Кіріспе

АҚШ-тағы Навахо ұлты үкіметінің бір бөлімі – Навахо ұлты кеңесі, Навахо ұлты үкіметінің заң шығарушы органы болып табылады. Кеңес жылына төрт рет, сондай-ақ қажет болған жағдайда арнайы сессиялар өткізеді. Олардың барлығы Аризона штатының Window Rock қаласындағы Навахо ұлты кеңесінің отырыстар залында өтеді. Кеңес 24 округтік делегаттан немесе кеңесшіден тұрады, олар Аризона, Нью-Мексико және Юта штаттарындағы 110 муниципалитеттік бөлімдерін білдіретін тікелей сайлау арқылы сайланады. Делегаттар Навахо ұлтының мүшелері болуы және кемінде жиырма бес жасқа толуы керек. Делегаттардың кеңселері Window Rock қаласындағы Навахо ұлты үкіметтік қалашығында орналасқан. Кеңес барлық делегаттардың арасынан сайланған спикерді екі жылдық мерзімге кеңестің күнделікті жұмысын басқару үшін тағайындайды.

Билік пен юрисдикция

Навахо ұлтының кодексінің 101-бабында белгіленгендей: (2 N. N. C. § 101(A)) Заң шығару билігі Навахо ұлтының кеңесінен және Навахо ұлтының кеңесі құрған кез келген мекемеден тұрады. (2 N. N. C § 101(B)) Заң шығару билігіне өзгеріс енгізу үшін барлық тіркелген Навахо сайлаушыларының көпшілігінің референдум арқылы мақұлдауы қажет.

Наашыд

Навахо тайпасы 2-4 жылда бір рет немесе қажет болған жағдайда шақырылатын салтанатты жиналыстарды, яғни құрды. Навахоның дәстүрлі үкіметі басқарудың қорғау және дамыту принциптеріне негізделген болатын. Әр Навахо руы осы жиналыстарға қатысу үшін екі өкіл сайлап жіберді, мақсаты – халықты қорғау және дамыту еді. Осы кеңеске қатысуға таңдалған адам – деп аталды. Соғыс басшысы деп аударылатын ол, халықты кез келген зияннан қорғады, олар принциптерден алшақтағанда. Ал, бейбітшілік басшысы, әрбір адамды дамытып, халыққа (бейбітшілік және достық) принциптеріне сәйкес өмір сүруге және барлық жаратылыспен қарым-қатынас орнатуға көмектесті.

16-шы кеңес (1987-1990)

Навахо ұлт кеңесінің (кейде Навахо ұлттық тайпалық кеңесі деп те аталады) атауы 1989 жылдың ортасында қолданысқа енді. Атаудың өзгеруі 1989 жылғы ІІ тараудың толықтыруларымен байланысты болды, ол бүгінгі күні Window Rock-та қолданылатын үш тармақты үкімет жүйесін орнатты. Бұл атқару және заң шығару биліктерін нақты бөліп, атқару билігінің басшылығын Президент пен Вице-президентке жүктеді, сондай-ақ Кеңес спикері мен Кеңес спикерінің орынбасары лауазымдарын құрды.

17-ші Кеңес (1991-1994)

17-ші кеңес 1991 жылы отырды.

18-ші Кеңес (1995-1998)

18-ші кеңес 1995 жылдың қаңтарында отырды.

24 дауыс

2011 жылдың 11 қаңтарында жаңа, кіші 24 мүшелі кеңес құрылды, содан кейін заң шығару саласының қайта құрылуы басталды. 2011 жылдың 24 қаңтарында делегат Джонни Найз (Blue Gap Tachee/Cottonwood Tselani/Low Mountain/Many Farms/Nazlini) спикер болып сайланды. 2011 жылдың мамыр айында президент Бен Шелли кеңестен келген CAP 10 11 қарарына қол қойды, ол Навахо кодексінің II тармағына өзгерістер енгізді. Заңдағы өзгерістердің арасында 24 дауысқа ие мүшелік құрамына сәйкес қолданыстағы тұрақты комитеттердің қайта ұйымдастырылуы болды.

