай жұмыс істейді» атты амбициялы кітабы арқылы өз идеяларын кең аудиторияға жеткізді. 2001 жылы Бакқа миелодиспластикалық синдром диагнозы қойылды және ол сүйек миын трансплантациялаудан туындаған асқынулар салдарынан қайтыс болды. Бакты екінші әйелі, физик және Калгари университетінің профессоры Майя Пачуски, сондай-ақ оның төрт баласы күйіп қалды. Олар бірлесіп жарияланған ғылыми еңбектердің авторлары болып табылады.
After receiving his Ph. D. from the Technical University of Denmark in 1974, Bak worked at Brookhaven National Laboratory. He specialized in phase transitions, such as those occurring when an insulator suddenly becomes a conductor or when water freezes. In that context, he also did important work on complicated spatially modulated (magnetic) structures in solids. This research led him to the more general question of how organization emerges from disorder. In 1987, he and two postdoctoral researchers, Chao Tang and Kurt Wiesenfeld, published an article in Physical Review Letters setting a new concept they called self organized criticality. The first discovered example of a dynamical system displaying such self organized criticality, the Bak Tang Wiesenfeld sandpile model, was named after them. Faced with many skeptics, Bak pursued the implications of his theory at a number of institutions, including the Brookhaven National Laboratory, the Santa Fe Institute, the Niels Bohr Institute in Copenhagen, and Imperial College London, where he became a professor in 2000. In 1996, he took his ideas to a broader audience with his ambitiously titled book, How Nature Works. In 2001, Bak learned that he had myelodysplastic syndrome and died from complications of a stem cell transplant. Bak is survived by his second wife, Maya Paczuski, a fellow physicist and current professor at the University of Calgary, with whom he has coauthored papers, and his four children.
Таңдалған жарияланымдар
1996, Табиғат қалай жұмыс істейді: Өзін-өзі ұйымдастырушы сындылық ғылымы, Нью-Йорк: Коперник.
1996, How Nature Works: The Science of Self Organized Criticality, New York: Copernicus.