Кіріспе

Джим Чи – Тони Хиллерманның құпия романдары сериясындағы екі Навахо тайпасы полициясының детективтерінің бірі. Жоғары лауазымдағы әріптесі Джо Липхорннан, "Аңызды лейтенанттан" айырмашылығы, Чи Навахо дәстүрлі мәдениетіне берілген адам; тіпті ол полиция қызметкері болып жұмыс істегеннің қатарında дәстүрлі емші болуға дайындық жасап оқып жатыр.

Жеке өмір

Джим Чи алғаш рет "Қараңғылықтағы адамдар" романында Навахо тайпалық полициясының уақытша сержанты ретінде көрінеді, ол Нью-Мексико штатының Краунпойнт кеңсесінде жұмыс істейді. Оның екі үлкен қарындасы бар. Анасы, анасының інісі (баланың әкесі) және анасының екі қарындасы (баланың аналары) әлі тірі және оның өмірінде маңызды рөл атқарады. Оның ағасы, Хостин Фрэнк Сэм Накай, Чиге көбінесе көмектеседі, оның кеңестері Чидің ойынан шығып кетпейді, ал Навахоның түрлі рәсімдеріне арналған жазбалары Чиге оларды жаттауға көмектеседі. Бала кезінен бастап-ақ Чи өте жақсы есте сақтау қабілетімен ерекшеленеді, ол егжей-тегжейлі және нақты. Чидің білімі лейтенант Липхорнға ұқсас, ол Нью-Мексико университетінде антропологияны оқыған және "Қараңғылықтағы адамдар" романында сипатталған интернатта оқыған. "Coyote Waits" романында Чи колледжді бітіруге шамамен жеті жыл кеткенін айтады, себебі ол оқу ақысын төлеу үшін бір семестрді жіберуге мәжбүр болған. Екеуі де көп әншілер бар отбасылардан немесе рулардан шыққан. Чидің Навахо есімі, анасының інісі берген, ол – Ұзақ Ойлаушы. Чи алғаш рет романдарда пайда болғанда, ол лейтенант Липхорн пайда болған кездегіден жас, және әлі отбасы құрмаған.

Полиция жұмысы

Чи мен Липхорн алғаш рет «Скинвокерлер» романында кездесіп, бірге жұмыс істейді, сол кезде Чи ұйықтағанда оның өміріне қастандық жасауға тырысады. Чи Липхорнның полиция қызметіндегі жетістіктері туралы жақсы біледі, ал Липхорн зейнетке шыққаннан кейін Чи оны аңыз адам деп есептейді және одан әрқашан ақылдырақ деп санайды. Чи қандай да бір істе қиын мәселеге тап болғанда Липхорннан көмек сұрауға дайын.

Қасиеттің дамуы

Хиллерман өзінің автобиографиясында, "Сирек ашуланған" (2001) деп жазды, ол Джим Чиді "Қараңғылықтағы халық" (1980) романы үшін Липхорнға альтернатива ретінде жасады, себебі роман Чекерборд резервациясында өтеді, ал Хиллерман Липхорнның сюжетке үйлеспейтіндей қатал болғанын сезінді. Оған жаңалыққа бойұсынушы біреу қажет болды, және Чи сол рөлге толыққандай сай келді.

Басқа медиадағы көріністер

1991 жылы "Қараңғы жел" фильмінің театрлық нұсқасында Чиді Лу Даймонд Филлипс сомдады. Хиллерманның үш романы ("Skinwalkers", "Coyote Waits" және "A Thief of Time") PBS "Mystery!" телесериясының аясында, "American Mystery!" арнайы бағдарламалары ретінде теледидарға бейімделді. Осы бейімделулерде Чиді актер Адам Бич ойнады. "Skinwalkers" алғаш рет 2002 жылдың 24 қарашасында, "A Thief of Time" 2004 жылдың 11 шілдесінде, ал "Coyote Waits" 2003 жылдың 16 қарашасында көрсетілді. Киова Гордон AMC телеарнасының "Қараңғы желдер" сериалында Чи рөлін ойнайды. Роберт Редфорд 1988 жылы кейіпкерлердің киноқұқықтарын сатып алып, фильмнің және теледидарға бейімделулерінің атқарушы продюсері болды.