23-ші кеңес (20152018)

Жаңадан сайланған 23-ші Навахо Ұлты Кеңесі 2015 жылдың 13 қаңтарында Аризона штатының Window Rock қаласында аталды. Аталу рәсімінен кейін делегаттар арнайы сессияға жиналып, кеңес екі жылдық мерзімге спикерді сайлағанға дейін осы лауазымда қызмет ететін уақытша спикерді таңдады. Кеңес делегаты Ки Аллен Бегей кіші (Low Mountain, Many Farms, Nazlini, Tachee/Blue Gap, Tselani/Cottonwood) және бұрынғы уақытша спикер Лоренцо Бейтс әрқайсысы 12 дауыс алғаннан кейін, тиындарды лақтыру арқылы уақытша спикер болып сайланды. Бегей 2015 жылдың 26 қаңтарында қысқы сессия басталғанға дейін уақытша спикер болып қызмет етті, содан кейін бұрынғы уақытша спикер Лоренцо Бейтс, Алтон Джо Шепардпен (Jeddito, Cornfields, Ganado, Kinlichee, Steamboat) өткен екінші тур сайлауда әрқайсысы 12 дауыс алғаннан кейін спикерлікке жеңіп шықты, одан кейін Шепард "кеңес бірігіп, бірлесіп жұмыс істеуі үшін" кандидаттығын қайтарып алды.

+Делегаттар:
Лоренцо Бейтс: T'iistoh Sikaad, Nenahnezad, Upper Fruitland, Tse' Daa' Kaan, Newcomb, San Juan
Ки Аллен Бегей кіші: Tachee/Blue Gap, Many Farms, Nazlini, Tselani/Cottonwood, Low Mountain
Мел Бегей: Coyote Canyon, Mexican Springs, Naschitti, Tohatchi, Bahastl'a'a'
Норман М. Бегей: Alamo, Ramah, Tohajiilee
Нельсон С. БеГей: Lukachukai, Round Rock, Tsaile/Wheatfields, Tse Ch'izhi/Rough Rock, Rock Point
Бенджамин Л. Беннетт: Crystal, Fort Defiance, Red Lake, Sawmill
Натаниэль Браун: Chilchinbeto, Dennehotso, Kayenta
Том Чи: Shiprock
Эмбер Каназбах Кротти: Cove, Toadlena/Two Grey Hills, Red Valley Tse'alnaozt'i'i', Sheepsprings, Beclabito, Gadiiahi/To'Koi
Сет Дамон: Baahaali, Chi Chil Tah, Manuelito, Red Rock, Rock Springs, Tsayatoh
Дэвис Филфред: Mexican Water, To'likan, Teesnospos, Aneth, Red Mesa
Джонатан Хейл: Oaksprings, St. Michaels
Ли Джек, ағасы: Dilcon, Indian Wells, Teesto, Whitecone, Greasewood Springs
Джонатан Нез: Tsah Bii Kin, Navajo Mountain, Shonto, Oljato
Джонатан Перри: Becenti, Lake Valley, Nahodishgish, Standing Rock, Whiterock, Huerfano, Nageezi, Crownpoint
Леонард Х. Пит: Chinle
Уолтер Фелпс: Cameron, Coalmine Canyon, Birdsprings, Leupp, Tolani Lake
Алтон Джо Шепард: Jeddito, Cornfields, Ganado, Kinlichee, Steamboat
Тучоней Слим кіші: Coppermine, K'aii'to, LeChee, Tonalea/Red Lake, Bodaway/Gap
Рэймонд Смит кіші: Klagetoh, Wide Ruins, Houck, Lupton, Nahata Dziil
Леонард Цоси: Littlewater, Pueblo Pintado, Torreon, Whitehorse Lake, Baca/Brewitt, Casamero Lake, Ojo Encino, Counselor
Отто Цо: To' Nanees Dizi
Дуайт Уизерспун: Hard Rock, Forest Lake, Pinon, Black Mesa, Whippoorwill
Эдмунд Яззи: Churchrock, Iyanbito, Mariano Lake, Pinedale, Smith Lake, Thoreau

