Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Этимология және археология
Профессор Готи Джон бұл қаланың Лакхнау мұражайындағы тас жазуларға негізделген көне жазуда Бедамут деп аталғанын мәлімдеді. Кейін бұл аймақ Панчал деп аталды. Тас жазулардағы жолдарға сәйкес, қаланың жанында Бхадаунлак ауылы болған. Мұсылман тарихшысы Роз Хан Лодидің айтуынша, Ұлы Ашока Будда Вихары мен Құла салған; ол оны Будд Мау (Будаун бекінісі) деп атаған. Джордж Смиттің пікірінше, Будаун ахирлік ханзада Будтың есімімен аталған. Археологиядағы соңғы зерттеулер Бұл қала көне және археологиялық жағынан бай болғанымен, археологиялық маңызы толыққанды зерттелмеген. Жақында Будаунның Кеда Джалалпур ауылында индуисттік ғибадатхана мүсіндерінің сынықтары мен көне кірпіштер табылды. ASI мәліметінше, осы қалдықтар Гупта дәуірінен кейінгі (7-8 ғасырлар) кезеңге жатады.
Prof. Goti John referred this city was named Bedamooth in an ancient inscription based on stone scripts at the Lucknow Museum. Later this region was called Panchal. According to the lines on stone scripts there was a village Bhadaunlak near the city. The Muslim historian Roz Khan Lodhi said that Ashoka The Great built a Buddh Vihar and Quila; he named it BuddhMau (Budaun Fort). According to George Smith, Budaun was named after the Ahir prince Budh. Recent Archaeology Though it is an ancient as well as archaeological rich city yet it do not get much more importance in terms of archaeology. Recently, in a village in Budaun known as Kheda Jalalpur village, fragments of Hindu temple idols, ancient bricks have been recovered from the mound of that village. According to the ASI, these remains belong to the post Gupta period (7th 8th century).
Тарих
Бұдаун ауданының мифологиялық әңгімелеріне сәйкес, Бұдаун Ахир ханзадасы Будтың есімімен аталған. Осы қалаға қатысты жергілікті дәстүр бойынша, ол 905 жылы Буд есімді Ахир ханзадасымен құрылған, және оның құрметіне Бұдаун деп аталған. 12 ғасырға жататын жазуда, сол кезде Водамаюта деп аталған Бұдаун қаласында билік құрған он екі Ратхор патшасының тізімі келтірілген. Қанауж 1085 жылдан кейін Газнавид сұлтаны Махмудтың ұлымен басып алынып, Раштракута басшысы қуылды. Содан кейін Раштракута басшылары өздерінің астанасын Водамаютаға көшіріп, Кутб-уд-дин Айбак жеңгенге дейін билік етті. Дегенмен, қаламен байланысты алғашқы нақты тарихи оқиға 1196 жылы Құтб-уд-дин Айбак басып алған кезде болды, одан кейін ол Дели империясының солтүстік шебіндегі маңызды бекетке айналды. 1223 жылы күмбезбен жабдықталған әсем мешіт салынды. 13 ғасырда оның екі әкімі – жоғарыда аталған мешітті салған Шамс уд-дин Илтутмиш және оның ұлы Рукн уд-дин Фируз императорлық таққа отырды. 1571 жылы қала өртеніп, шамамен жүз жыл өткен соң, Шах Джахан тұсында әкімшілік орын Сахаспур Билариге көшірілді. 1801 жылы Бұдаун және оның ауданы Удх навабынан британ үкіметіне берілді.
According to the (Budaun District, Govt. Of Uttar Pradesh) mythological stories, Budaun was named after Ahir prince Budh. The local tradition regarding this city is that it was founded in 905 A. D. by an Ahir prince whose name was Budh. and after whom it was called Budaun. and an inscription, probably of the 12th century, gives a list of twelve Rathore kings reigning at Budaun then called Vodamāyuta. Kanauj was conquered after 1085 by Mahmūd, the son of the Ghaznavid Sultān, driving out the Rāshtrakūta chief. This the Rāshtrakūta chief then move their capital to Vodamāyuta, where they ruled until conquered by Qutb ud din Aibak. The first authentic historical event connected with it, however, was its capture by Qutb ud din Aibak in 1196, after which it became a very important post on the northern frontier of the Delhi empire. In 1223, a mosque of imposing size, crowned with a dome, was built. In the 13th century two of its governors, Shams ud din Iltutmish, the builder of the mosque referred above, and his son Rukn ud din Firuz, attained the imperial throne. In 1571 the town was burnt, and about a hundred years later, under Shah Jahan, the seat of the governorship was transferred to Sahaspur Bilari. Budaun and its district was ceded to the British government in 1801 by the Nawab of Oudh.
