Кіріспе

Даниялық физик

Холгер Бех Нильсен (25 тамыз 1941 жылы туған) – даниялық теориялық физик және Копенгаген университетінің Нильс Бор институтының зейнеткер профессор. Ол 1961 жылы физиканы оқуға түсті.

Жұмыс

Нильсен теориялық бөлшектер физикасына, әсіресе, сап теориясы саласында маңызды үлес қосты. Намбу мен Сускиндтен тәуелсіз, ол Венециано моделінің шын мәнінде саптар теориясы екенін алғашқылардың бірі болып ұсынды, осылайша оны сап теориясының негізін қалаушыларының бірі деп есептейді. Ол 2001 жылы ғылыми еңбектері үшін Гумбольдт сыйлығымен марапатталды. Бірнеше физикалық ұғымдар оның атымен аталады, мысалы, Нильсен-Олесен вортексі және Нильсен-Ниномия теоремасы, торда хиральды фермиондарды бейнелеуге қатысты. Кейіннен сап теориясының бастауы ретінде танылған бастапқы дуалды модельдерде Коба-Нильсен айнымалылары да оның және оның әріптесі Зиро Кобаның есімімен аталған. Нильсен Данияда физика және сап теориясы бойынша құлшыныспен жүргізетін лекцияларымен белгілі, және ол күнделікті жаңалықтарда, әсіресе бөлшектер физикасы мәселелері бойынша жиі сұхбат береді. 2009 жылы arXiv.org сайтына жүктелген бірнеше мақаласында Нильсен және физик Масао Ниномия Үлкен адрондық коллайдердің (LHC) жұмыс істеуіне кедергі келтірген сәтсіздіктердің сериясын түсіндіру үшін радикалды теория ұсынды. Колайдер гипотетикалық Хиггс бозонының болуын анықтау үшін қолданылуы тиіс еді. Олар бұл бөлшектің табиғатқа соншалықты қарсы келетінін, оның пайда болуы уақыт арқылы кері қарай әсер етіп, коллайдерді оны жасаудан бұрын тоқтатуы мүмкін екенін, уақыт саяхатындағы әже парадоксына ұқсас екенін болжады. Кейіннен 2012 жылдың 4 шілдесінде LHC Хиггс бозонын ашқанын жариялады. Нильсен Норвегия ғылым және әдебиет академиясының мүшесі.