24-ші кеңес (2019-2023)

2019 жылдың 15 қаңтарында 24-ші Навахо Ұлты Кеңесі 2019 жылғы Навахо Ұлтының инаугурациясы барысында Аризона штатының Форт-Дефайенс қаласындағы Bee Holdzil Fighting Scouts Events Center-де түскі уақытта қызметке кірісуге ант берді. Инаугурациялық шарадан кейін 24 мүшелі кеңес No. 0001 19 заң жобасын қарастыру үшін арнайы сессия өткізді, мақсаты – уақытша спикерді таңдау болатын. Кеңес мүшелерінің қарапайым көпшілік дауысымен Кеңес делегаты Сет Деймон (Баахаали, Чичильта, Мануелито, Цэ Личии, Рок Спрингс, Цаято) уақытша спикер болып сайланды. 2019 жылдың 28 қаңтарында, 2019 жылғы қысқы кеңес сессиясының ашылу күнінде, уақытша спикер Сет Деймон 24-ші Навахо Ұлты Кеңесінің спикері болып сайланды. 2019 жылдың шілдесінде делегат Нельсон БеГай денсаулығына байланысты қызметінен кетті. Арнайы сайлау нәтижесінде Карл Роселл Слэйтер осы орынға сайланды. 24-ші Навахо Ұлты Кеңесінің жаңа спикерін таңдау мақсатында No. 0219 22 заң жобасы енгізілді, себебі бұрынғы спикер Деймон қызметінен кеткен болатын, және бұл 25-ші кеңеске дейін сақталды. 2022 жылдың 16 қарашасында құрметті Отто Цо (Тюба қаласы) 2023 жылдың 10 қаңтарына дейін Навахо Ұлты Кеңесінің спикері болып ант берді.
+Делегаттық округтер: Dilcon, Indian Wells, Teesto, Whitecone, Greasewood Springs, Tachee/Blue Gap, Many Farms, Nazlini, Tselani/Cottonwood, Low Mountain, Coppermine, K'aii'to, LeChee, Tonalea/Red Lake, Bodaway/Gap, Chilchinbeto, Dennehotso, Kayenta, Shiprock, Cove, Toadlena/Two Grey Hills, Red Valley, Tse'alnaozt'i'i', Sheepsprings, Beclabito, Gadiiahi/To'Koi, Baahaali, Chi Chil Tah, Manuelito, Red Rock, Rock Springs, Tsayatoh, Tsah Bii Kin, Navajo Mountain, Shonto, Oljato, Becenti, Lake Valley, Nahodishgish, Standing Rock, Whiterock, Huerfano, Nageezi, Crownpoint, Coyote Canyon, Mexican Springs, Naschitti, Tohatchi, Bahastl'a'a', Alamo, Ramah, Tohajiilee, Jeddito, Cornfields, Ganado, Kinlichee, Steamboat, T'iistoh Sikaad, Nenahnezad, Upper Fruitland, Tse' Daa' Kaan, Newcomb, San Juan, Lukachukai, Round Rock, Tsaile/Wheatfields, Tse Ch'izhi/Rough Rock, Rock Point, Klagetoh, Wide Ruins, Houck, Lupton, Nahata Dziil, Crystal, Fort Defiance, Red Lake, Sawmill, Mexican Water, To'likan, Teesnospos, Aneth, Red Mesa, Littlewater, Pueblo Pintado, Torreon, Whitehorse Lake, Baca/Brewitt, Casamero Lake, Ojo Encino, Counselor, Chinle, To' Nanees Dizi, Cameron, Coalmine Canyon, Birdsprings, Leupp, Tolani Lake, Oaksprings, St. Michaels, Churchrock, Iyanbito, Mariano Lake, Pinedale, Smith Lake, Thoreau, Hard Rock, Forest Lake, Pinon, Black Mesa, Whippoorwill.