Демография
2011 жылғы санақ бойынша Будаун қаласының халқы 159 221 адамды құрады (83 475 ер адам, 75 746 әйел адам = 1000/907), оның ішінде 0-6 жас аралығындағылар 39 613 адам (12,3%). Ересектердің сауаттылық деңгейі 73,3% болды. Қалада ең көп қолданылатын тілдер – хинди және аудхи тілдері. Будаун қаласындағы әйелдер мен еркектер арақатынасы 1000 еркекке 907 әйел шамасында. Балалар арасындағы әйелдер мен еркектер арақатынасы 1000 ұлға 882 қызды құрайды. Қаланың ауданы 81 шаршы километрді құрайды. Будаун қалалық аймағының халқы шамамен 417 000 адамды құрайды және оған Будаун қаласымен бірге Шекхупур, Бахеди, Исламганж, Чанданпур, Саларпур, Саларпур өнеркәсіптік аймағы, Шекхупур атыс полигоны, Падауна және Хера Бузург кіреді.
as of 2011 census, Budaun City had a population of 159,221 (83,475 male 75,746 female = 1000/907), 39,613 (12.3%) of whom were aged 0–6. The adult literacy rate was 73.%. The widely spoken language in the city is Hindi and Awadhi. The sex ratio of Budaun city is 907 per 1000 males. Child sex ratio of girls is 882 per 1000 boys. The area of the city is 81 square km. Budaun Metro Area have a population of around 417000 and an area of With Badaun City, it includes Shekhupur, Bahedi, Islamganj, Chandanpur, Salarpur, Salarpur Industrial Estate, Shekhupur Firing Range, Padauna and Khera Buzurg.
Туризм
Будаун индустар мен мұсылмандар арасында зор діни маңызға ие. Бір қарағанда, шаңды далалары мен тыныш көшелерімен ол жай ғана уақ қала сияқты көрінеді. Бірақ, онда оның тарихынан көптеген аңыздарды ашатын көптеген қираған орындар мен ескерткіштер бар. Будаун ностальгиялық сүйкімділікпен келушілерді қуатты билеушілер мен Низамуддин Әулие сияқты мистикалық суфи ақсақалдарының дәуіріне көшіреді. Қаланың әсемдігіне руханияттың кең таралуы қосылады. Будаунда моғол дәуіріне дейін салынған көптеген қираған үйлер бар. Будаун бекінісі және әйгілі сағат мұнарасы Ганта Гар – ең танымал тартымды орындардың бірі, сондай-ақ Ильтутмиш пен Саид әулетінің соңғы билеушісі Алауд Дин Алам Шах сияқты билеушілердің мазарлары да бар. 13 ғасырда Ильтутмиш салған Джама мешіті және Қадри Дарға Будаунның танымал қасиетті орындарының қатарында. Будаунда инду құдайы Шиваға арналған ежелгі Гаури Шанкар ғибадатханасы да орналасқан, ол – сұйық сынап пен алтын қосылысынан жасалған Шивлингтің алғашқы нұсқасы.
Budaun is considered to be of immense religious significance among both Hindus and Muslims. At the first glance, with its dusty avenues and sleepy streets, it seems nothing more than a secluded small town. But there are numerous ruins and monuments that reveal many legends from its past. Casting a nostalgic charm, Budaun transports visitors to an era of mighty rulers and mystic Sufi saints like Nizamuddin Auliya a Sufi saint. Adding to its allure is an aura of spirituality throughout the town. Budaun is home to a number of ruins that can be traced back to the Mughal era. The Budaun Fort and the iconic clock tower Ghanta Ghar, are among the prominent attractions, as are the tombs of rulers such as Iltutmish and Ala ud Dīn Alam Shah, who was the last ruler of the Sayyid dynasty. The 13th century Jama Masjid, which was built by Iltutmish and the Qadri Dargah are among the popular shrines in Budaun. Budaun also hosts the ancient Gauri Shankar Temple dedicated to Hindu god Shiva, it is India's first rasling a Shivling made by amalgamation of liquid mercury and gold.
