Джек Смит: Американдық авангардты киноның шебері

Кіріспе

Джек Смит (14 қараша 1932 – 18 қыркүйек 1989) – америкалық кинорежиссер, актер және андеграунд киноның пионері. Ол американдық перформанс өнерінің негізін қалаушылардың бірі ретінде кеңінен мойындалған және сыншылар тарапынан шебер фотограф ретінде танылған.

Өмір және мансап

Смит Техаста өсті, ол 1952 жылы «Бағдад үстіндегі Buzzards» атты алғашқы фильмін түсірді. 1953 жылы ол Нью-Йоркке көшті. Смиттің ең танымал туындысы – «Жалынды жаратылыстар» (1963). Лагерь концепциясын алғаш рет таныстырған бұл фильм Голливудтың B классындағы фильмдерді сатиралық тұрғыдан бейнелейді және көптеген осындай туындыларда ойнаған актриса Мария Монтезге құрмет көрсетеді. Алайда, билік органдары кейбір сахналарды порнографиялық деп санады. Фильмнің көшірмелері премьера кезінде тәркіленді және кейіннен оны жұртқа көрсетуге тыйым салынды. Көруге мүмкіндік болмағанмен, фильм Конгресс отырыстары кезінде көрсетілгенде және оңшыл саясаткер Стром Турмонд порнографияға қарсы сөздерінде оны атап өткенде, анти-қаһармандық даңққа ие болды. Смиттің келесі фильмі «Нормальдық махаббат» (сонымен қатар «Нормальдық фантазия», «Краб лагунасының экзотикалық үй иесі» және «Ұлы Пасти триумфы» деп те аталады) (1963–1964) – Смит өнеріндегі шамамен дәстүрлі ұзақтықтағы (120 минут) жалғыз туынды болды және Марио Монтез, Диана ди Прима, Тини Тим, Фрэнсис Франсин, Беверли Грант, Джон Ваккаро және басқалар сияқты бірнеше андеграунд жұлдыздарын қамтыды. Оның қалған туындыларының көп бөлігі қысқаметражды фильмдерден тұрады, олардың көпшілігі кинотеатрларда көрсетілмеген, бірақ қойылымдарда пайдаланылып, сахнаның қажеттіліктеріне сәйкес үнемі қайта өңделген (соның ішінде «Нормальдық махаббат»). Соңғы аяқталған «Президент жоқ» (1967) фильмінен кейін (Смиттің келесі фильмі «Синбад жалдамалы әлемде» (1972–1984) аяқталған жоқ), ол 1989 жылдың 25 қыркүйегінде СПИД-пен байланысты пневмониядан қайтыс болғанға дейін шағын интермедиалық қойылымдар мен эксперименталды театрлық жұмыстар жасады. Смит көптеген театрлық мини-қойылымдарды, көбінесе слайд-проекторларды қолдана отырып, өз шатырында және Artists Space және Colab's The Times Square Show сияқты өнер кеңістіктерінде қойды. Омарды ашкөз үй иесі ретінде бейнелейтін суреттер, бақалар, Атлантида, 1950-ші жылдардағы экзотикалық музыка және Солтүстік Африканың сәнді костюмдері басым рольде болды. Көбінесе, қойылымдарды күйдірілген құрылыс және марихуананың иісімен жұпарлатты. Өзінің туындыларында ойнағаннан басқа, Смит актер ретінде де жұмыс істеді. Ол Энди Уорхолдың аяқталмаған «Бэтмен Дракула», Кен Джейкобстың «Блондин Кобра» фильмдерінде басты рөлді ойнады және Роберт Уилсонның бірнеше театрлық қойылымдарында қатысты. Смит сонымен қатар фотограф ретінде жұмыс істеді және Нью-Йоркте Hyperbole Photographic Studio-ны құрды. 1962 жылы ол Нью-Йорк суретшілерінің суреттерінен тұратын «Әдемі кітапты» шығарды, ол 2001 жылы Granary Books баспасымен факсимильде қайта басылды. Суретші ретінде оның плакаттары, қолмен жазылған сценарийлері және суреттерге қосымша жазбалары дәстүрлі театр тіліне өте эксцентрикалық жеке бейнелерді қосады. 1978 жылы Сильвьер Лотрингер Смитпен 13 беттік сұхбат жүргізді (суреттерімен бірге), ол Колумбия университетінің философия факультетінің Semiotext(e) басылымында жарияланды. Бұл материал 2013 жылы «Шизо мәдениет: оқиға, кітап» жинағына енгізілді. 2014 жылы Semiotext(e) компаниясы оны шектеулі санда винил сурет дискісі ретінде шығарды. 1987 жылы Смит Уиттер колледжінің құрметті гуманитарлық ғылымдарының докторы (L. H. D.) атағымен марапатталды.

Smith was raised in Texas, where he made his first film, Buzzards over Baghdad, in 1952. He moved to New York City in 1953. The most famous of Smith's productions is Flaming Creatures (1963). The film, that first put camp on the map, is a satire of Hollywood B movies and tribute to actress Maria Montez, who starred in many such productions. However, authorities considered some scenes to be pornographic. Copies of the movie were confiscated at the premiere, and it was subsequently banned from public view. Despite not being viewable, the movie gained some anti heroic notoriety when footage was screened during Congressional hearings and right wing politician Strom Thurmond mentioned it in anti porn speeches. Smith's next movie Normal Love (aka Normal Fantasy, Exotic Landlordism of Crab Lagoon, and The Great Pasty Triumph) (1963–1964) was the only work in Smith's oeuvre with an almost conventional length (120 mins. ), and featured multiple underground stars, including Mario Montez, Diane di Prima, Tiny Tim, Francis Francine, Beverly Grant, John Vaccaro, and others. The rest of his productions consists mainly of short movies, many never screened in a cinema, but featured in performances and constantly re edited to fit the stage needs (including Normal Love). After his last completed film, No President (1967), (Smith’s follow up film, Sinbad In the Rented World (1972–1984) was never completed) he created small intermedia performance and experimental theatre work until his death on September 25, 1989, from AIDS related pneumonia. Smith produced many theatrical mini productions, often using slide projectors, in his loft and in art space settings such as Artists Space and Colab's The Times Square Show. Descriptors of lobsters as greedy landlords dominate, along with crabs, Atlantis, 1950s exotica music, and camp glamorous North African costumes. A pungent odor of burning incense and marijuana often perfumed the performances. Apart from appearing in his own work, Smith worked as an actor. He played the lead in Andy Warhol's unfinished film Batman Dracula, Ken Jacobs's Blonde Cobra, and appeared in several theater productions by Robert Wilson. Smith also worked as a photographer and founded the Hyperbole Photographic Studio in New York City. In 1962, he released The Beautiful Book, a collection of pictures of New York artists, that was re published in facsimile by Granary Books in 2001. As a draftsman, his posters, hand written scripts and drawing notes superimpose a very eccentric personal imagery onto the traditional language of theater. In 1978, Sylvère Lotringer conducted a 13 page interview with Smith (with photos) in Columbia University's philosophy department publication of Semiotext(e). It was collected in 2013 in Schizo Culture: The Event, The Book. In 2014, it was released as a limited ledition vinyl picture disc by Semiotext(e). In 1987, Smith was awarded an honorary Doctor of Humane Letters (L. H. D.) degree from Whittier College.