25-ші кеңес (2023 жылдан бастап)

2023 жылдың 10 қаңтарында 25-ші Навахо Ұлты Кеңесі Аризона штатының Форт-Дефайенс қаласындағы Bee Holdzil Fighting Scouts Events Center-де 2023 жылғы Навахо Ұлтының инаугурациясы кезінде қызметке кірісу салтанатын өткізеді. Салтанатты шарадан кейін 24 мүшелі кеңес уақытша спикерді таңдау үшін арнайы сессия өткізеді. 25-ші Навахо Ұлты Кеңесінде 28 жастағы Шаандин Пэриш ең жас мүше болады, ол сонымен қатар 2019-2021 жылдары «Мисс Навахо» атанған. Бұл кеңестің 66% (16/24) құрамында бұрынғы кеңестерде сайланбаған жаңадан келген мүшелер болады. 33%

25-ші Навахо Ұлты Кеңесінің басталысынан-ақ тарихи сәттерге толы болды, енді Навахо Ұлты Кеңесінің спикері ретінде алғашқы әйел – Құрметті Кристалин Керли сайланды. Спикер Керли 2023 жылғы қысқы сессияда 2023 жылдың 23 қаңтарында қызметке кірісті. +Делегаттар: Стивен Арвизо – Черчрок, Иянбито, Мариано Лейк, Пайндейл, Смит Лейк, Тору; Ломардо Асерет – Клагето, Уайд Руинс, Хаук, Луптон, Нахата Дзиил; Хелена Нез Бегей – Коппермайн, К’айито, Лечи, Тоналея/Ред Лейк, Бодауэй/Гэп; Норман М. Бегей – Аламо, Рамах, Тохажили; Эухения Чарльз Ньютон – Шипрок; Шоуна Эн Кло – Чинле; Эмбер Каназбах Кротти – Ков, Тоадлена/Ту Грей Хиллс, Ред Вэлли, Тсе’алнаост’и’и’, Шиппрингс, Беклабито, Гадиахи/То’Кои; Кристалин Керли – Тачи/Блю Гэп, Мэни Фармс, Назлини, Тселани/Коттонвуд, Лоу Маунтин; Сет Дамон – Баахали, Чи Чил Тах, Мануэлито, Ред Рок, Рок Спрингс, Цаятох; Херман М. Дэниелс – Цах Бии Кин, Навахо Маунтин, Шонто, Ольято; Винс Джеймс – Джеддито, Корнфилдс, Ганадо, Кинличи, Стимбот; Бренда Жезус – Ок спрингс, Сент-Майклс; Кейси Аллен Джонсон – Камерон, Коалмайн Каньон, Бердспрингс, Леупп, Толани Лейк; Энди Нез – Кристал, Форт-Дефайенс, Ред Лейк, Сомилл; Рики Нез – Т’иистох Сикаад, Ненахнезад, Аппер Фрутленд, Тсе’ Даа’ Каан, Ньюкомб, Сан Хуан; Натан Нотах – Койот Каньон, Мексикан Спрингс, Насчитти, Тохатчи, Бахастл’а’а’; Шаандин Пэриш – Чилчинбето, Деннехотсо, Каента; Жермен Симпсон – Хард Рок, Форест Лейк, Пинон, Блэк Меса, Уиппурвилл; Дэнни Симпсон – Бесенти, Лейк Вэлли, Находишгиш, Стендинг Рок, Уайтеррок, Хуерфано, Нагеези, Краунпойнт; Карл Р. Слейтер – Лукачукай, Раунд Рок, Тсаил/Уитфилдс, Тсе Ч’изхи/Раф Рок, Рок Пойнт; Джордж Тол – Литлвотер, Пуэбло Пинтадо, Торреон, Уайтхорс Лейк, Бака/Брюитт, Касамеро Лейк, Охо Энсино, Каунселор; Отто Тсо – То’ Нанеез Дизи; Кертис Янито – Мексикан Уотер, То’ликан, Тисноспос, Анет, Ред Меса; Черилин Яззи – Дилкон, Индиан Уэллс, Тисто, Уайткон, Грисуд Спрингс.