Білім
Қаладағы жоғары білім беру орындарының қатарында Махатма Жойтиба Фуле Рохилханд Университетінің Барелли қаласындағы филиалы болып табылатын Мемлекеттік колледж, Мемлекеттік қыздар колледжі және NMNS Dass колледжі бар. Будаун медициналық колледжі – толыққанды мемлекеттік медициналық колледжі мен ауруханасы 2019 жылы құрылды. Колледж Лакхнаудағы Атал Бихари Ваджпаи атындағы Медициналық университетіне қарайды және Ұлттық медициналық комиссиясымен аккредиттелген.
Higher Education institutions in the city include the Government Degree College, Government Girls Degree College and NMNS Dass College, all affiliated to Mahatma Jyotiba Phule Rohilkhand University, Bareilly. The Budaun Medical College, a full fledged tertiary government Medical college and hospital was established in 2019. The college is affiliated with the Atal Bihari Vajpayee Medical University, Lucknow and is recognized by the National Medical Commission.
Көлік
Бадаун қаласы жол және теміржол арқылы штаттың басқа аймақтарымен жақсы байланысқа ие, бірақ қалада әуежай жоқ. Ең жақын әуежай – Барелли әуежайы, ол Барелли қаласының Иззатнагар ауданындағы Үнді әуе күштерінің «Тришул әуе базасындағы» азаматтық анклав болып табылады және қаладан белгілі бір қашықтықта орналасқан. Делидегі Индира Ганди халықаралық әуежайы ең жақын халықаралық әуежай болып табылады. Будаун теміржол станциясы – қалаға қызмет көрсететін басты теміржол станциясы. Будаун Үндістан теміржолының «NSG 05» санатындағы станциясы болып табылады және Солтүстік-Шығыс теміржолының Иззатнагар теміржол бөлімшесіне қарасты Барелли-Касгандж теміржол желісінде орналасқан. Будаун қаласындағы пойыз қызметі 1885 жылы Рохилкунд және Кумаон теміржолының Бареллиден Соронға дейінгі 63 мильдік (101 км) Касгандж желісін аяқтағаннан кейін басталды. 530B ұлттық тас жолы қаладан өтеді және Барелли мен Матурамен байланыстырады. Қаладан бірнеше мемлекеттік тас жолдар да өтеді. Олардың ішінде Будаунды Мереутпен байланыстыратын UP 18 мемлекеттік тас жолы, Будаунды Морадабад пен Фаррухабадпен байланыстыратын UP 43 мемлекеттік тас жолы және Будаунды Гаджарула мен Бижнормен байланыстыратын UP 51 мемлекеттік тас жолы бар. Будаун автобус станциясынан Уттар-Прадеш мемлекеттік автокөлік корпорациясы және жеке операторлар қалаға және қаладан қалааралық автобус қызметтерін жүзеге асырады. Будаун автобекеті мен Будаун депосы UPSRTC Барелли аймағына қарасты.
Badaun is well connected with the rest of the state through roads and rail services, however the city lacks an airport. The nearest airport is the Bareilly Airport – a civil enclave at the Indian Air Force's 'Trishul Air Base' in Izzatnagar neighborhood of Bareilly, which is located at a distance of from the city. The Indira Gandhi International Airport, located in Delhi is the nearest International Airport. The Budaun railway station is the primary railway station serving the city. Budaun is a Category 'NSG 05' station of the Indian Railways, and is located on the Bareilly Kasganj Rail line under the Izzatnagar railway division of the North Eastern Railway zone. Train Services in Budaun were startes after the completion of the 63 mile (101 km) long Kasganj Extension Line from Bareilly to Soron in 1885 by the Rohilkund and Kumaon Railway. The National Highway 530B passes through the city and connects it with Bareilly and Mathura. A number of State Highways also pass through the city. Prominent among them are the UP State Highway 18, connecting Budaun with Meerut, UP State Highway 43, connecting Budaun with Moradabad & Farrukhabad and UP State Highway 51, which connects Budaun with Gajraula & Bijnor. Inter city bus services to and from the city are operated from the Budaun bus station by the Uttar Pradesh State Road Transport Corporation and private operators. The Budaun bus station as well as the Budaun Depot come under the Bareilly region of UPSRTC.