Этимология және археология

Профессор Готи Джон бұл қаланың Лакхнау мұражайындағы тас жазуларға негізделген көне жазуда Бедамут деп аталғанын мәлімдеді. Кейін бұл аймақ Панчал деп аталды. Тас жазулардағы жолдарға сәйкес, қаланың жанында Бхадаунлак ауылы болған. Мұсылман тарихшысы Роз Хан Лодидің айтуынша, Ұлы Ашока Будда Вихары мен Құла салған; ол оны Будд Мау (Будаун бекінісі) деп атаған. Джордж Смиттің пікірінше, Будаун ахирлік ханзада Будтың есімімен аталған. Археологиядағы соңғы зерттеулер Бұл қала көне және археологиялық жағынан бай болғанымен, археологиялық маңызы толыққанды зерттелмеген. Жақында Будаунның Кеда Джалалпур ауылында индуисттік ғибадатхана мүсіндерінің сынықтары мен көне кірпіштер табылды. ASI мәліметінше, осы қалдықтар Гупта дәуірінен кейінгі (7-8 ғасырлар) кезеңге жатады.

Тарих

Бұдаун ауданының мифологиялық әңгімелеріне сәйкес, Бұдаун Ахир ханзадасы Будтың есімімен аталған. Осы қалаға қатысты жергілікті дәстүр бойынша, ол 905 жылы Буд есімді Ахир ханзадасымен құрылған, және оның құрметіне Бұдаун деп аталған. 12 ғасырға жататын жазуда, сол кезде Водамаюта деп аталған Бұдаун қаласында билік құрған он екі Ратхор патшасының тізімі келтірілген. Қанауж 1085 жылдан кейін Газнавид сұлтаны Махмудтың ұлымен басып алынып, Раштракута басшысы қуылды. Содан кейін Раштракута басшылары өздерінің астанасын Водамаютаға көшіріп, Кутб-уд-дин Айбак жеңгенге дейін билік етті. Дегенмен, қаламен байланысты алғашқы нақты тарихи оқиға 1196 жылы Құтб-уд-дин Айбак басып алған кезде болды, одан кейін ол Дели империясының солтүстік шебіндегі маңызды бекетке айналды. 1223 жылы күмбезбен жабдықталған әсем мешіт салынды. 13 ғасырда оның екі әкімі – жоғарыда аталған мешітті салған Шамс уд-дин Илтутмиш және оның ұлы Рукн уд-дин Фируз императорлық таққа отырды. 1571 жылы қала өртеніп, шамамен жүз жыл өткен соң, Шах Джахан тұсында әкімшілік орын Сахаспур Билариге көшірілді. 1801 жылы Бұдаун және оның ауданы Удх навабынан британ үкіметіне берілді.

Демография

2011 жылғы санақ бойынша Будаун қаласының халқы 159 221 адамды құрады (83 475 ер адам, 75 746 әйел адам = 1000/907), оның ішінде 0-6 жас аралығындағылар 39 613 адам (12,3%). Ересектердің сауаттылық деңгейі 73,3% болды. Қалада ең көп қолданылатын тілдер – хинди және аудхи тілдері. Будаун қаласындағы әйелдер мен еркектер арақатынасы 1000 еркекке 907 әйел шамасында. Балалар арасындағы әйелдер мен еркектер арақатынасы 1000 ұлға 882 қызды құрайды. Қаланың ауданы 81 шаршы километрді құрайды. Будаун қалалық аймағының халқы шамамен 417 000 адамды құрайды және оған Будаун қаласымен бірге Шекхупур, Бахеди, Исламганж, Чанданпур, Саларпур, Саларпур өнеркәсіптік аймағы, Шекхупур атыс полигоны, Падауна және Хера Бузург кіреді.

Туризм

Будаун индустар мен мұсылмандар арасында зор діни маңызға ие. Бір қарағанда, шаңды далалары мен тыныш көшелерімен ол жай ғана уақ қала сияқты көрінеді. Бірақ, онда оның тарихынан көптеген аңыздарды ашатын көптеген қираған орындар мен ескерткіштер бар. Будаун ностальгиялық сүйкімділікпен келушілерді қуатты билеушілер мен Низамуддин Әулие сияқты мистикалық суфи ақсақалдарының дәуіріне көшіреді. Қаланың әсемдігіне руханияттың кең таралуы қосылады. Будаунда моғол дәуіріне дейін салынған көптеген қираған үйлер бар. Будаун бекінісі және әйгілі сағат мұнарасы Ганта Гар – ең танымал тартымды орындардың бірі, сондай-ақ Ильтутмиш пен Саид әулетінің соңғы билеушісі Алауд Дин Алам Шах сияқты билеушілердің мазарлары да бар. 13 ғасырда Ильтутмиш салған Джама мешіті және Қадри Дарға Будаунның танымал қасиетті орындарының қатарында. Будаунда инду құдайы Шиваға арналған ежелгі Гаури Шанкар ғибадатханасы да орналасқан, ол – сұйық сынап пен алтын қосылысынан жасалған Шивлингтің алғашқы нұсқасы.

Білім

Қаладағы жоғары білім беру орындарының қатарында Махатма Жойтиба Фуле Рохилханд Университетінің Барелли қаласындағы филиалы болып табылатын Мемлекеттік колледж, Мемлекеттік қыздар колледжі және NMNS Dass колледжі бар. Будаун медициналық колледжі – толыққанды мемлекеттік медициналық колледжі мен ауруханасы 2019 жылы құрылды. Колледж Лакхнаудағы Атал Бихари Ваджпаи атындағы Медициналық университетіне қарайды және Ұлттық медициналық комиссиясымен аккредиттелген.

Көлік

Бадаун қаласы жол және теміржол арқылы штаттың басқа аймақтарымен жақсы байланысқа ие, бірақ қалада әуежай жоқ. Ең жақын әуежай – Барелли әуежайы, ол Барелли қаласының Иззатнагар ауданындағы Үнді әуе күштерінің «Тришул әуе базасындағы» азаматтық анклав болып табылады және қаладан белгілі бір қашықтықта орналасқан. Делидегі Индира Ганди халықаралық әуежайы ең жақын халықаралық әуежай болып табылады. Будаун теміржол станциясы – қалаға қызмет көрсететін басты теміржол станциясы. Будаун Үндістан теміржолының «NSG 05» санатындағы станциясы болып табылады және Солтүстік-Шығыс теміржолының Иззатнагар теміржол бөлімшесіне қарасты Барелли-Касгандж теміржол желісінде орналасқан. Будаун қаласындағы пойыз қызметі 1885 жылы Рохилкунд және Кумаон теміржолының Бареллиден Соронға дейінгі 63 мильдік (101 км) Касгандж желісін аяқтағаннан кейін басталды. 530B ұлттық тас жолы қаладан өтеді және Барелли мен Матурамен байланыстырады. Қаладан бірнеше мемлекеттік тас жолдар да өтеді. Олардың ішінде Будаунды Мереутпен байланыстыратын UP 18 мемлекеттік тас жолы, Будаунды Морадабад пен Фаррухабадпен байланыстыратын UP 43 мемлекеттік тас жолы және Будаунды Гаджарула мен Бижнормен байланыстыратын UP 51 мемлекеттік тас жолы бар. Будаун автобус станциясынан Уттар-Прадеш мемлекеттік автокөлік корпорациясы және жеке операторлар қалаға және қаладан қалааралық автобус қызметтерін жүзеге асырады. Будаун автобекеті мен Будаун депосы UPSRTC Барелли аймағына қарасты.